Решение #2837886 Экономические

****-сонли иқтсиодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўрган судья –**** Кассацияинстанцияси судида маърузачи судья –**** **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****5 йил4 декабрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судловҳайъати **** раислигида,ҳайъат аъзолари судьялар ****ҳамда **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, Бухоро вилоят **** бўлим прокурори ****,“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамияти вакили адвокат **** (**** йил 1 июлдаги 3-сонли ишончнома ва адвокатлик ордерига асосан), Когон туман хокимлиги вакили **** (**** йил 3 апрелдаги ****-сонли ишончномага асосан), Бухоро вилоятқурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бошқармаси вакили Ж.Хайитов (ишончномага асосан), Бухоро вилоят ҳокимлиги вакили **** (ишончномага асосан), Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошқармаси вакили **** (**** йил 4 декабрдаги ****-сонли ишончнома асосида), Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошқармаси Когон туман филиали вакили А.Қурбонов (**** йил 4 декабрдаги ****-сонли ишончномага асосан)лариштирокида, даъвогар“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар **** туманҳокимлигидан компенсацияҳамда маънавий зарарниундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичақабулқилинган Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 25 августдагиҳалқилувқарорига нисбатандаъвогар“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган кассация шикоятини иқтисодий ишҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносидаўтказилган очиқсуд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: “St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар ёки жамият деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаатқилиб, Когон туманҳокимлиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан ******** **** сўм миқдорида компенсацияҳамда **** **** сўм миқдорида маънавий зарар ундиришни сўраган. Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 10 июлдаги **** билан ишга Бухоро вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси, Кадастр агентлиги Когон туман булими, Давлат кадастрлар палатаси Когон туман филиалиҳамда Когон туманқурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлими,суднинг**** йил 28 июлдаги **** билан Бухоро вилоятиҳокимлигинизонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арзқилмайдиган учинчи шахсларсифатида жалбқилинган. Суднинг **** йил 7 августдаги **** билан жамиятнинг унга тегишли бўлган ер участкасиҳокимлик томонидан эркин иқтисодий зона ташкил этиш учун олибқўйилганлиги сабабли компенсация ундиришҳақидаги даъво асосиниўзгартириш тўғрисидаги аризасииш юритишга қабулқилинган. Суднинг **** йил 25 августдагиҳал қилув қарорибилан даъво аризасиқаноатлантириш рад этилган. Даъвогар судга ариза билан мурожаат қилиб, **** йил 25 августдаги ҳал қилув қарорини янги очилган ҳолатлар билан қайта кўриб чиқишни сўраган. Суднинг **** йил 13 октябрдаги **** билан ариза қаноатлантиришрадэтилган. Шундан сўнг,даъвогар томонидан ҳал қилув қарорига нисбатан кассация шикояти берилган.