Решение #2837994 Экономические

****-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан Ҳ А ЛҚ И Л У ВҚ А Р О Р И ****йил 04 декабрь Қарши тумани Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари” **** жавобгар Эшниёзов Бойназар ўғли ****дан ****сўм асосий қарздорлик ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили**** (ишончнома асосида), жавобгар вакили ****ҳқонов (ишончномага асосан)иштирокида,туман суди биносида, очиқ суд **** муҳокамасидакўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари” **** судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар Эшниёзов Бойназар ўғли ****дан****сўм асосий қарздорликни ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, қарздорлик тўланмаганлигини, жавобгарнинг қарздорлиги музлатилганлигини, кейинчалик очилганлигини шунга қарздорлик ҳисобланганлигини, шунингдек жавобгар томонидан айтилаётган субсидия маблағлар ўзи томонидан электр энергияси учун сарфланганлигини, ишга жалб қилинган мутахассис хам қарздорлиги бўйича хулоса берганлигини билдириб, шунга кўра даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, даъво ариза асоссиз эканлигини, жавобгар томонидан субсидия маблағлари келганлигини шулар томонидан қарздорлик қопланганлигини, фермер хўжалиги ҳар йилга ишлатган электр энергиясини ҳисоблаганда хам бир йилда бунча қарздорлик ҳисоблангани мумкин эмаслигини шунга кўра даъвони рад этишни сўради. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасининг учинчи қисмида ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Суд, иш ҳужжатларни ўрганиб, ишда иштирок қилувчи шахслар вакилини тушунтиришларини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабини қаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Иш ҳужжатларидан ва суд муҳокамасидан аниқланишича, “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятига қарашли Косон туман электр таъминоти **** билан Эшниёзов Бойназар ўғли **** ўртасидаэлектр энергия таъминоти бўйича шартнома тузилган бўлиб, ушбу шартнома шартларига мувофиқ “Ҳудудий электр тармоқлари” **** томонидан туташтирилган тармоқ орқали “Истеъмолчи”га электр энергиясини етказиб бериш, “Истеъмолчи” жавобгар эса қабул қилинган электр энергияси учун тўловни ўз **** амалга ошириш **** олган. Томонлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.6-бандига кўра, Истеъмолчига энергияни етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун олдиндан **** фоизлик **** тўлаш асосида амалга оширилади.Бунда, ҳисоб-китобни 50 фоиз олдиндан **** тўлаш асосида амалга ошириш хоҳишини билдирган истеъмолчилар ҳисоб-китоб амалга ошириладиган даврни кўрсатиб ҳисоб-китоб даври бошланишидан камида 5 кун олдин билдирги тартибида мурожаат қилганлари **** 50 фоиз олдиндан **** тўлаш асосида етказиб берилишига йўл қўйилади.Олдиндан **** тўланмаган ҳамда 50 фоиз олдиндан **** тўлаётган истеъмолчилар томонида ойнинг охиригача якуний ҳисоб-китоб амалга оширилмаган холларда мазкур истеъмолчига нисбатан электр тармоқларидан тўлиқ узишгача бўлган чоралар кўрилиши белгиланган. “Ҳудудий электр тармоқлари” **** томонидан туташтирилган тармоқ орқали “Истеъмолчи”га электр энергияси етказиб берилиб, тарафлар ўртасида тузилган шартнома шартлари ****. Бироқ, “Истеъмолчи”га туташтирилган тармоқ орқали электр энергияси етказиб берилган бўлсада, жавобгар томонидан электр энергияси учун тўлов **** тўланмаганлиги натижасида муддати ўтган қарздорлик юзага келган. Даъвогар томонидан юборилган истеъмол қилинган электр энергияси учун қарздорликни тўлаш **** талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ****-моддасида, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси ****-моддасида, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ лозим **** **** кераклиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, мазкур ҳолатда **** энергия таъминоти шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги “Электр Энергияси ва табиий газдан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида”ги №****-сонли Қарорнинг 12-бандига кўраЭлектр энергияси истеъмолчилари қуйидагиларга ****: ҲЭТКтомонидан белгиланган электр энергиясини истеъмол қилиш режимига риоя этиш; фойдаланилган электр