Решение #2837364 Экономические

Биринчи инстанцияда судида ишни кўрган судья –**** ****1-2502/****-сонли иқтисодий иш Апелляция инстанциясида маърузачи судья –А.Тўйчиев **** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ А Р О РИ **** йил5 декабрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати****раислигида, ҳайъат аъзолари****ваА.Тўйчиевдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****котиблигида,аризачи Назорат қилиш инспекциясивакиллари****(ишончнома асосида), ****(ишончнома асосида), жавобгар“G55555” хусусий ****вакили****(**** йил 28 ноябрдаги ****-сонли ордер асосида) иштирокида,аризачи Назорат қилиш инспекциясининг жавобгар “G55555” хусусий **** нисбатан **** сўм молиявий жарима қўллаш ва қўлланилган жаримани ундириш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий иш бўйича Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 14 октябрдаги ҳал қилув қарорига нисбатан “G55555” хусусий **** томонидан берилган апелляция шикоятини Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашганбинодаўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а н д и: “O’zb kist n R s ublik si V zirl r M hk m si huzurid gi El ktr n rgi si, n ft m hsul tl ri v g zd n f d l nishni n z r t qilish ins ksi si” (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) ходимлари томонидан инспекциянинг **** йил18 июлдаги****-сонли буйруғига асосан“G55555” хусусий ****(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)да текширув ўтказилган. Аризачи томонидан жавобгарда электр энергияси ва табиий газни қабул қилиш, узатиш, **** ва истеъмол қилиш, ёнилғи-мойлаш маҳсулотларини қабул қилиш, ****, тарқатиш, ҳисобини юритиш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга амал қилиниши устидан давлат назоратини амалга ошириш давомида жамиятда **** йилнинг ноябрь, декабрь ойлари, **** йилнинг январь, февраль, март, апрель, майва июньойларида(текширув якунига қадар) амалдаги қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнинг элементларидан сертификатлаштирилмаган ҳолда фойдаланганлиги ҳолатлари аниқланган, яъни“Оқтош”насос станциясида GK P **** kV трансформатор пункитида PK 10 **** ўрнида қўлбола сим “ju h k”лар ўрнатилганлиги,GK P **** kV трансформатор пункитининг 0,4 kV **** шитида чиқувчи кабеллар 1 коммутатция апаратисиз тўғридан-тўғри уланганлиги,0,4kV тақсимлаш шитларида профилактика ишлари ****, кабеллар учликларсиз уланганлиги,Электр ускуналар ва кабеллар навбатдаги электротекник лабаратория синовлвриданўтказилмаганлиги, шунингдек,Мирзачўл туманида жойлашган 2-насос станцясида:Мойлиўчиргичларда мой сатҳи камайганлиги,6 кВ **** қурилмасида профилактика ишлари ****лиги,Кучланиш трансформаторида ПК 10 **** ўрнида қўлбола сим “ju h k”лар ўрнатилганлиги,**** Ква қувватли заҳира трансформаторда 1 дона ПК 10 **** ўрнатилмаганлиги,0,4 кв **** шитида профилактика ишлари ****нлиги,0,4 кв кабеллар учликларсиз уланганлиги,Ток трансформаторлари, кучланиш трансформаторлари, электр ҳисоблагичларнинг қиёсловдан ўтказилганлиги тўғрисидаги сертификатлари **** этилмаганлиги аниқланган. Жамиятда **** йил ноябр, декабр ойлари хамда **** йилнинг январ, феврал, март, апрел, май, июнь ойларида ностандарт ва сертификатлаштирилмаган электр қурилмаларига электр энергияси истеъмоли жами **** kVt.s.(умумий 4.****.****kVt.s.)ни ташкил этишимаълум бўлган. Бу билан истеъмолчининг норматив ҳужжатлар билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнинг элементларидан сертификатлаштирилмаган ҳолда фойдаланганлиги Ўзбекистон Республикаси “Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 47-моддасида Ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари томонидан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларининг элементларидан фойлаланиш сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларнинг элементлари ёрдамида сарфланган ёки узатилган энергия қийматининг ўн фоизи миқдорида жарима солишга сабаб бўлиши белгиланган. Шу сабабли, аризачииқтисодийсудга ариза билан мурожаат қилиб, аризада жавобгар мазкур жаримани ихтиёрий равишда тўлаб бермаганлиги баён этилиб, унга нисбатан****.