Решение #2837375 economic_new

****-санлы экономикалық ис Биринши инстанция судында исти көрген судья**** Апелляцияинстанциясудында баянатшы судья**** Ревизияинстанциясудында баянатшы судья**** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕРИ БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫ РЕВИЗИЯ ИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы **** жыл5 декабрь **** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясыревизия инстанциясы ****тың басшылығында, коллегия ағзалары****ҳәм **** ибарат қурамда, судья аға жәрдемшиси ****ң хаткерлигинде,даўагерлер ўәкили – адвокат **** (исеним хатлар ҳәм ордерлер тийкарында) жуўапкер Өзбекстан Республикасы “O’zb kist n S n t-qurilish B nk” АКБ ўәкили – **** (исеним хат тийкарында), қосымша жуўапкер **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы ўәкили – жәмийет баслығы ****ң қатнасыўында, **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы акционерлери **** жеке меншик кәрханасы, **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети ҳәмде жеке тәртиптеги исбилермен ****лардың жуўапкерлер Нөкис қаласы 2-санлы мәмлекетлик нотариал кеңсеси нотариусы **** ҳәм “O’zb kist n S n tqurilish B nk” АКБ **** Республикасы филиалына қарата, “O’zb kist n S n tqurilish B nk” АКБ **** Республикасы филиалы, «Q r q l q g sh-sut s wd ” акционерлик жәмийети көтере **** базасы ҳәмде **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети орталарында **** жыл 24 декабрь күни дүзилген ҳәмде Нөкис қаласы 2-санлы мәмлекетлик нотариал кеңсеси нотариусы **** тәрепинен тастыйықланған KSh № **** QR-санлы ипотека шәртнамасын **** емес деп табыўды сораған даўа арзасы жүзесинен жүритилген экономикалық ис бойынша Нөкис районлараралық экономикалық судының **** жыл 2 сентябрь күнги шешиўши қарарына ҳәм **** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы апелляция инстанциясының **** жыл 16 октябрь күнги қарарына наразы болып даўагерлер **** жеке меншик кәрханасы, **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети ҳәмде жеке тәртиптеги исбилермен ****лардың бергенревизиялық шағымын ис ҳүжжетлери менен бирге **** Республикасы судының имаратында ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди а н ы қ л а д ы: Даўагерлер **** жеке меншик кәрханасы, **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети ҳәмде жеке тәртиптеги исбилермен **** (буннан кейинги текстте даўагерлер деп жүритиледи) жуўапкерлер Нөкис қаласы 2-санлы мәмлекетлик нотариал кеңсеси нотариусы **** (буннан кейинги текстте жуўапкер нотариус деп жүритиледи) ҳәм “O’zb kist n S n t-qurilish B nk” АКБ **** Республикасы филиалы (буннан кейинги текстте **** филиалы деп 2 жүритиледи)на қарата, судқа даўа арзасы менен мүрәжат етип, ****, **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы ҳәмде **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети орталарында **** жыл 24 декабрь күни дүзилген ҳәмде жуўапкер нотариус тәрепинен тастыйықланған KSh № **** QR-санлы ипотека шәртнамасын **** емес деп табыўды сораған. Биринши инстанция судының **** жыл 23 май күнги уйғарыўы менен **** Республикасы Әдиллик министрлиги ҳәм Өзбекстан Республикасы “O’zb kist n S n t-qurilish B nk” АКБ (буннан кейинги текстте **** деп жүритиледи) қосымша жуўапкерлер сыпатында, **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы даўа предметине қарата ғәрезсиз талаплар менен арыз қылмайтуғын үшинши шахс сыпатында, **** жыл 10 июнь күнги уйғарыўы менен **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы ҳәм **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети қосымша жуўапкер сыпатында иске тартылған. Нөкис районлараралық экономикалық судының **** жыл 2 сентябрь күнги шешиўши қарары менен даўа арза қанаатландырыўсыз қалдырылып, даўаның **** филиалына қарата берилген бөлеги өндиристен қысқартылған. Даўагерлерден республика бюджетине солидар тәртипте 3.