Решение #2837980 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОНРЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри **** йил 04 декабрь Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар **** агентлигинингҚашқадарё вилояти бошқармасининг жавобгар ****ҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигига нисбатан Муборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи қурганлиги ноқонуний қурилишларни буздириш ва ер участкасини дастлабки ҳолатларга келтириш **** даъво аризаси бўйича ишни видеоконференцалоқа режимида туман прокурори ёрдамчиси **** (шахсий маълумотномага асосан), даъвогар вакили**** (ишончнома асосида) жавобгар вакили **** (шахсий маълумотномага асосан) лар иштирокида, туман суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а н д и: Даъвогар Кадастр агентлигининг Қашқадарё вилояти бошқармаси (кейинги ўринда – даъвогар деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар ****ҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалиги (кейинги ўринда – жавобгар деб юритилади)га нисбатан Муборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи қурганлиги ноқонуний қурилишларни буздириш ва ер участкасини дастлабки ҳолатларга келтиришни сўраган. Ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Давлат кадастрлар палатасининг Қашқадарё вилоят бошқармаси Муборак туман бўлими ва Муборак туман архитектура ва шаҳарсозлик бўлими жавоб қилинган.Шунингдек, туман **** хабардор қилинган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида учинчи шахслар тегишли тартибда хабардор қилинган бўлсада, вакил иштирокини таъминламади. Бундай ҳолда, суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****, ****, ****-моддалари тартибида учинчи шахслар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, даъво талабларини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган прокурор тушунтириш бериб, даъво талабларини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, мазкур қурилиш ишчилари дам олиш учун қурганлигини, тез кунда ҳужжатлаштиришини шунга кўра қонуний ёрдам қилишни сўради. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.Ўзбекистон РеспубликасиКонституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан Суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг низо юзасидан тушунтиришларини эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Кадастр агентлиги Қашқадарё вилоят бошқармаси Муборак туман бўлими бошлиғи ва инспекторлари томонидан ерлардан **** фойдаланиш ҳолати юзасидан назорат тадбири ўтказилган ва далолатномаси тузилган. Далолатномада Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигиБаҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигига нисбатан Муборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи ноқонуний қурилишлар қурганлигианиқланган. Юқоридаги ҳолатлар бўйичаБаҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалиги раҳбарига 15 кун муддатда ноқонуний равишда ўзбошимчалик билан қурилган иморатни ихтиёрий равишда бартараф этиш (бузиб ташлаш) ҳамда ер майдонини фойдаланишга яроқли келтириш лозимлиги тўғрисида ҳуқуқий тушунтириш ва ёзма кўрсатма берилган. Жавобгарга ёзма кўрсатма билан ихтиёрий равишда бузиш **** юборилган талабнома ижроси оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар жавобгарга нисбатан даъво ариза билан судга мурожаат қилган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг “Аҳоли пунктларини қуришда шаҳарсозлик ва ер тўғрисидаги қонун ҳужжатларига қатъий риоя этилишини таъминлашга, шунингдек тадбиркорлик **** учун ер **** тартибини янада такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” **** йил 5 июлдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Ўзбошимчалик билан қурилган иморатни аниқлаш ҳамда бартараф этиш (бузиб ташлаш)ни ташкил этиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг саккизинчи бандини иккинчи хат бошида, ўзбошимчалик билан қурилган иморат аниқланган **** ушбу иморатни қурган шахсга мазкур қурилишнинг ноқонунийлиги ва унинг ҳуқуқий оқибатлари **** батафсил тушунтиришлар беради ҳамда иморатни ўн беш кунлик муддатда ихтиёрий равишда бартараф этиш (бузиб ташлаш) тўғрисида далолатнома тузилиши қайд этилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ қонунчиликда белгиланган тартибда қурилиш **** учун **** ер участкаларида, шунингдек иморат қуриш учун зарур рухсатнома олмасдан ёки архитектура ва қурилиш нормалари ҳамда қоидаларини жиддий бузган ҳолда қурилган уй-жой, бошқа бино, иншоот ёки ўзга кўчмас мулк ўзбошимчалик билан қурилган иморат ҳисобланади. Ўзбошимчалик билан иморат қурган шахс унга мулк ҳуқуқини ололмайди.Бу шахс қурган иморатини тасарруф этишга - сотишга, ҳадя этишга, ижарага беришга, иморатга нисбатан бошқа битимлар тузишга **** эмас. Ўзбошимчалик билан иморат қуриш натижасида ҳуқуқлари бузилган шахснинг ёки тегишли давлат органининг даъвоси билан бундай иморат суднинг қарорига биноан иморатни қурган шахс томонидан ёки унинг ҳисобидан бузиб ташланиши лозим. Ўзбекистон ****ҳкамасининг 03.08.