****.****сўм молиявий жарима (санкция) қўллашни ҳамда ушбу молиявий жаримани ундириш тўғрисида ҳал қилув қарори қабул қилишни сўраган. Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 14 октябрдаги ҳал қилув қарори билан аризачининг аризаси тўлиқ қаноатлантирилиб, жавобгар “G55555” хусусий ****нисбатан **** сўм миқдорида молиявий жарима (санкция) қўлланилган ва аризачи Назорат қилиш инспекцияси фойдасига **** сўм миқдорида молиявий жарима ва олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ундирилган. Жавобгар биринчи инстанция судининг **** йил 14 октябрдаги ҳал қилув қароридан норози бўлиб, апелляция шикояти билан мурожаат қилган. Апелляция шикоятида биринчи инстанция судининг **** йил 14 октябрдаги ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвогарнинг даъвосини рад 2 этиш **** янги ҳал қилув қарори қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этганжавобгар вакилиапелляция шикоятидаги **** қувватлаб, биринчи инстанция суди томонидан жавобгарни суд **** **** ва жойи **** хабардор қилмасдан ишни кўрганлиги, аризачи томонидан низони судгача ҳал қилмасдан туриб ариза киритилганлиги, текшириш ўтказгандан кейин камчиликларни баратараф этиш учун бир ой муддат берилиши кераклиги, аризачи бу муддатни кутмасдан судга ариза берганлиги, ҳозирда барча камчиликлар бартараф этилганлиги, бундай ҳуқуқбузарлик биринчи марта содир этилганлиги, мазкур ҳолатларда жарима қўлланиш рад қилиниши кераклигини маълум қилиб,апелляция шикоятини қаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвони қаноатлантиришни рад қилишнисўради. Суд **** иштирок этганаризачивакиллариапелляция шикоятига нисбатан эътироз билдиришиб, **** текшириш ўтказилганлиги, текшириш жараёнида норматив ҳужжатлар билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнинг элеметларидан сертификатлаштирмаган ҳолда фойдаланганлиги, бу ҳолатлар электр энергияси истеъмолининг ортиқча сарфланишига сабаб бўлганлиги, бу **** далолатнома расмийлаштирилганлиги, истъемол қилган энергия миқдорини аниқлаш имкони йўқлиги, шу сабабли истеъмол қилинган энергиянинг10фоизи миқдорида жарима ҳисобланганлиги, бу ҳолатлар энергияни тежаш бўйича Қонуннинг 47-моддасига асосан жарима қўлланишига сабаб бўлиши, ҳозирга қадар камчиликларни тўлиқ баратараф этилмаганлигинимаълум қилиб, апеляяция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўз кучида қолдиришнисўрашди. Судлов ҳайъати, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топди. ИПКнинг ****-моддасига кўра, ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги аризалар билан судларга назорат қилувчи органлар мурожаат этишга ****. Апелляция шикоятидаЎзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 февралдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган“Ёқилғи-энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 27-бандида биринчи марта ҳуқуқбузарлик содир этган хўжалик юритувчи субъект йўл қўйилган ҳуқуқбузарликни ихтиёрий равишда бартараф этганлиги ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қоплаган бўлса, молиявий санкция қўлланилмаслиги белгиланганлиги, текширишда аниқланган ҳолатларнинг тўлиқ бартараф этилганлиги, Низомнинг 14-бандига суд томонидан эътибор қаратилмаганлиги**** **** келтирилган. 