Решение #2838144 Экономические

****-2501/4340-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил4 декабрь Когонтуманлараро иқтисодий суди,судья****нинг раислигида,****нинг котиблигида,даъвогар вакили****(ишончномава буйруқасосида),жавобгар раҳбари****, вакили **** (ишончнома асосида)ларнинг иштирокида,даъвогарҚоровулбозортуманифермерларкенгашиманфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармасининг жавобгар“FARMON RAXMON ZAMINI” фермер хўжалигидан26.****.****сўм аъзолик бадалини ундириш****даъво аризасибўйичақўзғатилганишниўз биносидаочиқ суд ****кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Қоровулбозор тумани фермерлар кенгаши(бундан буён матнда даъвогарёки Кенгашдеб юритилади)манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“FARMON RAXMON ZAMINI” фермер хўжалиги (бундан буён матнда жавобгарёки ФХдеб юритилади)дан26.****.****сўм аъзолик бадалини ундиришнисўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб,унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,иш бўйича даъво муддати ўтмаганлигини,шартнома ФХнинг муҳри билан тасдиқланганлигини, қарздорликни тўлаб бермаслик ****асоссиз равишда эътирознома **** этилганлигини,белгиланган тартибдаПалатага аъзолик шартномаси тузилиб, тегишли гувоҳнома олинганлигини, жавобгарнинг барча эътирозлари асоссизлигини билдириб,жавобгардан26.****.****сўмаъзолик бадали ундиришнисўради. Суд **** иштирок этган жавобгар раҳбариҳамда вакили даъвони тан олмасдан, унга нисбатан эътироз билдириб, Кенгаш нодавлат нотижорат ташкилоти бўлиб ҳисобланишини,амалдаги қонунчилик ҳужжатларига асосанПалатага ****гинатадбиркорлик субъектлари аъзо бўлишлари мумкинлигини,даъво аризасини кўрмасдан қолдириш лозимлигини,иш бўйича даъво муддати ўтганлигини,Кенгаш билан ўрталарида тузилган шартномадаги имзо ФХнинграҳбарига тегишли эмаслигини,ҳолат юзасиданпрокуратурага хусусий **** чиқариш лозимлигини билдириб,даъвони рад қилишни сўрашди. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганПалата,вакил иштирокини таъминламади.Шу сабабли суд, ишниЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосанунингиштирокисизкўришни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўражавобгарнинг иш бўйича даъво 2 муддатиниқўллаш **** ёзма эътирозномасини рад қилишниҳамдадаъвониқаноатлантиришнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан аниқланишича,Кенгаш ҳамда ФХўртасида2018йил2 июнда6-сонли Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари Кенгашига аъзоликшартномаси (бундан буёнматндашартнома деб юритилади) тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартноманинг 1.2ва2.1-бандларида Кенгаш фермер (жавобгар)ни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг асосий ташкилий шакли сифатида унинг ўрнини ошириш, иқтисодий **** ва молиявий барқарорлигини мустаҳкамлаш, ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кабиишларни амалга ошириши, Кенгашга аъзолик бадали фермер томонидан ҳар йилиЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018йил26 апрелдаги ПҚ-****сонлиқарориҳамда “Фермер хўжаликларининг аъзолик бадалини Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашига ўтказиш ва тасдиқланадиган смета асосида **** қилиш тартиби тўғрисидаги низом”гаасосанпахтава ғалла хом ашёсини 0,8 фоизи миқдоридаги маблағлари ҳисобидан белгиланиши қайд этилган. ФКнинг ****-моддасигабиноан**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари фаолиятини такомиллаштириш бўйича қўшимча чоратадбирлар тўғрисида” **** йил 26 апрелдагиПҚ-****-сонлиқарорининг шартнома тузилган пайтда амалда бўлган таҳрирининг3ва 4-бандларида **** йил 1 июлданбарча фермер ва деҳқон хўжаликларининг Кенгашга аъзолиги ****, томорқа ер эгалари учун эса ихтиёрий ҳисобланиши,аъзолик бадаллари пахта хом ашёси ҳамда донли экинлар етиштиришга ихтисослашган фермер хўжаликлари учун пахта хом ашёси ҳамда доннинг харид нархидан 0,8 фоиз миқдорида, бошқа фермер хўжаликлари учун улар томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулотларни сотишдан тушган пул маблағларининг 0,5 фоизи миқдорида, деҳқон хўжаликлари ҳамда томорқа ер эгалари учун Кенгашга аъзолик тўғрисидаги шартномада кўрсатилган миқдордабелгиланган. Жавобгарнинг даъвогар олдида аъзолик бадалидан жами26.