Кассация шикоятидабиринчи инстанция судимутахассиснинг тахминий фаразларига таяниб, ер майдонинингкоординаталари ва ўлчамлари мавжуд бўлмасада,амалдагиқонун ҳужжатларига мос бўлмаганчизмаларни инобатга олибқарорқабулқилганлиги,**** йил 24 июлдагиКогон туман қурилиш ва уйжой коммунал хўжалиги бўлимининг 92-сонли ва адвокатлик сўровига жавобан**** йил 6 августдаги****-сонли хатларида АРТҳужжатларига кўра,топохаритада қизил чизиқлар белгиланганлиги,1,2 га ер майдони автомобилларга сиқилган газ қуйиш шахобчаси ҳимоя ҳудуди ташланган ҳолда ****,0 метрдан кейин жойлаштирилганлиги,бу ҳудудҳозирги кунда ёшлар эркин иқтисодий саноат зонасига қарашли ер майдони эканлиги**** хатлари инобатга олинмаганлиги,хатларда ернинг координатлари ва ўлчамлари тўғрисида маълумот берилмаганлиги,мутахассислар суд жараёнида аниқ бир тўхтамга кела олишмаганлиги,**** йилда Когон туман ер ресурлари ва давлат кадастри бўлим бошлиғи ва Когон туман бош архитектури ҳамда Бухоро вилоят архитектури томонидан тасдиқланган АРТ ҳужжатлари юзасиданмурожаатга жавобан “O'ZG SHKLI I”Бухоро вилоят филиали**** йил 27 августдаги ****-сонли“Лойиҳани жойига кўчириш ****”ги далолатномасини ****этганлиги,жамиятга тегишли ер майдонининг 4 та нуқтасибелгилаб берилганлиги,Бухоро кичик ва ёшлар саноат зоналарини бошқариш бўйича ягона дирекцияси Давлат муассасасининг**** йил 29 августдаги ****-сонли хатига кўра,жамиятга **** ер майдони бевосита кичик саноат зонасида жойлашганлиги кўрсатилганлиги, ер майдонижамият ва давлат эхтиёжлари учун олибқўйилганлиги,биринчи иснтанция судииш учун аҳамиятли ҳолатлартўлиқяъниер майдонининг асл жойлашуви аниқланмаганлиги, амалдаги қонунларга кўра,янги очилган ҳолат дебҳисобланиши, сабаби низоли ернинг жойлашувининг координатлари ва ўлчамлари судқарориқабулқилингандан кейин аниқланганлиги,шу сабаблибиринчи инстанция судига янги очилган ҳолат бўйичаҳалқилув қарорини қайта кўришга аризаберилганлиги, суднинг **** йил 13 октябрдаги**** билан ариза қаноатлантириш рад этилганлиги баён қилиниб, 2 ҳалқилувқарорини бекорқилишсўралган. Суд ****да иштирок этгандаъвогарвакиликассацияшикоятини қувватлаб,шикоятдакелтирилганасосларни такрорлаб,жавобгар ваучинчи шахсларнингфикрларига эътирозлари борлигини, улар томонидан тахминий хулосалар берилаётганлигини, АРТ ҳужжатларида унга тегишли бўлган ер майдони қизил чизиқ билан белгиланганлигини, биринчи интсанция судиКогон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлиминингхатлариниинобатгаолмаганлигини,Бухоро кичик ва ёшлар саноат зоналарини бошқариш бўйича ягона дирекцияси Давлат муассасасининг **** йил 29 августдаги ****-сонли хатибилан,даъвогарга **** ер майдони уларга **** ер майдонига даҳл қилиши қайд қилинганлигини, вилоят ҳокимлиги вакилининг даъвогарнинг ерга бўлган ҳуқуқ суд томонидан бекор қилинганлиги **** тушунтиришлари ноўрин эканлигини, чунки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори юқори инстанция судида муҳокама қилиниши белгиланганлигини, 1,2 гектар ернинг барчасиБухоро кичик ва ёшлар саноат зоналарини бошқариш бўйича ягона дирекцияси Давлат муассасасига **** ер майдонига даҳл қилишлиги сабабли ҳам ҳар бир кв.метр учун **** сўмдан компенсация суммаси ҳисобланганлигини, ермайдонидаолиб борилган ишлар, ўндан ортиқ тегишли органлар билан ермайдонигаоид рухсат берувчи ҳужжатларни тайёрлашдагиоворагарчилиги, лойиҳаларни амалга ошира олмаганлиги сабабли уларнинг ишчанлик обрўсига путур етиши, бой берилган фойдани инобатга олиб маънавий зарарни ундиришни сўраганлигини, ушбу низони тўғри ҳал қилиш масадида комплекс экспертизасини тайинлашни сўрашлигинибилдириб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвони қаноатлантириш тўғрисида янги қарор қабул қилишни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар туман ҳокимлиги вакили даъвогарнинг кассация шикоятига ўз эътирозлари борлигини, келтирилган **** ва далиллар асослантирилмаганлигини, туман