**** йилдаги ****-сонли қарори 1иловаси билан тасдиқланган “Кўчма савдони амалга ошириш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг (бундан буён матнда Низом деб юритилади) 2-бандига кўра, ваколатли орган — Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси; кўчма савдо жойи — кўчма савдо объектининг «K-S VDO» ААТда рўйхатдан ўтишда кўрсатилган ҳудудий жойлашган жойи; кўчма савдо объектлари — **** квадрат метр майдондан кўп бўлмаган, **** асосда жойлаштирилган ва (ёки) мавсумий хусусиятга эга бўлган, шунингдек, исталган **** бошқа жойга осон кўчириш ва йиғиш мумкин бўлган кўчма савдо объектлари (лотоклар, палаткалар, савдо аравалари, пештахталар, автодўконлар, автотиркамалар, автоцистерналар, фудтраклар, тонарлар, савдо автоматлари, мобил контейнерлар, енгил конструкциялар, шу каби ва шунга ўхшаш бошқа кўчма савдо объектлари) эканлиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Шаҳарсозлик кодекси 21-моддасининг ўн бешинчи хатбошисига кўра, туманлар ва шаҳарлар ижро этувчи ҳокимият органлари ўз ваколатлари доирасида ўзбошимчалик билан қурилган объектлар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда бузиб ташланишини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси (бундан буён матнда Ер кодекси деб юритилади) 40-моддаси биринчи қисмининг 11-бандига кўра, ерларни ўзбошимчалик билан эгаллашга ва (ёки) ўзбошимчалик билан қилинган қурилишга йўл қўймаслик, шунингдек ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкасидаги қонунга хилоф кўрилишни тўхтатиб туриш бўйича чоралар кўриш ер эгаси, ердан фойдаланувчи, ижарачи ва ер участкаси мулкдорининг **** бири ҳисобланади. Мазкур кодексининг 91-моддаси иккинчи қисмига асосан, ер участкаларини фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириш, шу жумладан ундаги иморатларни бузиш ер участкаларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олган шахслар ҳисобидан амалга оширилади. Давлат кадастрлар палатаси Қашқадарё вилояти бошқармаси Муборак туман филиали мутахассисининг хулосасига кўра, мазкур низоли ер майдонига кадастр паспорти расмийлаштириб берилмаганлигини маълум қилинган. Шунингдек, Муборак туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлимининг ёзишмасига асосан мазкур низоли ер майдонидаги қурилиш шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талабларига мувофиқ эмаслигини ва рухсат берилмаганлигини маълум қилинган. Юқоридагиларга асосан даъвогарнинг даъво талаби ўз исботини топди. Шу сабабли судМуборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи қурганлиги ноқонуний қурилишларни буздириш ва ер участкасини дастлабки ҳолатларга келтиришдаъво талабини асосли деб ҳисоблайди ва уни қанотлантиришни лозим топади. ИПКнинг 66-моддасига кўра иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билананиқланади. ИПК 72-моддасига кўра, қонун ҳужжатларига мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПК 68-моддасида кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг **** йил 20 ноябрдаги “Судларда ерга оид низоларни кўришда қонунчилик ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 28-сонли Қарорининг 29-бандида даъво аризасида ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкасини қайтариш ва уни яроқли ҳолатга келтириш сўралганда, улар битта талаб сифатида баҳоланади деб тушунтириш берилган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни иловасининг 2-қисми “б”-бандида номулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан БҲМнинг 10 баравари миқдорида давлат божи ундирилишибелгиланган. Суд давлат божини ҳисоб-китоб қилиб, номулкий хусусиятга эга даъво талаби бўйича базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари яъни **** сўм жавобгардан давлат божи ундиришни лозим топади. Юқорида қайд этилган ҳолатлар ва қонун нормаларининг талабларига асосланиб, суд даъво талабларини тўлиқ қаноатлантириб, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасини, Иқтисодий процессуал кодексининг 66, 68, 72, ****, ****, ****, ****, ****моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талаблари тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигига тегишли Муборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи қурганлиги ноқонуний қурилишларни буздириш ва ер участкасини дастлабки ҳолатларга келтирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалиги ҳисобидан Кадастр агентлигининг Қашқадарё вилояти бошқармаси фойдасига **** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигидан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига **** сўм видеоконференция **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** ****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ (Хулоса қисми) Қарши шахри **** йил 04 декабрь Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар **** агентлигинингҚашқадарё вилояти бошқармасининг жавобгар ****ҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигига нисбатан Муборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи қурганлиги ноқонуний қурилишларни буздириш ва ер участкасини дастлабки ҳолатларга келтириш **** даъво аризаси бўйича ишни видеоконференцалоқа режимида туман прокурори ёрдамчиси **** (шахсий маълумотномага асосан), даъвогар вакили**** (ишончнома асосида) жавобгар вакили **** (шахсий маълумотномага асосан) лар иштирокида, туман суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасини, Иқтисодий процессуал кодексининг 66, 68, 72, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талаблари тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигига тегишли Муборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи қурганлиги ноқонуний қурилишларни буздириш ва ер участкасини дастлабки ҳолатларга келтирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалиги ҳисобидан Кадастр агентлигининг Қашқадарё вилояти бошқармаси фойдасига **** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигидан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар Баҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига **** сўм видеоконференция **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** Суд **** баённомаси Қарши шаҳри **** йил 04 декабрь ****-сонли иш Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар **** агентлигинингҚашқадарё вилояти бошқармасининг жавобгар ****ҳодир Рузимбек Йўлдош фермер хўжалигига нисбатан Муборак тумани Сардоба МФЙ да туман ҳокимлиги захирасида бўлган ер майдонининг 50 кв метр қисмини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб ноқонуний равишда (10х5) метр ўлчамда ишчилар уйи қурганлиги ноқонуний қурилишларни буздириш ва ер участкасини дастлабки ҳолатларга келтириш **** даъво аризаси бўйича ишни видеоконференцалоқа режимида туман прокурори ёрдамчиси **** (шахсий маълумотномага асосан), даъвогар вакили**** (ишончнома асосида) жавобгар вакили **** (шахсий маълумотномага асосан) лар иштирокида, туман суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очиб, қандай иш кўрилишини эълон қилди. Раислик қилувчи иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчилари **** келган - келмаганлигини, уларнинг ваколатларини, **** келмаган шахслар тегишли равишда хабардор қилинган – қилинмаганлигини ҳамда уларнинг келмаганлиги сабаблари тўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Суд **** котиби, бугунги суд **** даъвогар, прокурор ва жавобгар вакили иштирок этаётганлиги бироқ, бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида учинчи шахслар тегишли тартибда хабардор қилинган бўлсада, вакил иштирокини таъминламаганлиги **** раислик қилувчига ахборот берди. Раислик қилувчи суд таркибини эълон қилиб, суд **** котибини таништириб, уларга раддиялар бор-йўқлигини сўради. Раддиялар билдирилмади. Суд**** тарафларнинг розилигибиландавлат тилида олиб борилмоқда. Раислик қилувчи тарафларнинг ваколатини текшириб,уларга Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси42-моддасидабелгиланган ёки назарда тутилган ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи далилларни текшириш жараёни бошлашдан олдин тарафларда ариза ва илтимосномаларбор/йўқлигини сўради. Ариза ва илтимослар бўлмади. Суд,далилларни текширишга ўтди. Раислик қилувчи сўзни даъвогар вакилига берди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, даъво талабларини қаноатлантиришни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи сўзни прокурорга берди. Суд **** иштирок этган прокурор тушунтириш бериб, даъво талабларини қаноатлантиришни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи сўзни жавобгар вакилига берди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, мазкур қурилиш ишчилари дам олиш учун қурганлигини, тез кунда ҳужжатлаштиришини шунга кўра қонуний ёрдам қилишни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи далилларни текшириш якунланганлигини билдириб, тарафларда ариза ва илтимосномалар бор/йўқлигини сўради. Ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи музокара учун сўзни тараф вакилига берди. Даъвогар вакили – даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Жавобгар вакили – даъво аризани қонуний ҳал қилишни сўради. Прокурор даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Суд, тарафлар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, даъво аризада келтирилган **** иш ҳужжатлари билан биргаликда муҳокама қилиш учун маслаҳатда қолди. Бироздан кейин суд маслаҳатдан чиқиб, тарафлар вакилларини суд залига таклиф этиб, раислик қилувчи қабул қилинган ҳал қилув қарорнинг хулоса қисмини ўқиб эшиттирди ва суд **** баённомаси билан танишиш ва у юзасидан фикр мулоҳазаларини билдириш ҳамда ҳал қилув қароридан норози томон шикоят қилиш тартиби ва муддатини тушунтирди. Раислик қилувчи суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Суд**** баённомаси Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий процессуал кодекси****, ****-моддалариталаблари асосида тузилди. Раислик қилувчи: Суд**** котиби: **** С.Нурмуродов