Решение #2837349 Экономические

4-1301-2502/15444-сонли иқтисодий иш Ҳал қилув қарори Ўзбекистон Республикаси номидан Жиззах шахри 2025йил5 декабрь Жиззах туманларароиқтисодий суди судьяси****аев, ушбу кун Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар«ZOMIN BREWERY»****ҚКманфаатидажавобгар«UMID MELIBOYEV»хусусий ****дан2.****.**** сўм асосий қарз ва1.133.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар«ZOMIN BREWERY»**** ҚКманфаатида (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)«UMID MELIBOYEV»хусусий ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)га нисбатан Жиззах туманлараро иқтисодий судигадаъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгарга20.01.****йилдаги тузилган№В25/49-сонлиолди-сотди шартнома бўйича8.****.****сўммиқдордагимаҳсулотлар ектазиб берилганлиги, жавобгар тўловни қисман амалга ошириб, бугунги кунда шартнома бўйича2.****.****сўм асосий қарздорлик мавжудлиги, ушбу ҳолатлар маҳсулот етказиб берилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар орқали ўз тасдиғини топиши баён этилиб, жавобгардан2.****.****сўм асосий қарз ва1.133.****сўм пеня ундириб бериш сўралган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****4-моддаси иккинчи қисмига кўра, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.Ушбу модданинг учинчи қисмига кўра, даъво аризаси юзасидан ёзма фикр жавобгар ёки унинг вакили томонидан имзоланади.Вакил томонидан имзоланган ёзма фикрга ишончнома илова қилинади. Бироқ, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмади. Ушбу Кодекснинг ****4-моддаси тўртинчи қисмига кўра, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Ушбу холатда суд **** этилган ҳужжатлар ишни мазмунан кўриб чиқиш имкониятини беришини инобатга олиб, ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд ишга **** қилинган ҳужжатлар-далилларга тегишли баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даьво аризасиниқисманқаноатлантиришни лозим топди. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,«ZOMIN BREWERY»**** ҚК(Сотувчи) ва«UMID MELIBOYEV»хусусий **** (Харидор) ўртасида20.01.**** йилда №В25/49-сонли олди-сотдишартнома тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида тузилган шартнома шартларига кўра, «Сотувчи» «Харидор»га умумий қиймати8.****.200сўм бўлган махсулотини (бундан буён матнда - товар деб номланади) “Харидорга” унинг буюртмалари асосида етказиб бериш, «Харидор» эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** ушбу шартномада белгиланган муддатларда тўлаб бериш **** олган. Шартноманинг 3.1-бандида шартнома юридик кучга киргандан сўнг “Харидор” шартномабўйичамаҳсулотлар етказиб берилиб, ҳисоб-фактура имзолангандан кейинмаҳсулот **** ****%,5 **** иш куни ичида тўлаб бериши шартлиги қайд этилган. Сотувчи томонидан Харидорга22.01.**** йилдаги №****-****-сонли, 11.02.****йилдаги№JSB-****-сонли,16.05.****йилдаги №JSB-****сонлива24.06.****йилдаги №JSB-****-сонли электрон ****фактураларгаасосан8.****.296 сўмлик маҳсулот топширилган ва Харидор томонидан маҳсулотлар қабул қилиб олинган. Сотувчи томонидан ****-фактура орқали харидорга8.****.296сўмлик маҳсулот етказиб берилган ва харидор томонидан маҳсулотлар қабул қилиб олинган. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар қонун ҳужжатлари ёки олди-сотди шартномасининг шартларидан товар баҳосини муайян муддатда тўлаш **** келиб чиқмаса, сотиб олувчи уни сотувчи ўзига товарни ёки ушбу товарни тасарруф қилиш ҳужжатларини берганидан сўнг кечиктирмасдан тўлаши лозим.Ушбу модданинг иккинчи қисмига кўра, агар олди-сотди шартномасида товар **** бўлиб-бўлиб тўлаш назарда тутилган бўлмаса, сотиб олувчи сотувчига топширилган товарнинг тўлиқ баҳоси миқдорида **** тўлаши лозим. Аниқланишича, жавобгар томонидан шартнома бўйича жами8.****.296сўмлик товарлар қабул қилиб олинган бўлиб, қарздорликни тўлиқ қопламаганлиги сабабли,2.****.800сўм қарздор бўлиб қолган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддаси учинчи қисмига кўра, агар сотиб олувчи олди-сотди шартномасига мувофиқ топширилган товар **** ўз **** тўламаса, сотувчи товар **** ва ўзганинг пул маблағларидан фойдаланганлик учун фоизлар тўлашни талаб қилишга ****. Лекин даъвогар вакили томонидан суд **** **** қадар **** йил 5 декабрдаги №****-сонли маълумотнома **** қилиб,унда жавобгар томонидансуд **** **** 1.****.**** сўм тўлов амалга оширилган бўлиб, бугунги кунга қадар ****.**** сўм асосий қарздорлилигимавжудлигимаълум бўлган. Мазкур ҳолатда, суд, даъвогарнинг жавобгардан2.****.800сўм асосий қарзни ундириш тўғрисидаги даъво талабиниқисман, яъни ****.**** сўм қисмини қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Шунингдек, даъвогар ушбу шартнома шартларидан келиб чиққан ҳолда жавобгар«UMID MELIBOYEV»хусусий ****дан1.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим **** **** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. “Хўжалик юритувчи субъектлар шартномавий ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Қонуннинг 32-моддасига асосан етказиб берилган товарлар(ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлиги учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасинин 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов сумасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Мазкур ҳолатда суд, қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, жавобгардан ундирилиши талаб қилинган1.****.****сўм пеня ундириш қисмининг****.****сўм қисмини қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар«UMID MELIBOYEV»хусусий ****дан даъвогар«ZOMIN BREWERY»**** ҚК фойдасига****.****сўм асосий қарз,****.****сўм пеня ундиришни,даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришрад этишни,суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгар«UMID MELIBOYEV»хусусий ****дан даъвогар«ZOMIN BREWERY»**** ҚКфойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ҳамда Республика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, **** ва ****5-моддаларига асосланиб суд-, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар«UMID MELIBOYEV»хусусий ****дан даъвогар«ZOMIN BREWERY»**** ҚКфойдасига****.****сўм асосий қарз,****.000сўм пеня ва олдиндан тўланган41.2**** почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар«UMID MELIBOYEV»хусусий ****дан Республика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тараф ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бошлаб, ўн кун муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****