ҳокимининг қарорини қабул қилинишида асос бўлган ербериш туманкомиссиясининг далолатномасида даъвогарга **** ер майдонининг ғарбий қисми газ қуйиш шаҳобчаси билан чегара эканлиги қайд қилинганлигини,Бухоро кичик ва ёшлар саноат зоналарини бошқариш бўйича ягона дирекцияси Давлат муассасасига **** ер майдони даъвогарга **** ер майдонига даҳл қилмаслигини, ушбу ҳолат давлат кадастрлар палатаси мутахассисларининг хулосалари билан тасдиқланишини баён қилиб, даъвогарнингкомплекс экспертизасини тайинлаш тўғрисидаги илтимосномасиниҳамдакассация шикоятиниқаноатлантиришни рад қилишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган учинчи шахс Бухоро вилоят ҳокимлиги вакили даъвогарнинг кассация шикоятига ўз эътирозлари борлигини, ерга бўлган ҳуқуқни давлат рўйхатидан ўтказишга асос туман ҳокимининг қарори эканлигини, туман ҳокимининг қарорига асосқилиб эсаер 3 майдонларинибериш туманкомиссиясининг далолатномасибўлганлигини, қурилиш ва бошқа манфаатдор ташкилотлар томонидан берилган АРТ бу ҳуқуқни вужудга келтирувчи ҳужжат эмаслигини, АРТ ҳужжатидан сўнг даъвогар қурилиш ишларини бошлаши учун бир нечта ҳужжатларни тайёрлаши лозимлигини,ушбу ҳужжат асосидақурилиш ишларига унга рухсатберилмаслигини, сабаби АРТ ҳужжатида кўрсатилган қизил чизиқчегаралари нотўғри кўрсатилганлигини, ер майдони давлат ва жамоат эхтиёжлари учун даъвогардан олиб қўйилмаганлигини, даъвогар томонидан келтирилган асослар жавобгардан компенсация ва маънавий зарарни ундиришга асос бўлмаслигини билдириб, даъвогарнингкомплекс экспертиза тайинлаш тўғрисидаги илтимосномаси вакассация шикоятини қаноатлантиришни рад қилишни ва биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этган учинчи шахс давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошқармаси ва Когон туман филиалининг вакиллари, даъвогарнинг даъво талаби асоссиз эканлигини, ер майдонлари даъвогардан давлат ва жамоат эхтиёжлари учун олиб қўйилмаганлигини, жавобгарга ****атиб берилган ер майдониюзасидан суднинг топшириғига асосанжойида борибўрганилганлигини,****атиб берилган ер майдони бошқа шахсларнинг ва бошқа шахсларга **** берилган ер майдони даъвогарнинг ер майдонига даҳл қилмаслигини,ушбу тўғрисида судга ва судлов ҳайъатига хулосаларни **** қилишганлигини билдиришди. Суд **** иштирок этган учинчи шахсБухоро вилоят қурилиш ва уйжой коммунал хўжалиги бошқармасининг вакилидаъвогарнинг шикоятига эътирозлари борлигини, АРТ ҳужжатларини расмийлаштиришда хатоликка йўл қўйилганлигини, бунинг натижасида икки юридик шахсларнинг ер майдони бир-бири билан кесишибқолганлигини, аслида эса даъвогарнинг ер майдонининг ғарб томонида газни қўйиш шахобчаси билан чегарадош эканлигини, Когон туман ҳокимлиги ҳузуридаги ер участкаларини бериш (реализация қилиш) масаласини кўриб чиқувчи туман комиссиясининг далолатномасидабелгиланганлигини, қизил чизиқдаушбу далолатнома инобатга олинмаганлигини, сиқилган газ қуйиш шаҳобчасидан АРТ ҳужжатларида кўрсатилган қизил чизиқ ўртасидаги масофа **** метрни ташикл қилишлигини, агар бундай масофа бўлганида ер участкасини бериш масалалари бўйича комиссиясининг далолатномасида ғарб томонидан туманҳокимлигизаҳира ер билан чегарадош деб кўрсатилишини, низоли ҳудуд улар томонидан бориб ҳам ўрганилганлигини, дирекциянинг ерлари уларнинг ерларига дл қилмаслигинибилдирди. Бухоро вилоят **** бўлим прокурори, даъвогарнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни рад қилиш, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида фикр билдирди. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган,учинчи шахсларБухоро вилояти иқтисодиёт ва молия 4 бошбошқармаси, Кадастр агентлиги Когон туман булимивакилларииштирокини таъминлашмади. Судлов ҳайъати,учинчи шахсларнингсуд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганлигини, унинг суд **** иштирок этмаслиги ишни кўришга тўсқинлик қилмаслигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буёнматнда ИПК деб юритилади)****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан ишниуларнингиштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Судлов ҳайъати, маърузачи судьянинг маърузасини, ишда иштирок этувчи шасларвакилларинингтушунтиришларини, прокурорнинг фикрини тинглаб,иш ҳужжатларини ҳар томонлама ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларгакўра, даъвогарнинг комплекс экспертизасини тайинлаш **** илтимосномасини ҳамдакассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этиб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, суд **** даъвогарзиммасига юклашнилозим топди. ИПК 85-моддасининг биринчи қисмига кўра, комплекс экспертиза иш учун аҳамиятга молик ҳолатларни турли илм соҳаларидан фойдаланган ҳолда бир нечта текшириш ўтказиш йўли билангина аниқлаш мумкин бўлган ҳолларда тайинланади. Судлов ҳайъати даъвогар вакилининг комплекс экпертиза тайинлаш тўғрисидаги илтимосномасини муҳокама қилиб, низонинг предмети жавобгардан компенсация суммаси ва маънавий зарарни ундириш эканлигини, илтимосномада даъвогарга **** ер майдонини сиқилган газ шахобчаси билан ёнма-ён жойлаштириш мумкин ёки йўқлиги, қизил чизиқ қайси норматив ҳужжатлар асос бўлганлигини, ернингкоординаталари натура жойлашувини белгилаб беришқайд қилинганлигини инобатга олиб,ушбу ҳолатлардаъвопредметидан четга чиқиш деббаҳоланиб, илтимосномани қаноатлантиришни радэтишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг55-моддасида ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади.Ҳар ким Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига ва халқаро шартномаларига мувофиқ, агар давлатнинг ҳуқуқий ҳимояга доир барча ички воситаларидан фойдаланиб бўлинган бўлса, инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилувчи халқаро органларга мурожаат этишга ****.Ҳар ким давлат органларининг ёхуд улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ёки ҳаракатсизлиги туфайли етказилган зарарнинг ўрни давлат томонидан қопланиши ҳуқуқига эга. 5 Аниқланишича,Когон туман ҳокимлиги ҳузуридаги Ер участкалари бериш (реализация қилиш) масалаларини кўриб чиқувчи туман комиссиясининг **** йил 23 майдаги далолатномасибилан,даъвогарга танланган ер майдони шимол томондан туман захира ери билан; шарқ томондан туман захира ери билан; жануб томондан туман захира ери билан; ғарб томондан “Сиқилган газ қуйиш шахобчаси” билан чегараланганлиги кўрсатилган. Туман ҳокимининг **** йил 29 майдаги ****-сонли қарорибилан ер участкаларини бериш масалаларини кўриб чиқувчи туман комиссиясининг **** йил 23 майдаги далолатномаси тасдиқланган ва“Fird vs SH iddin” масъулияти чекланган жамиятига Когон туман “Янги ҳаёт” ҚФЙ “Амиробод” массиви ****-контур қисмидан “Чиқиндиларни қайта ишлаш цехи” қуриш учун туман захирасида турган қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ерлардан 1,20 га ер майдони **** берилган. **** йил 19 ноябрда“Fird vs SH iddin” масъулияти чекланган жамиятининг номи “S ND ID L” масъулияти чекланган жамиятига ўзгартирилган, жамиятнинг Когон туман Давлат хизматлари маркази томонидан рўйхатга олинган Уставига асосан “S ND ID L” масъулияти чекланган