3 Судлов ҳайъати жавобгарнинг апелляция шикоятида ва суд **** муҳокамасида келтирилган ушбу **** билан келишмайди. Чунки, ишдаги мавжуд ҳужжатлардан ва суд муҳокамасида аниқланишича, аризачининг ходимлари томонидан инспекциянинг **** йил 18 июлдаги****-сонли буйруғига асосан жавобгарда электр энергияси ва табиий газни қабул қилиш, узатиш, **** ва истеъмол қилиш, ёнилғи-мойлаш маҳсулотларини қабул қилиш, ****, тарқатиш, ҳисобини юритиш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга амал қилиниши устидан давлат назоратини амалга ошириш юзасидан текширув ўтказилган. Текширувда қуйидагилар, хусусан жавобгарда электр энергияси ва табиий газни қабул қилиш, узатиш, **** ва истеъмол қилиш, ёнилғи-мойлаш маҳсулотларини қабул қилиш, ****, тарқатиш, ҳисобини юритиш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга амал қилиниши устидан давлат назоратини амалга ошириш давомида жамиятда **** йилнинг ноябрь, декабрь ойлари, **** йилнинг январь, февраль, март, апрель, майваиюнь ойига қадар (текширув якунига қадар) амалдаги қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнинг элементларидан сертификатлаштирилмаган ҳолда фойланилганлиги, яъни“Оқтош”насос станциясида GK P **** kV трансформатор пункитида PK 10 **** ўрнида қўлбола сим “ju h k”лар ўрнатилганлиги,GK P **** kV трансформатор пункитининг 0,4 kV **** шитида чиқувчи кабеллар коммутатция апаратисиз тўғридан-тўғри уланганлиги,0,4kV тақсимлаш шитларида профилактика ишлари ****, кабеллар учликларсиз уланганлиги,Электр ускуналар ва кабеллар навбатдаги электротекник лабаратория синовлвриданўтказилмаганлиги, шунингдек,Мирзачўл туманида жойлашган 2насос станцясида: Мойлиўчиргичларда мой сатҳи камайганлиги,6 кВ **** қурилмасида профилактика ишлари ****лиги,Кучланиш трансформаторида ПК 10 **** ўрнида қўлбола сим “ju h k”лар ўрнатилганлиги,**** Ква қувватли заҳира трансформаторда 1 дона ПК 10 **** ўрнатилмаганлиги,0,4 кв **** шитида профилактика ишлари ****нлиги,0,4 кв кабеллар учликларсиз уланганлиги,Ток трансформаторлари, кучланиш трансформаторлари, электр ҳисоблагичларнинг қиёсловдан ўтказилганлиги тўғрисидаи сертификатлари **** этилмаганлиги кабикамчиликлараниқланиб, бу **** далолатнома расмийлаштирилган. Жавобгарда **** йилнинг ноябрь, декабрь ойлари ҳамда **** йилнинг январь, февраль, март, апрель, майваиюнь ойигача ностандарт ва сертификатлаштирилмаган трансформатор пункларида электр энергия истеъмоли жами– 4.****.****кВт.ни(умумий4.****.****кВт. )ташкил этганлиги аниқланган. Шунингдек, аризачининг жавобгарга нисбатан “Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун молиявий санкция миқдорини белгилаш ****” 4 **** йил21 июлькуни қарори қабул қилинган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг “Ўзбекистон Республикасида мувофиқлиги тасдиқланиши лозим бўлган мувофиқликни баҳолаш объектлари рўйхатларини тасдиқлаш тўғрисида”ги **** йил 30 январдаги 43-сонли Қарори билан тасдиқланган 4-иловаси “**** тартибда мувофиқлиги баҳоланиши лозим бўлган маҳсулотлар” рўйхатининг 56-бандида электр машиналари ва ускуналари, двигателлар ва генераторлар, электргенераторли қурилмалар ва айланадиган электр ўзгартирувчилар, ўзгарувчан ток электр трансформаторлари сертификатлаштирилиши лозим бўлган маҳсулотлар жумласига кириши қайд этилган. Ўзбекистон Республикаси “Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги Қонунининг 47-моддасига асосан ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари томонидан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларнинг элементларидан фойдаланишсертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларининг элементлари ёрдамида сарфланган ёки узатилган энергия қийматининг ўн фоизи миқдорида жарима солишга сабаб бўлади. Бундан кўринадики, жавобгарда юқорида қайд этилган Қонуннинг 47-моддасига кўра, ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари томонидан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларнинг элементларидан фойдаланиш ҳолатлари аниқланганлиги боис, унга нисбатан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари ва тизимнинг элементлари ёрдамида сарфланган ёки узатилган энергия қийматининг ўн фоизи миқдорида жарима солишга асослар мавжуд. Шунингдек, жавобгар аризачи томонидан берилган кўрсатма талабларини **** бўлса-да, Қонуннинг 49-моддаси бешинчи қисмида белгиланган йўл қўйилган ҳуқуқбузарликларни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қопланганлигини тасдиқловчи ҳолатларни акс эттирувчи даллилар мавжуд эмас, яъни ҳуқуқбузарлик оқибатида етказилган зарар қопланмаган.