Решение #2838232 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОНРЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри **** йил 04 декабрь Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм қарздорликни ундириш **** даъво аризаси бўйича ишни видеоконференцалоқа режимида,даъвогар вакили**** (ишончнома асосида) жавобгар вакиллари Ғ.Маннопов (шахсий маълумотномага асосан), **** (ишончномага асосан), **** (адвокатлик ордерга асосан) лар иштирокида, туман суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а н д и: Даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринда – даъвогар деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринда – жавобгар деб юритилади)дан **** сўм қарздорликни ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, даъво аризани қўллаб қувватлаб, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари даъво тушунтириш бериб, ёзма фикр **** қилиб, мазкур бинога апрель ойидан август ойгача бўлганлигини, даъвогарнинг даъвоси асоссиз эканлиги, ҳеч қандай қарздорлик қолмаганлиги, шартнома кадастрдан рўйхатдан ўтмаганлигини билдириб, даъво аризани тўлиқ рад этишни сўради. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан Суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг низо юзасидан тушунтиришларини эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қисман қаноатлантиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни хам ишни кўриш билан боғлиқ суд **** тарафлар ўртасида **** лозим топди. Иш ҳужжатларидан ва судда аниқланган ҳолатларга қараганда, тарафлар ўртасида 06.01.**** йилда №1-сонли “ижарага бериш шартномаси” тузилади. Мазкур шартномага асосан, даъвогарга қарашли, №18:05:40:04:01:**** кадастр **** бўлган Косон тумани Янгиобод МФЙ **** кўчасида жойлашган умумий ер майдони -**** кв/метр, **** кв/метр қурилиш билан банд бўлган “Брусчатка блок ғишт ва акфа эшик ромлар ишлаб чиқариш цехи” биносидан қисман яъни **** кв/метр ер майдони, **** кв/метр қурилиш билан банд бўлган, бино ва иншоотларни топширади, Ижарага олувчи эса ушбу нотурар бинодан шартнома шартлари бўйича фойдаланишни йўлга қўяди ва келишилган тўловларни амалга оширади. Мазкур шартномага асосан “Ижарага берувчи” Ижарага олувчига Косон тумани Янгиобод МФЙ **** кўчасида жойлашган Брусчатка блок ғишт ва акфа эшик ромлар ишлаб чиқариш цехи” ни бут (соз) ҳолатда топширилишини таъминлаш **** шунингдек Ижарага олувчи нотурар бинодан фойдланганлик учун тўловни шартномада келишилган миқдорда ва муддатларда тўллаб боришни йўлга қўйиш **** олади. Бироқ, мазкур **** ижарага олувчи ўз **** тўлиқ **** сабабли, жавобгарнинг **** йил апрель, май, июнь ва июль ойидан қисман тўловлар амалга оширилиб.Натижада **** йил январь ойи учун **** сўм, февраль ойи учун **** сўм, март ойи учун **** сўм ҳамда **** йил июль ойидан **** сўм жами **** сўм ижара тўлови, шунингдек, Жавобгар тегишли юк автотранспорт воситаси томонидан юкни киритишда кириш дарвозасини тепа қисмини бузилиши оқибатида **** **** сўм зарар кўрганлиги хамда ижарага олувчи томонидан ишчиларни яшаш шароити яратиш сантехник ишлари ва бошқа жиҳозларни сотиб олиш учун **** сўм миқдорида **** пул сарфланган шуларга кўра **** сўм қарздорлик вужудга келган. Юқоридагиларни тўлаш учун даъвогар жавобгарга огоҳлантириш хатлари юборилган.Бироқ жавобгар томонидан қарздорлик бартараф этилмаганлиги сабабли юқоридаги талаб билан судга даъво ариза киритилган. Суд қуйидагиларга асосан даъвогарнинг даъвосини қисман асосли деб ҳисоблайди. Суд муҳокамасида аниқланишича, тарафлар ўртасида 06.01.**** йилда №1-сонли “ижарага бериш шартномаси” икки марта расмийлаштирилган ва имзоланган. Жумладан, биринчи 06.01.