жамияти “Fird vs SH iddin” масъулияти чекланган жамиятининг ҳуқуқий вориси бўлиб ҳисобланади. Когон туман ер тузиш ва кўчмас мулк кадастри давлат **** томонидан жамият номига **** йил 23 июнда ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисида BU****-сонли кадастр гувоҳномаси расмийлаштирилган. Туман ҳокимининг **** йил 12 февралдаги ****-сонли қарори билан **** йил 29 майдаги ****-сонли қарорининг меъморчилик режалаштириш топшириғи ва лойиҳа-смета ҳужжатларини тайёрлаш муддати **** йил декабрь ойига қадар узайтирилган. Аниқланишича, туман ҳокимининг **** йил 14 сентябрдаги ****-сонли тумандаги “Ободонлаштириш бошқармаси” балансида бўлган бир қисм ер майдони туман ҳокимлиги захира ер фондига ўтказиш тўғрисидаги қарори билан туман комиссиясининг **** йил сентябрдаги йиғилиш баёни тасдиқланган.Тумандаги Ободонлаштириш бошқармаси балансида бўлган“Хўжа Якшаба”МФЙҳудудидан ****-контур қисмидан жами 0,5 гектар,“Ниёз Хожи”МФЙҳудудидан ****-контур қисмидан жами 0,5 гектар,“Беклар”МФЙ“Мехнатобод”массивиҳудудидан ****-контурқисмидан жами 0,5 гектар, жами 1,5 гектар қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ер майдони Нурафшон МФЙ ҳудудидан ****-контур қисмидан 0,5 гектар экин ер майдонларини туман хокимлиги захира ер фондига ўтказилган. Даъвогарга тегишли бўлган ер участкаси ҳокимлик томонидан ноқонуний равишда олиб қўйилганлиги ва эркин иқтисодий зонага берилганлигисабабли даъвогар даъво аризасидаги талаблар билан иқтисодий судга мурожаат қилган. 6 Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси (бундан буён матнда Ер кодекси деб юритилади) 39-моддаси биринчи қисмининг 7-бандига кўра, ер эгаси, ердан фойдаланувчи, ижарачи ва ер участкаси мулкдори қуйидаги ҳуқуқларга эга:ер участкаси олиб қўйилган **** унга етказилган зарарнинг (шу жумладан бой берилган фойданинг) қопланишини ёки ер участкасидан ихтиёрий равишда воз кечилганида сарфланган **** тўланишини талаб қилишмумкин. “Ер участкаларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 4-моддасига мувофиқ, ер участкалариниқайси**** компенсация эвазига олиб қўйиш жамоат эҳтиёжлари деб эътирофэтилиши белгиланган. Ушбу Қонун 23-моддасининг биринчи қисмига асосан қуйидагилар компенсация қилинади: олиб қўйилган ер участкасида жойлашган кўчмас мулк объектларининг бозор қиймати; олиб қўйилган ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг бозор қиймати; олиб қўйилган ер участкасида жойлашган кўп йиллик дов-дарахтларнинг бозор қиймати; кўчиш, шу жумладан бошқа кўчмас мулк объектини **** ижарага олиш билан боғлиқ ****; ер участкасидан ва унда жойлашган кўчмас мулк объектларидан фойдаланишдан олиниши мумкин бўлган бой берилган фойда (бунда ер участкаси ва унда жойлашган кўчмас мулк объектлари бўшатиб қўйилган пайтдан эътиборан аввалги фаолиятни тиклашга қадар бўлган, бироқ бир йилдан ортиқ бўлмаган муддатдаги фойда ёки мавсумий ҳосилдан олиниши мумкин бўлган фойда ҳисобга олинади); ҳуқуқ эгасининг қонунчиликда ёки келишувда назарда тутилган бошқа **** ва зарарлари. Когон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлимининг **** йил 24 июлдаги 92-сонли жавоб хатига кўра, Бухоро вилоят қурилиш бош бошқармаси томонидан **** йил 7 июнь куни ****-сонли АРТ ишлаб чиқилганлиги ва мазкур АРТ ҳужжатига асосан Лойиҳа-смета ҳужжатлари **** йил 12 апрель куни ****-сон билан келишилганлиги, жамиятга тегишли ер майдонидан йўл чиқарилганлиги аниқланганлиги қайд қилинган. Кадастр агентлиги Давлат кадастрлар палатаси Бухоро вилоят бошқармаси Когон туман филиалининг **** йил 16 июлдаги ФИ****-сонлива **** йил 14 августдаги ФИ****-сонлихатларига кўра,жавобгарга тегишли архив ҳужжатлариўрганилганлиги,1,2 гектарқишлоқхўжалигида фойдаланилмайдиган ер майдонлари (эски ****қконтур ****) ****қ-контур қисмидан **** берилганлиги,**** йилда 1,2 гектар ер майдонларига кадастр ҳужжатлари шакллантирилганлиги, ер участкасига бўлган ҳуқуқлар давлат рўйхатидан ўтказилганлигилиги, **** йил 23 майдақабул қилинган Когон туман ҳокимлиги ҳузуридаги Ер участкалари бериш (реализация қилиш) масалаларини кўриб чиқувчи туман комиссиясинингдалолатномасидатанланган ер майдони: Шимол томонидан: туман захира ери билан, Шарқ томонидан: туман захира ери билан, Жануб томонидан: туман захира ери билан, Ғарб томонидан: Сиқилган газ қуйиш шахобчаси биланчегараланганлиги кўрсатиб ўтилганлиги, ушбу ер майдонига тегишли координата нуқталари ҳамда бино иншоотлари тўғрисида маълумот 7 **** архив базасида мавжуд эмаслиги, “Бухоро саноатни ривожлантириш комплекси махсус саноат парки дирекцияси” **** олиб борувчи йўл бошқа ҳудудда жойлашганлиги сабабли жавобгарнингҳуқуқларига даҳлқилмаслиги, жавобгарқурилиш ишлариниамалга оширилмаганлигинимаълум қилинган (и.ҳ.1-том,****-бет, и.ҳ.2-том 37-бет). Когон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлимининг **** йил 6 августдаги ****-сонли хатига кўра, даъвогарга 1,2 гектар ер майдони ****, қарор талабларига асосан Бухоро вилоят қурилиш бош бошқармаси томонидан **** йил 7 июнь куни ****-сонли Архитектурарежалаштириш топшириғи ишлаб чиқилганлиги ва мазкур АРТ ҳужжатига илова қилинган 1:**** миқиёсидаги топохаритада жамиятга тегишли ҳудуднинг қизил чизиқ билан чегараланган ер майдони Кадастр палатаси Когон туман бўлими бошлиғи ҳамда Когон туман қурилиш бўлими бошлиғи томонидан тасдиқланганлиги, мазкур топохаритада Автомобилларга сиқилган газ қуйиш шахобчасининг ҳимоя ҳудуди ташланган ҳолда **** метрдан кейин жойлаштирилганлиги маълум қилинган(и.ҳ.2-том 12-бет). Когон туман ва шаҳар ТМҚ инспекцияси бошлиғининг санасиз ва **** даъвогарга қуриш учун танланган ер участкасининг жойлашиш схемасига кўра, танланган ер участкаси 1,2 гектар бўлиб, унинг ғарб томонидан ****метрдан сўнг метан заправка жойлашганлиги қайд қилинган (и.ҳ.2-том-71бет). Халқ депутатлари Бухоро вилоят кенгашининг **** йил 19 мартдаги ****-VI-сонли “Вилоятдаги янги ташкил этиладиган ва тугатиладиган кичик саноат зоналари тўғрисида”ги қарорининг 1-бандига кўра, Когон туман “Янгиҳаёт” МФЙ ҳудудидан 5 гектар ер участкасида кичик саноат зонаси ташкил этилиши белгиланган. Кадастр агентлиги Бухоро вилоят бошқармасининг **** йил 13 августдаги ****-сонли хатига кўра, даъвогарга ер участкасига бўлган ҳуқуқ вужудга келмаганлиги, кадастр ҳужжатлари даъвогарнинг номига қайта расмийлаштирилиб берилмаганлиги, иқтисодий зонага **** ер майдонлари жамиятнинг ер участкасига дахл қилмаслиги, ушбу ҳолатни мутахассислар хулосалари билан ҳам тасдиқланиши маълум қилинган (и.ҳ.2-том-56-бет). Даъвогарга **** ер майдони давлат ва жамоат эхтиёжи учун олиб қўйилганлиги ҳужжатларбиланисботланмаган.Иш ҳужжатларида жавобгардан компенсациявамаъанавий зарарни ундиришга асос бўлган ҳолатлармавжуд эмас. Демак, даъвогарнинг даъво талаблари асоссиз ва қаноатлантиришни рад қилиш лозим ҳисобланади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, биринчи инстанция судиишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо бериб, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларинитўғри қўллаган ҳолда,даъво талабини қаноатлантиришни рад қилиш тўғрисидақонуний тўхтамга келган. 