энергияси учун ўз **** **** тўлаш; электр энергиясидан оқилона фойдаланиш чора-тадбирларини амалга ошириш; Электрқурилмаларининг тузилиш қоидалари талабларига риоя этиш; белгиланган тартибдаҲЭТКва Ўзэнергоинспекция ходимига хизмат гувоҳномалари бўлган ****,сутканинг исталган **** ҳисоблагич кўрсаткичларини ёзиб олиш ва уларнинг ҳолати,уланиш схемалари ва қурилмаларини кўрикдан ўтказиш учун тўсқинликсиз бориб кўриш имконини бериш(маиший истеъмолчилардан ташқари); йил мобайнида янги ишга тушириладиган электр қурилмаларидан фойдаланиш бошланишидан камида биройолдин(маиший истеъмолчилардан ташқари)электр энергиясининг зарур миқдори учун ҲЭТКга буюртманома бериш; келгуси йил учун электр энергиясига бўлган эҳтиёжни аниқлашда электр энергиясини электр тармоқларидан узатишда,ишлаб чиқариладиган маҳсулотнинг(ишлар турларининг)технологик жараёни ишлаб чиқариш эҳтиёжларига,ишлаб чиқариш бинолари ва маъмурий биноларни ёритишга,иситишга,шамоллатишга электр энергияси сарфини,шунингдек,ушбу электр тармоқларига уланган субистеъмолчиларнинг эҳтиёжини ҳисобга олиш(маиший истеъмолчилардан ташқари); рухсат этилган қуввати50 кВтва ундан ортиқни ташкил этган барча истеъмолчилар(маиший истеъмолчилардан ташқари) реактивэнергияни компенсацияловчи қурилмаларни ўрнатишга ва ушбу қурилмаларни соз ҳолатда ишлаб туришини таъминлаш; ишлаб чиқариладиган маҳсулот ва кўрсатиладиган хизматлар бирлигига сарфланадиган электр энергиясининг белгиланган меъёрлардан ошмаслик ****. Шунингдек, мазкур қарорнинг 85-бандига кўра, Ҳисоб-китоб даврида истеъмолчилар томонидан (маиший истеъмолчилардан ташқари) электр энергияси истеъмоли шартномавий миқдордан 10 фоиз ва ундан ортишига йўл қўйилган ****, ортиқ истеъмол қилинган электр энергияси учун белгиланган тарифнинг икки баравари миқдорида қўшимча тўлов ундирилади. Шунингдек, даъвогар томонидан **** қилинган маълумотномасига асосан жавобгар томонидан бугунги кунда қарздорлиги кўрсатилган. Суд қуйидагиларга асосан жавобгарнинг қарздорлигини асосли деб ҳисоблайди. Жумладан, мазкур иш бўйича суднинг **** билан мутахассис тайинланган бўлиб, унинг 06.11.**** йилдаги хулосасига асосан фермер хўжалигининг 01.04.**** йил ҳолатига **** сўм қарздорлиги ташкил қилиши кўрсатилган. Бундан ташқари, суд муҳокамаси томонидан судга **** қилинган фермер хўжалиги ва электр тармоқлари томонидан ҳар йилга яъни **** йилдан **** йилга қадар тарафлар ўртасида тасдиқланган солиштирма далолатномасида хам мазкур ўсиб борувчи тартибда фермер хўжалигининг қарздорлиги кўрсатилган.Жавобгар томонидан мазкур қарздорлик тан олиниб солиштирма далолатномаси тасдиқланган. Шунга кўра жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарзни ундиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси 68-моддасида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак деб белгиланган. Юқоридагиларга асосан, суд даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасига асосанишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қа р о р қ и л д и : Даъвогарнинг даъвоси қисман қаноатлантирилсин. **** ўғли ****дан даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари” **** фойдасига****сўм қарздорлик ҳамда олдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. **** ўғли ****дан Республика бюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида Косон туманлараро иқтисодий суди орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция, қонуний кучга киргач кассация тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Судья **** ****-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан Ҳ А ЛҚ И Л У ВҚ А Р О Р И (хулоса қисми) **** йил 04 декабрь Қарши шахри Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари” **** жавобгар Эшниёзов Бойназар ўғли ****дан ****сўм асосий қарздорлик ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили**** (ишончнома асосида), жавобгар вакили ****ҳқонов (ишончномага асосан)иштирокида,туман суди биносида, очиқ суд **** муҳокамасидакўриб чиқиб, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қа р о р қ и л д и : Даъвогарнинг даъвоси қисман қаноатлантирилсин. **** ўғли ****дан даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари” **** фойдасига****сўм