****.**** сом мәмлекетлик **** ҳәмде даўагер **** жеке меншик кәрханасынан Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды депозитине ****.**** сом суд қәрежети өндирилген. Даўагерлер шешиўши қарарға наразы болып апелляциялық шағым берген. Апелляция инстанциясы судының ****5 жыл 16 октябрь күнги қарары менен биринши инстанция судының шешиўши қарары өзгериссиз қалдырылған. Даўагерлер судтың қарарларына наразы болып ревизиялық шағым берип, ревизиялық шағымында шешиўши қарарды ҳәм қарарды бийкар қылыўды ҳәм даўа арзаны қанаатландырыў **** жаңа қарар қабыл қылыўды сораған. Оған тийкар етип, судтың қарарларды қабыл қылыўда **** емес деп табылған жәмийеттиң **** кеңесиниң қарарына тийкарланғанлығын, **** жәмийеттиң активлар балансын ҳәм финанслық нәтийжелерин шәртли түрде алатуғынлығын, сонлықтан гиреўге қойылып атырған мүлклердиң баҳасы **** хабары болатуғынлығын, **** өзи акционерлик жәмийет бола турып Нызам талапларын билмеўи мүмкин емеслигин, ири питим дүзиў ушын акционерлердиң разылығы алыныўы кереклиги **** **** билиўи лазымлығын себеби **** уставында бул қағыйда белгиленгенлигин,**** кеңеси мүликлерди баҳалаў менен шуғылланбайтуғынлығын, ****баҳалаў актинде ҳәм ипотека шәртнамасында гиреў мүликлериниң баҳасы көрсетилгенлигин,суд Пуқаралық кодексиниң ****статьясын надурысқоллағанлығын, себеби ол бойынша талап билдирилмегенлигин, суд қарар қабыл қылыўда материаллық ҳәм процессуаллық ҳуқық нормаларын бузғанлығын көрсеткен. Суд мәжилисине қатнасқандаўагерлер ўәкили адвокатшағымында билдирген ўәжлерин қоллап-қуўатлап ревизиялық шағымын қанаатландырыўды сорады. Суд мәжилисине қатнасқан жуўапкер****ўәкили ревизиялық шағымды қанаатландырыўсыз қалдырыўды сорады. 3 Суд мәжилисине қатнасқанқосымша жуўапкерўәкили жәмийет баслығы ревизиялық шағымын қанаатландырыўды сорады. Қосымша жуўапкерлер **** Республикасы Әдиллик министрлиги ҳәм **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети суд мәжилисиниң **** ҳәм орны **** тийисли тәртипте хабарландырылғанлығына қарамастан суд мәжилисине ўәкилиниң қатнасыўын тәмийинлемеди. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодекси (буннан кейин текстте ЭПК деп жүргизиледи)ниң ****-статьясы биринши бөлимине муўапық, ревизия тәртибинде шағым (протест) берген шахс, сондай-****, исте қатнасыўшы шахслар исти көриў **** ҳәм орны **** усы Кодекстиң ****-статьясында нәзерде тутылған тәртипте хабардар қылынады. Суд додалаўын өткериў **** ҳәм орны **** тийисли тәризде хабардар қылынған усы шахслардың келмегенлиги исти олардың қатнасыўысыз көриўге тосқынлық қылмайды. Сонлықтан,судлаў коллегиясы истиқосымша жуўапкерлер **** Республикасы Әдиллик министрлиги ҳәм **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети ўәкиллериниң қатнасыўысыз қараўды лазым тапты. Судлаў коллегиясы баянатшы судьяның баянатын, тәреплердиң түсиндирмелерин тыңлап, ис бойынша топланған ҳүжжетлерди үйренип шығып, төмендегилерге тийкар биринши инстанция судының шешиўши қарарын ҳәм апелляция инстанциясы қарарын өзгериссиз, ревизиялық шағымды қанаатландырыўсыз қалдырыўды лазым табады. Өзбекстан Республикасының “Акционерлик жәмийетлери ҳәм акционерлердиң ҳуқықларын қорғаў ****”ғы Нызамы (буннан кейинги текстте Нызам деп жүритиледи)ның 83-статьясының биринши бөлимине муўапық, жәмийет тәрепинен мүлкти алыў яки они басқа шахсқа бериў яки мүлкти басқа шахсқа бериў итималы менен байланыслы питим (сондай-**** қарыз, кредит, гиреў, кепиллик) яки өз ара байланыслы бирнеше питимлер, егер басқа шахсқа берилип атырған мүлктиң яки алынып атырған мүлктиң баланс баҳасы бундай питимлерди дүзиў **** қарар қабыл етилип атырған сәнеде жәмийет сап активлери