8 ИПК 72-моддасига кўра,қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Қурилишда муҳандислик қидирувлари, геоахборот ва шаҳарсозлик кадастри лойиха илмий-текшириш Давлат институти “ЎЗГАШКЛИТИ” **** Бухоро вилоят филиалининг Лойиҳани жойига кўчириш **** **** йил 27 августдаги ****-сонли далолатномаси билан лойиҳалаштирилган қурилиш ҳудудлари чегара нуқталари белгилаб берилган, бироқ, ушбу ҳолат суднинг ҳал қилув қарори қабул қилинганидан сўнг амалга оширилган. Биринчи инстанция судимутахассисларнингтахминий фаразларига таянмаган,аксинча, тегишли давлат органларининг ўрганиш хулосаларига таяниб ҳал қилув қарори қабул қилган. Когон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлимининг 92-сонли ва адвокатлик сўровига жавобан**** йил 6 августдаги****-сонли хатларида АРТҳужжатларига кўра,топохаритада қизил чизиқлар белгиланганлиги,1,2 га ер майдони автомобилларга сиқилган газ қуйиш шахобчаси ҳимоя ҳудуди ташланган ҳолда ****,0 метрдан кейин жойлаштирилганлиги,бу ҳудудҳозирги кунда ёшлар эркин иқтисодий саноат зонасига қарашли ер майдони эканлиги**** хатларини инобатга олиб бўлмайди.Чунки, ер майдони даъвогарга натура шаклда топширилганлигини тасдиқловчи далиллар мавжуд эмас.Қолаверса, туман ҳокимининг қарорига асос бўлган туман ер участкасини бериш(реализация) масалаларини кўриб чиқувчи туманкомиссиясининг далолатномасида белгиланганер майдонининг чегаралриинобатга олиниши лозим бўлган. Шу сабабли ҳам судлов ҳайъатидаъвогарнингкассация шикоятида келтирилган **** билан келишмайди. ИПК ****-моддасибиринчи қисмининг 1-бандига асосанкассацияинстанцияси судикассацияшикоятини (протестини) кўриш натижаларибўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. ИПКнинг ****-моддасида суд ҳужжатини ўзгартириш ёки бекор қилиш асослари кўрсатилган бўлиб, судлов ҳайъати суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун Кодекснинг ушбу моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. Ушбу ҳолатда судлов ҳайъати, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб,даъвогар ҳисобидан кассация инстанция суди учун республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни, 9 даъвогартомониданкассацияинстанцияси суди учун олдиндан **** сўм почта **** тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни лозим топди. ЮқоридагиларгаасосанҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****,****-моддаларига асосланиб,кассацияинстанциясисуди қарорқилади: Даъвогар“St nd rt Id l” масъулияти чекланган жамиятивакилининг комплекс экспертиза тайинлаш тўғрисидаги илтимосномаси қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар“St nd rt Id l” масъулияти чекланган жамиятинингкассация шикоятиқаноатлантириш рад этилсин. Когонтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил25августдагиҳал қилув қарори ўзгаришсизқолдирилсин. Даъвогар“St nd rt Id l” масъулияти чекланган жамияти томониданкассация инстанция суди учун олдиндан **** сўм почта **** тўланганлиги инобатга олинсин ва унинг зиммасида қолдирилсин. Даъвогар“St nd rt Id l” масъулияти чекланган жамиятиданкассация инстанция суди учун республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Қарор юзасидан ижро ****си берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарордан норози тараф унинг устидан суд ҳужжатини қабул қилган суд орқалиҳал қилув қарори қонуний кучга киргачбир йил муддат ичида тафтиш тартибидаги шикоят (протест) билан Бухоро вилоят судига мурожаат қилишга ****. Раислик қилувчи М.Кодирова Ҳайъатаъзолари **** **** 10