**** йилда №1-сонли “ижарага бериш шартномаси” яъни бинодан фойдаланганлиги учун ҳар ойда қўшимча қиймат солиғисиз **** сўмни ташкил қилган.Мазкур шартнома даъвогар томонидан электрон тартибда 27.01.**** йилда юборилган жавобгар томонидан 31.01.**** йилда тасдиқланган.Шунингдек шартнома Ўзбекистон Республика Солиқ қўмитаси “Кўчмас мулк ижара шартномаси ҳисобга қўйилганлиги тўғрисида гувоҳномаси” асосан 04.02.**** йилдаID ****-сон билан рўйхатдан ўтказилган. Шунингдек, иккинчи 06.01.**** йилда №1-сонли “ижарага бериш шартномаси” яъни бинодан фойдаланганлиги учун ҳар ойда қўшимча қиймат солиғисиз **** сўмни ташкил қилган.Мазкур шартнома даъвогар томонидан электрон тартибда 28.06.**** йилда юборилган жавобгар томонидан 23.07.**** йилда тасдиқланган.Бироқ шартнома рўйхатдан ўтказилмаган. Суд юқоридагилардан келиб чиқиб, 06.01.**** йилда №1-сонли “ижарага бериш шартномаси” яъни бинодан фойдаланганлиги учун ҳар ойда қўшимча қиймат солиғисиз **** сўмни ташкил қиладиган шартномани ҳисобга олишни лозим топади. Судда тарафларнинг тушунтиришлари, кўрсатмалари ҳамда мавжуд ҳужжатлар жумладан тарафлар ўрасидаги тузилган 07.08.**** йилдаги далолатномага асосан жавобгар мазкур ижара биносида **** йил апрель ойидан биринчи август ойигача яъни апрель, май, июнь ҳамда июль ойлари учун фойдаланилган деб ҳисоблайди. Чунки, даъвогар томонидан шартнома **** йил январь ойи учун тузилган бўлсада, бироқ мазкур ижара биносини январь ойида жавобгар топширилганлиги тўғрисида далолатнома тузилмаган, бироқ **** йил 07 август ойида тарафлар ўртасида **** йил 01 август ойигача ҳисоб китоб қилиниб, бинони топшириб чиқиб кетганлиги кўрсатилган.Мазкур ҳолат тарафларнинг судда берган тушунтиришларида хам ўз тасдиғини топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига асосанМулк ижараси шартномаси бўйича ижарага берувчи ижарага олувчига **** эвазига мол-мулкни **** эгалик қилиш ва фойдаланиш ёки фойдаланиш учун топшириш **** олади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига асосанМулк ижараси шартномаси бир йилдан ортиқ муддатга мўлжалланган бўлса, тарафлардан биронтаси юридик шахс бўлган ҳолларда эса, муддатидан қатъи-назар, ёзма шаклда тузилиши шарт. Кўчмас мулк ижараси шартномаси давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим. Мулк ҳуқуқининг келгусида ижарачига ўтишини назарда тутувчи мулк ижараси шартномаси, бундай мулкнинг олди-сотди шартномаси учун назарда тутилган шаклда тузилади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига Ижарага олувчи мол-мулкдан фойдаланганлик учун **** ўз **** тўлаб туриши шарт. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди пленумининг 01.12.**** йилдаги “Мулк ижараси шартномасига оид фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини иқтисодий судлар томонидан қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” ги ****-сонли қарорнинг 9бандига асосан;ижара шартномаси муддати тугаганидан кейин ҳам ижарачи ижарага олинган мулкдан амалда фойдаланишни давом эттираверса, ижарага олувчи бутун фойдаланган давр учун ижара **** тўлашга **** ФК ****-моддасииккинчи қисмининг мазмунига кўра, мулкни ижарага берувчи томонидан ижарага олувчига топширилиши топшириш далолатномаси асосида амалга оширилади.Шу билан бирга судлар шуни инобатга олишлари лозимки, агар тарафларнинг шартномавий ҳуқуқий муносабатларга киришганлиги ёзма ёки бошқа далиллар билан тасдиқланса, топшириш далолатномасининг мавжуд эмаслиги ижарага берувчининг ижара **** ундириш тўғрисидаги талабларини қаноатлантиришни рад этиш учун асос бўла олмайди. Тарафлар ўртасида тузилган ва рўйхатдан ўтказилган шартнома рўйхатдан ўтказиш гувоҳномасида 14.07.