муғдарының он бестен асламын қураған болса, ири питим деп есапланады, күнделикли хожалық жумысын жүргизиў барысында дүзилетуғын питимлер ҳәм де акцияларды ҳәм басқа да баҳалы қағазларды жайластырыў менен байланыслы питимлер буған кирмейди. Нызамның 84-статьясы биринши бөлимине тийкар, баланс баҳасы ямаса алыў баҳасы келисим дүзиў **** қарар қабыл етилип атырған сәнеде жәмийеттиң сап активлери муғдарының он бес процентинен елиў процентине шекемги болған мүлк бойынша ири питим дүзиў **** қарар жәмийеттиң **** кеңесиниң ағзалары тәрепинен бир аўыздан қабыл етиледи, бунда **** кеңесинен шығып кеткен ағзалардың даўысы есапқа алынбайды. Усы статьяның үшинши бөлимине көре, баланс баҳасы яки алыў баҳасы келисим дүзиў **** қарар қабыл етилип атырған сәнеде жәмийеттиң сап активлери муғдарының елиў процентинен артығын қураған мүлкке байланыслы ири питим дүзиў **** қарар акционерлердиң улыўма жыйналысы тәрепинен қабыл етиледи. 4 Ис ҳүжжетлеринен анықланыўынша, **** филиалы ҳәмде қосымша жуўапкер **** жуўапкершилиги шекленген жәмийети ортасында **** жыл 24 декабрь күни **** ҳәм ****-санлы кредит шәртнамалары дүзилген. Кредит қаржыларының өз **** қайтарылыўының тәмийнаты сыпатында қосымша жуўапкер **** акционерлик жәмийети көтере **** базасына тийисли болған жәми 32.****.****.**** сомға баҳаланған 6 дана көшпес мүлклери гиреўге (ипотекаға) қойылып, тәреплер ортасында **** жыл 24 декабрь күни KSh № **** QR-санлы ипотека шәртнамасы дүзилген. Ипотека шәртнамасы жуўапкер нотариус тәрепинен тастыйықланған. Мүлклерди гиреўге қойыўда қосымша жуўапкер **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы **** кеңесиниң **** жыл 3 октябрь күнги ҳәмде жәмийеттиң **** жыл 15 декабрь күнги жыйналыс баянламалары **** филиалына усынылған. Даўагерлер даўа талабында ипотека шәртнамасы ири питим екенлигин, бул питимди дүзиўде **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы акционерлериниң разылығы алынбағанлығы себепли ипотека шәртнамасын **** емес деп табыўды сораған. Ревизия инстанциясы судлаў коллегиясы биринши инстанция суды даўа арзаны қанаатландырыўсыз қалдырыў **** ҳәм апелляция инстанция суды шешиўши қарарды өзгериссиз қалдырыў **** дурыс шешимге келген деп есаплайды. Себеби, **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы тәрепинен **** усынылған **** кеңесиниң **** жыл 3 октябрь күнги жыйналыс баянламасында гиреўге қойылыўы белгиленип атырған көшпес мүлклердиң баҳасы көрсетилмеген, яғный бул баянламада неше сомлық көшпес мүлклер гиреўге қойылып атырғанлығы **** мағлыўматлар көрсетилмеген. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодексиниң ****-статьясына тийкар, егер шахстың келисим дүзиў ўәкилликлери шәртнама менен ямаса юридикалық шахстың ўәкилликлери оның шөлкемлестириў ҳүжжетлери менен исеним хатында, нызамда белгиленгенине салыстырғанда ямаса келисим дүзилип атырған жағдайдан анық көринип турыўы мүмкин деп есапланған ўәкилликлерине салыстырғанда шеклеп қойылған болса ҳәм келисим дүзиў**** бундай шахс ямаса орган усы шеклеўлер шеңберинен шығып кеткен болса, келисимдеги екинши тәреп усы шеклеўлерди билген ямаса алдын ала билиўи керек болғанлығы дәлилленген жағдайларда ғана келисим шеклеў орнатылыўынан мәпдар болған шахстың даўасы бойынша суд тәрепинен **** емес деп табылыўы мүмкин. Өзбекстан Республикасы Жоқары хожалық суды Пленумының **** жыл 28 ноябрь күнги “Экономикалық судлар тәрепинен питимлерди **** емес деп табыў **** пуқаралық нызамшылығы нормаларын қоллаўдың айырым мәселелери ****”ғы ****-санлы қарарының 17-бәнтиниң биринши хатбасысында, судларға корпоратив келиспеўшиликлерге байланыслы ислер шеңбериндеги келисимлерди **** емес деп табыў **** талапты көрип шығыўда, аффилленген шахс пенен дүзилген келисим ҳәмде ири питим дүзиў тәртиби қағыйдалары