Решение #2837958 Экономические

****504/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5йил4 декабрь Қумқўрғонтуманлараро иқтисодий суди судьясиТ.****, даъвогар **** вилоят ҳокимлиги “Ягона буюртмачи хизмати” давлат унитар ****жавобгар “**** ANS” хусусий **** ҳисобидан **** сўм пеня ва тўланган суд **** ундириштўғрисидаги даъво аризасини соддалаштирилган тартибда кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқланди: ДаъвогарСурхондарё вилоят ҳокимлиги “Ягона буюртмачи хизмати” давлат унитар ****судга даъво ариза билан мурожаат қилиб,жавобгар“KAF UN ANS” хусусий **** ҳисобидан **** сўм пеня ва тўланган суд **** ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринда – ИПК деб юритилади) ****4-моддаси иккинчи қисмига асосанжавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Бироқ, соддалаштирилган тартибда иш кўриш **** тўғрисида **** жавобгарга юборилган бўлиб,суднинг **** жавобгарга етказилганлиги ****почта алоқа бўлими судга маълумот **** этган. ИПКнинг****4-моддасисаккизинчиқисмига асосан суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади. Шунингдек, ИПКнинг ****3-моддасииккинчиқисмига асосан соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиладиган иш бўйича даъво аризасига ушбу Кодекснинг****-моддасиданазарда тутилган ҳужжатлар илова қилинади. Ушбу даъво аризаси нусхаси жавобгарга ****5йил7 ноябрдаги бюртма хат орқали юборилган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 24 майдаги 13-сонли “Биринчи инстанциясуди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги Қарорининг 43-банди 3-қисмидасоддалаштирилган иш юритиш тартибидаги иш даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан йигирма кундан ошмаган муддатда даъво аризаси юзасидан ёзма фикрни, далилларни ҳамда бошқа ҳужжатларни **** этиш учун белгиланган муддат ўтганидан кейин судья томонидан якка тартибда суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади деб тушунтириш берилган. 1 Жавобгар томонидан ўн беш кунлик муддатда низо юзасидан ёзма фикр **** этилмаган. Суд, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, далилларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш хужжатларига кўра, даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 15 июнда ****-сонли пудрат шартномаси тузилиб имзоланган.Мазкур шартноманинг 2-бандида “Пудратчи” мазкур шартнома шартларига Денов тумани Лолазор маҳалласида жойлашган Денов мурувват Ногиронлиги бўлган шахслар учун эркаклар интернат уйида мавжуд ер майдонига сунъий қопламали мини стадион қуриш ва реконструкция қилиш бўйича электрон платформага тендер ташкилотчиси томонидан юкланган лойиҳа-смета ҳужжатларидаги иш **** тўлиқ **** ****, Буюртмачи эса Пудратчига қурилиш ишларини **** учун зарур шароитлар яратиш, уларни ўз **** қабул қилиш ва тўловни ўз **** амалга ошириш **** олган. Шартноманинг 14-бандига мувофиқ жавобгарнинг ҳисоб **** **** йил15 июлда дастлабки****,10сўм бўнак пули тўлаб берилган бўлиб, жавобгар шартноманинг ****-бандларига кўра, биринчи бўнак пули тўлаб берилган кун яъни **** йил15 июлдан бошлаб пудрат ишларини бошлаши ва80 кун муддат ичида ёки **** йил 3октябрькунига қадар пудрат ишларини тўлиқ якунлаши лозим бўлсада****сўмлик қийматдаги ишларни31кун муддатга яъни **** йил3 ноябрга қадар кечиктириб ****. Ваҳоланки, шартноманинг 65-бандида Пудратчи объектни ўз **** ишга тушириш бўйича ўз **** бузганлиги учун Буюртмачига муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун **** **** қисмининг 0,5 фоизи миқдорида пеня тўлайди, бироқ бунда пенянинг умумий суммаси объект шартномавий жорий қийматининг30 фоизидан ошмаслиги лозимлиги **** келишилган. Шундан келиб чиқиб,даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан **** сўм пеняни ундиришни сўраган. Даъвогар томонидан жавобгарга пеняни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** **** йил9 октябрдаги ****/****-сонли огоҳлантириш хати (талабномаси) жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шу боисдан, даъвогар пеняни ундириш бўйича судга даъво аризаси билан мурожаат этган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 январдаги “Қурилиш соҳасида электрон давлат харидларини ташкил этиш ва 2 амалга ошириш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 46-сонли Қарорининг 2-банди ўн иккинчи хатбошисида тендер натижалари бўйича ғолиб деб топилган лойиҳа ва пудрат ташкилотлари ишлар (хизматлар) нархининг камида олтмиш фоизини ўз кучи билан **** шарт деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасини биринчи қисмига кўра, **** – фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: молмулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса – қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлишлиги белгиланган. Ушбу модданинг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу кодексда кўрсатилган бошқа асосларда келиб чиқиши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасида пудрат шартномаси бўйича бир тараф (пудратчи) иккинчи тараф (буюртмачи)нинг топшириғига биноан маълум бир ишни **** ва унинг натижасини буюртмачига белгиланган муддатда топшириш **** олади, буюртмачи эса иш натижасини қабул қилиб олиш ва бунинг учун **** тўлаш **** олади. Жавобгар томонидан **** ўз **** **** ва пеня миқдори тўғри ҳисобланганлиги иш ҳужжатлари (пенянинг ҳисоб-китоби маълумотномаси) билан ўз исботини топади. Бироқ, Ўзбекистон Республикаси Олий (хўжалик) суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сон қарори 4-бандида ФКнинг ****-моддасига кўра, суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Қайд этилган қонун талаблари ва Пленум тушунтиришларидан келиб чиқиб, суд қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, даъвогарнинг пеня ундириш талабини қисман, яъни1**** сўм миқдоридақаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан 3 баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, олтинчи қисмида агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим деб белгиланган. Лекин, Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи” тўғрисидаги Қонунига кўра, бандида мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши қайд этилган. Юқоридагиларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига1**** сўм пеня, олдиндан тўланган412**** почта **** ва республика бюджетига******** сўм давлат божини ундиришни, даъвони қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****,****,****, ****3, ****4, ****5-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвоқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“KAF UN ANS” хусусий ****ҳисобидандаъвогарСурхондарё вилоят ҳокимлиги “Ягона буюртмачи хизмати” давлат унитар **** фойдасига****сўмпеняваолдиндан тўланган 41 2**** почта ****; Республика бюджетига******** сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори тарафларга юборилссин. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори, агар тегишли тартибда шикоят (протест) берилмаган бўлса, қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Мазкур ҳал қилув қарориустидан ўн кунлик муддат ичида тегишли тартибда шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья Т.**** 4