Шу боис, Қонун талабига мувофиқ, молиявий санкция қўллашни рад этишга асослар мавжуд эмас. Аризачининг **** йил21 июлдаги “Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергияни самарадорлигини ошириш соҳасидагиҳуқуқбузарликлар учун молиявий санкция миқдорини белгилаш тўғрисида”ги Қарорига кўра, жавобгарга Қонуннинг 47-моддасига асосан молиявий санкциянинг миқдори****.****.****сўм қилиб белгиланган ва ушбу жарима суммасини бир ой ичида ихтиёрий тарзда тўлаш учун муддат берилган. Аммо, жарима суммаси ихтиёрий равишда тўлаб берилмаганлиги сабабли аризачи жавобгарга нисбатан (4.****.****кВт(умумий 4.****.****)х 10 фоиз =****.****.8кВт х **** сўм =)****.****.****сўм молиявий жаримани қўллашни ва уни ундириш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат этган. 5 Қонуннинг 49-моддаси биринчи қисмига биноан, энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун молиявий санкциялар суд тартибида қўлланилади, бундан хўжалик юритувчи субъект содир этилган ҳуқуқбузарликдаги айбини тан олган ва молиявий санкциянинг суммасини ихтиёрий тарзда тўлаган ҳоллар мустасно. Юқорида қайд этилган Низомнинг 28-бандида ваколатли органнинг қарори асосида қўлланилган молиявий санкциялар бир ой муддатда тўлаб берилмаган ****, молиявий санкциялар ваколатли орган томонидан суд тартибида ундирилиши белгилаб қўйилган. Юқоридагиларга кўра, биринчи инстанция суди аризачининг ****.****.****сўм молиявий жарима қўллаш ва уни ундириш тўғрисидаги ариза талабларини асосли деб ҳисоблаб, жавобгарга нисбатан шу сумма миқдорида молиявий жарима қўллаш ва уни аризачининг фойдасига ундириш тўғрисида асосли ва қонуний тўхтамга келган. Шу боис, судлов ҳайъати жавобгар вакилларининг **** биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлмайди деб ҳисоблайди.Шу сабабли жавобгарнинг апелляция шикоятида ва суд **** муҳокамасида келтирилган **** билан келишиб бўлмайди ва апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисм 1-бандига кўра, апелляция инстанцияси судиапелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйичаҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****.Ушбу ҳолда ҳал қилув қарори қонунчилик талабларига мувофиқлиги сабабли, суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартиришга асослар мавжуд эмас. ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунининг 9-моддаси 19-бандида аризачи ва жавобгар - ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божидан озод этилганлиги белгиланган. Қайд этилганларга кўра, судлов ҳайъати биринчи инстанция судининг **** йил14 октябрдаги ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан, ишни апелляция инстанциясида кўриш билан боғлиқаризанинг молиявий жаримани ундириш (мулкий талаби) қисми бўйича олдиндантўланган4.****.**** сўмдавлат божини ва41.**** сўмпочта **** жавобгар зиммасида қолдиришни, ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича жавобгар давлат божи тўловидан озод эканлигини инобатга олишни лозим деб топади. Юқоридагиларга кўра ҳамдаЎзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодексининг ****, ****,****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати 6 қа р о рқи лад и: Жиззахтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил14 октябрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз,даъвогар“G55555” хусусий ****нингапелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида ҳал қилув қарори қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари **** А.Тўйчиев 7