қарздорлик ҳамда олдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. **** ўғли ****дан Республика бюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида Косон туманлараро иқтисодий суди орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция, қонуний кучга киргач кассация тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Судья **** СУД **** БАЁННОМАСИ **** йил04 декабрь Қарши шахри ****-сонли иш Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари” **** жавобгар Эшниёзов Бойназар ўғли ****дан ****сўм асосий қарздорлик ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили**** (ишончнома асосида), жавобгар вакили ****ҳқонов (ишончномага асосан)иштирокида,туман суди биносида, очиқ суд **** муҳокамасидакўриб чиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очиб, қандай иш кўрилишини эълон қилди. Раислик қилувчи иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчилари **** келган келмаганлигини, уларнинг ваколатларини, **** келмаган шахслар тегишли равишда хабардор қилинган – қилинмаганлигини ҳамда уларнинг келмаганлиги сабаблари тўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Суд **** котиби, бугунги суд **** тарафлардан даъвогар ва жавобгар вакиллари иштирок этаётганлиги иштирок этаётганлиги **** раислик қилувчига ахборот берди. Раислик қилувчи суд таркибини эълон қилиб, суд **** котибини таништириб, уларга раддиялар бор-йўқлигини сўради. Ишда иштирок этаётган тараф вакиллари томонидан суд **** Давлат тилида олиб борилишига, суд таркиби ва суд **** котибига раддиялар билдирилмади. Раислик қилувчи суд процесси иштирокчиларига уларнинг Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 42-моддасида кўрсатилган ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи ишда иштирок этаётган этаётган тараф вакилларидан иш бўйича ариза ва илтимосномалар бор-йўқлигини сўради. Қўшимча ариза ва илтимосномалар тушмади. Раислик қилувчи сўз навбатини даъвогар вакилига берди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, қарздорлик тўланмаганлигини, жавобгарнинг қарздорлиги музлатилганлигини, кейинчалик очилганлигини шунга қарздорлик ҳисобланганлигини, шуниннгдек жавобгар томонидан айтилаётган субсидия маблағлар ўзи томонидан электр энергияси учун сарфланганлигини, ишга жалб қилинган мутахассис хам қарздорлиги бўйича хулоса берганлигини билдириб, шунга кўра даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи сўз навбатини жавобгар вакилига берди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, даъво ариза асоссиз эканлигини, жавобгар томонидан субсидия маблағлари келганлигини шулар томонидан қарздорлик қопланганлигини, фермер хўжалиги ҳар йилга ишлатган электр энергиясини ҳисоблаганда хам бир йилда бунча қарздорлик ҳисобланади мумкин эмаслигини шунга кўра даъвони рад этишни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи ишда иштирок этаётган тараф вакилларидан иш бўйича қўшимча ҳужжатлар бор-йўқлигини сўради, ишда иштирок этаётган тараф вакилларида бошқа ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи музокара учун сўз навбатини тараф вакилига берди. Даъвогар вакили даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Жавобгар вакили даъво аризани рад этишни сўради. Раислик қилувчи ишда иштирок этаётган тараф вакилларининг музокараларини тинглаб, иш ҳужжатлари билан танишиб чиқиб, иш юритиш тугаганлигини билдириб мазкур иш юзасидан суд ҳужжатини қабул қилиш учун маслаҳатхонада қолди. Бироздан кейин раислик қилувчи маслаҳатхонадан чиқиб, ишда иштирок этаётган тараф вакилларига мазкур иш бўйича қабул қилинган ҳал қилув қарорининг хулоса қисмини ўқиб эшиттирди ҳамда иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчилари суд **** баённомаси билан танишиб чиқишга ва у имзоланган кундан эътиборан беш кун ичида баённома юзасидан баённомада йўл қўйилган хатоликларни ёки ундаги маълумотларнинг тўлиқ эмаслигини кўрсатган ҳолда ёзма фикрмулоҳазалар беришга **** эканлигини тушунтирди ва суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Суд **** баённомаси Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****, ****-моддалари талаблари асосида тузилди. Раислик қилувчи Суд **** котиби **** ****