бузылған жағдайда, Пуқаралық кодексиниң ****-статьясы 5 қолланылады деп, төртинши хатбасысында, судлардың итибары, келисим, егер ол бойынша басқа тәреп атап өтилген шеклеў **** билген ямаса алдыннан билиўи керек болған жағдайлар анықланған жағдайда ғана, Пуқаралық кодексиниң ****-статьясы тийкарында **** емес деп табылыўы мүмкин екенлигине қаратылсын, деп түсиндирилген. Бул жағдайда, **** емес деп табыў соралған ипотека шәртнамасы ири питим екенлиги, сондай-****, қосымша жуўапкер **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы тәрепинен гиреўге усынылып атырған көшпес мүлклердиң баҳасы жәмийеттиң сап активлери муғдарының елиў процентинен артығын қурайтуғынлығы **** мәлим болмаған. Сонлықтан судлар ПКниң ****-статьясынҳәмпитим нызамшылық ҳүжжетлеринде белгиленген формасына әмел қылынған ҳалда дүзилгенлиги, яғный питимниң жазба түрине әмел қылынғанлығы ҳәм нотариал тәртипте тастыйықланғанлығы себепли, ПКниң ****-статьясын қоллап тәреплер ортасында дүзилген кепиллик шәртнамасын **** емес деп табыўға тийкар жоқ деп табыў **** дурыс **** келген. Судлаў коллегиясы даўагерлердиңревизиялықшағымында билдирилген ўәжлери менен келисе алмайды деп есаплайды. Себеби, **** акционерлик жәмийети көтере **** базасы **** кеңесиниң **** жыл 3 октябрь күнги жыйналыс баянламасы ҳәмде **** жыл 15 декабрь күнги жыйналыс баянламалары судтың шешиўши қарары менен **** емес деп табылғанлығы менен питим дүзиў **** питимниң ири питим екенлиги **** мәлим болғанлығы даўагерлер тәрепинен дәлилленбеди. ЭПК 25-статьясы биринши бөлиминиң 1-бәндине тийкар, экономика тараўында юридикалық шахслар ҳәмде юридикалық шахс шөлкемлестирмеген жағдайда исбилерменлик жумысын әмелге асыратуғын ҳәм жеке тәртиптеги исбилермен статусын нызамда белгиленген тәртипте алған пуқаралар, **** корпоратив даўалар бойынша ислер көрилгенде тәреплер болған пуқаралар ортасындағы пуқаралық, ҳәкимшилик ҳәм басқа ҳуқықый мүнәсибетлерден жүзеге келетуғын даўаларға байланыслы ислер экономика судында қаралады. Сонлықтан, биринши инстанция суды даўа арзада жуўапкер қатарындакөрсетилген “Ozb kist n s n t-qurilish b nki” АКБ **** Республикасы филиалы юридикалық шахс есапланбаслығы себепли даўаның филиалға қаратылған бөлегин ЭПКниң ****-статьясы 1-бәндине тийкарөндиристен қысқартыў **** дурыс шешимге келген. ЭПК ****7-статьясы биринши бөлиминиң 1-бәнтине муўапық, исти ревизия тәртибинде көретуғын суд ревизия тәртибиндеги шағымды (протестти) көриў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарды, қарарды өзгериссиз қалдырыўға ****. Баян етилгенлерден келип шығып, судлаў коллегиясы ревизиялық шағымды қанаатландырыўсыз қалдырыўды, биринши инстанция судының шешиўши қарарын ҳәмде апелляция инстанциясы суды қарарын өзгериссиз қалдырыўды лазым табады. 6 ЭПК ****-статьясының биринши бөлимине муўапық, суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына тең рәўиште олардың мойнына жүкленеди. Сонлықтан жуўапкер **** жеке меншик кәрханасытәрепинен ревизиялық шағым бериўде төленген****сом мәмлекетлик **** ҳәм ****сом почта қәрежети оның мойнында қалдырыўдылазым табады. Жоқарыдағыларға тийкарланып ҳәмде Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодексиниң ****,****7 - статьяларын қолланып, ревизия инстанция суды ҚАРАРЕТТИ: Нөкис районлараралық экономикалық судының **** жыл 2 сентябрь күнги шешиўши қарары ҳәм **** Республикасы суды экономикалық ислери бойынша коллегиясы апелляция инстанциясының **** жыл 16 октябрь күнги қарары өзгериссиз қалдырылсын. Ревизиялық шағым қанаатландырыўсыз қалдырылсын. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстинен Өзбекстан Республикасы Жоқарғы судына ревизия тәртибинде шағым етиўге (прокурор протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: **** Коллегия ағзалары: **** ****