Решение #2837368 Экономические

****-2502/1****-сонли иқтисодий иш судья – **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** 2025йил5 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевкотиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар АТБ “Турон****” манфаатида жавобгар “LOGIS IK V O YUK”****дан****.****.****сўм кредитқарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича тўпланган ҳужжатларнидаъвогар АТБ “****” вакилиМ.Эсанова(ишончнома асосида) иштирокида, палата ва жавобгар“LOGIS IK V O YUK”**** вакиллари иштиркоисиз, очиқ суд **** Жиззах туманлараро иқтисодий судибиносида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар АТБ “Турон****” манфаатида Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар“LOGIS IK V O YUK”**** ҳисобидан****.****.**** сўм кредит қарздорликниундиришни сўраган. Суд муҳокамаси иштирок этган даъвогар вакили ўз кўрсатмасида, даъво талабини кўллаб-қувватлаб, даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Суд **** муҳокамасининг манзили ва **** тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган палата ва жавобгар суд **** вакиллари иштирокини таъминлашмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосанагар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, қуйидаги асослар кўра даъво талабинитўлиққаноатлантиришни лозим деб топди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,АТБ “Турон****”ва жавобгар “LOGIS IK V O YUK”****ўртасида ****4йил30 майдатузилган45-сонли кредит шартномасига асосан10****сўм миқдорида кредит маблағлари ****.Кредит84 ой муддатга, 24 ойлик имтиёзли даври биланйиллик18 фоиз устама тўлаш шарти билан ****. Даъвогар томонидан кредит шартномасига шартларига кўра жавобгарнинг тўлов топшириқномаларига асосан пул маблағлари ўтказиб берилган. Жавобгар“LOGIS IK V O YUK”****томонидан кредит шартномаси шартлари ****, кредит қайтариш жадвалига амал қилинмасдан тўланмаслиги оқибатида****.****.**** сўм асосий кредит қарздорликка йўл қўйган. Қарзни қайтариш тўғрисида **** томонидан жавобгар бир неча бор ёзма равишда огоҳлантирилган.Лекин, жавобгар **** тўлиқ ****, шартномада белгиланган тартиб ва муддатда кредит қарзини қайтармаган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига мувофиқ ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (кейинги ўринларда ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ лозим **** **** керак, ушбу кодекснинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра,гаровга олувчининг (кредиторнинг) талаблари гаровга қўйилган кўчмас мол-мулк қийматидан суднинг қарорига мувофиқ қондирилади. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасида, агар қонунда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, карз берувчи (юридик шахс ёки фуқаро) қарз олувчидан қарз суммасига шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоизлар олиш ҳуқуқига эга бўлишлиги, фоизлар тўлаш тартиби ва муддатлари қарз шартномаси билан белгиланиши кўрсатилади, ушбу кодекснинг ****моддасига мувофиқ, қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. ФКнинг****-моддасига кўра кредит шартномаси бўйича бир тараф - **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига асосан,агар қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****.Агар қарз шартномасида қарз бўйича фоизларни қарзнинг ўзини қайтариш муддатидан олдин тўлаш назарда тутилган бўлса, бу **** бузилган ****, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасини тегишли фоизлари билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга **** белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 22 декабрдаги “Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган **** **** таъминлаш тўғрисидаги фуқароликқонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорининг 4-банди учинчи қисмида,судлар кредит суммаларини муддатидан олдин ундириш тўғрисидаги даъволарни кўришда кредит шартномасини муддатидан олдин бекор қилиштўғрисидаги талабнинг йўқлиги кредит суммаси ва фоизларни муддатидан олдинундириш **** талабларни қаноатлантиришни рад этиш учун асосҳисобланмаслигини эътиборга олишлари лозимлиги тўғрисидатушунтириш берилган. Бундан ташқари, кредит шартномасининг5.1.4-бандида, “Даъвогар” (****) қарздор томонидан шартнома шартлари бузилса, кредит шартномаси графиги бўйича тўловлар амалга оширилмаса ва бошқа **** **** кредит ва унинг фоизлари муддатидан олдин суд орқали ундириш чораларини кўришга **** эканлиги белгиланган. Суд **** даъвогар томонидан **** этилган**** йил 5 декабрдаги №****сонлимаълумотномадан кўринишича, жавобгарнинг муддати ўтган кредит фоиз қарзи **** йил5декабрьҳолатига****.****.****сўмни ташкил этади. Қайд этилганларга мувофиқ, суд, жавобгарнинг шартнома шартларини бузган ҳолда шартнома талабларини ўз **** ****, кредит қарздорликни тўланмаганлиги инобатга олиб, жавобгар“LOGIS IK V O YUK”****дан****.****.**** сўм кредитқарзиниундиришни,шунингдек, давлат божи ва почта **** жавобгарнинг низонинг судгача етиб келишидаги айбини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****-моддасига мувофиқ, жавобгар зиммасига юклашни лозим деб ҳисоблайди. Юқоридагиларга асосан ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қа р о рқи л д и : Даъво аризатўлиққаноатлантирилсин. Даъвогар АТБ “Турон****” фойдасига жавобгар“LOGIS IK V O YUK”****дан****сўм кредит қарздорликва олдиндан тўлаб чиқилган41.****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“LOGIS IK V O YUK”****данРеспублика бюджетига ****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Раислик қилувчи, судья ****