****.****сўмлик қарздорлиги(01.01.**** йил ҳолатида2.****.****сўм,01.01.**** йил ҳолатида10.****.****сўм,01.01.**** йил ҳолатида8.****.****сўм,31.12.****4йил ҳолатида4.****.****сўм)вужудга келган.Ушбу қарздорликни5 кун ичидатўлаб бериш тўғрисидаги Кенгашнинг01.07.**** йилдаги10-сонлиталабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар манфаатида Палата судга ФХга нисбатандаъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Жавобгарнинг мавжуд қарздорлиги иш ҳужжатларидаги шартнома, талабнома, маҳсулот реализация қилинганлигини тасдиқловчи электрон****- 3 фактуралар, қарздорлик ҳисоб-китоби маълумотномаси, даъвогар вакилининг суд муҳокамасидаги тушунтиришлари билан ўз исботини топади. Маълум бўлишича, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам ФХ томонидан қарздорлик суммаси тўлаб берилмаган.Шу сабабли суд, даъвони қаноатлантиришни лозим топади. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши кераклиги белгилаб қўйилган. ИПКнинг 72-моддасида қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмаслиги белгиланган. Суд, жавобгарнинг ёзма эътирозномасида келтириб ўтилган **** билан қуйидагиларга асосан келишмайди. Биринчидан,“Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 17-моддасига асосан Палатага аъзолик кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари учун ихтиёрий, бошқа тадбиркорлик субъектлари учун эса ****.Палатага аъзолик тадбиркорлик фаолияти субъекти ёки тадбиркорлик фаолияти субъектларининг бирлашмаси ёхуд тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш учун ташкил этилган бошқа ташкилот, чет эл компанияларининг ваколатхоналари ва Палата ўртасида шартнома тузиш йўли билан расмийлаштирилади.Палата аъзолари Палата уставида ҳамда аъзолик тўғрисидаги шартномада белгиланган тенг ҳуқуқ ва **** эга бўлади.Мазкур ҳолатда қонунчиликда даъвогарнинг Палатага аъзолиги ****иши кўрсатилмаган.Шунингдек, Кенгаш ва Палата ўртасида**** йил 20 июндатегишли тартибда№ВХМ-****-сонли шартнома тузилган бўлиб,даъвогаргаПалатанинг аъзолигини тасдиқловчибелгиланган шаклдаги гувоҳнома расмийлаштириб берилган. Иккинчидан, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, умумий даъво муддати – уч йил.ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра, муайян ижро муддатига эга бўлган **** бўйича даъво муддати ижро муддати тамом бўлганидан кейин ўта бошлайди.Шартноманинг 6.2-бандидашартнома тарафлар имзолаган кундан бошлаб қонуний кучга кириши ва қонун ҳужжатларига асосан ҳамда фермер хўжалигининг ер ижара шартномаси қонуний бекор бўлиш ҳолати содир бўлгунга қадар муддатга қадар амал қилиши белгилаб қўйилган.Бироқ, иш ҳужжатларида бундай ҳолат вужудга келганлигини тасдиқловчи далиллар мавжуд эмас бўлиб, ушбу ҳолатда даъво муддати ўтмаган бўлиб ҳисобланади. Учинчидан,жавобгар томониданшартномава ундагиимзоларсохталаштирилганлиги ҳолатини тасдиқловчибирор бир**** далиллар **** этилмади.Шу сабабли суд, даъвони рад қилиш учун ҳеч қандай асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 4 2фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд, даъво қаноатлантирилганлиги сабабли суд ****жавобгарнинг зиммасигаюклашни ваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****,шунингдекРеспублика бюджетига****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг68, 72,****,****, ****,**** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Жавобгар“FARMON RAXMON ZAMINI” фермер хўжалигининг иш бўйича даъво муддатиниқўллаш тўғрисидаги ёзма эътирози рад этилсин.Даъво қаноатлантирилсин. Жавобгар“FARMON RAXMON ZAMINI” фермер хўжалигидандаъвогарҚоровулбозортуманифермерлар кенгаши фойдасига26.****.****сўмаъзолик бадалиҳамда олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундирилсин. Жавобгар“FARMON RAXMON ZAMINI” фермер хўжалигиданРеспублика бюджетига****.****сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****