**** йилда бекор қилинганлиги кўрсатилган бироқ, тарафлар томонидан тузилган 07.08.**** йилдаги далолатномада 01.08.**** йилда ижара бинони хисоб-китоб қилиб топширилганлиги кўрсатилган.Шунга кўра, суд жавобгар шартнома муддати тугаган бўлсада, бинони биринчи августга фойдаланган деб ҳисоблайди. Юқоридагилардан келиб чиқиб суд, тарафлар ўртасида тузилган шартномага асосан, жавобгарнинг тўрт ой учун яъни апрель, май, июнь хамда июль ойлари учун ҳар бир ой **** сўмдан жами **** сўм ҳисоблаб, жавобгар томонидан жами **** сўм тўлов амалга оширилганлигини сабабли қолган **** сўм асосли деб ҳисоблайди. Даъво талабининг қолган, даъвогар томонидан келтирилган **** сўм зарар кўрганлиги хамда ижарага олувчи томонидан ишчиларни яшаш шароити яратиш сантехник ишлари ва бошқа жиҳозларни сотиб олиш учун **** сўм миқдорида **** пул сарфланган ва бошқа ҳолатларни асоссиз деб ҳисоблайди ва қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 66-моддасига кўра иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасида кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 72-моддасига кўра,қонун ҳужжатларига мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 74-моддасига кўра,Суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради. Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас. Юқорида қайд этилган ҳолатлар ва қонун нормаларининг талабларига асосланиб, суд даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни ҳамда ишни кўриш билан боғлиқ суд **** тарафлар зиммасига мутаносиб равишда **** лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 66, 68, 72, 74, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамияти фойдасига **** сўм қарздорлик ҳамда олдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига **** сўм видеоконференция **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** ****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ (Хулоса қисми) Қарши шахри **** йил 04 декабрь Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм қарздорликни ундириш **** даъво аризаси бўйича ишни видеоконференцалоқа режимида,даъвогар вакили**** (ишончнома асосида) жавобгар вакиллари Ғ.Маннопов (шахсий маълумотномага асосан), **** (ишончномага асосан), **** (адвокатлик ордерга асосан) лар иштирокида, туман суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасини, Иқтисодий процессуал кодексининг 66, 68, 72, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамияти фойдасига **** сўм қарздорлик ҳамда олдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига **** сўм видеоконференция **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** Суд **** баённомаси Қарши шаҳри **** йил 04 декабрь ****-сонли иш Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида даъвогар KOSON ZARSAROY масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар GMG REALWAY масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм қарздорликни ундириш **** даъво аризаси бўйича ишни видеоконференцалоқа режимида,даъвогар вакили**** (ишончнома асосида) жавобгар вакиллари Ғ.Маннопов (шахсий маълумотномага асосан), **** (ишончномага асосан), **** (адвокатлик ордерга асосан) лар иштирокида, туман суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очиб, қандай иш кўрилишини эълон қилди. Раислик қилувчи иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчилари **** келган келмаганлигини, уларнинг ваколатларини, **** келмаган шахслар тегишли равишда хабардор қилинган – қилинмаганлигини ҳамда уларнинг келмаганлиги сабаблари тўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Суд **** котиби, бугунги суд **** даъвогар ва жавобгар вакиллари иштирок этаётганлиги **** раислик қилувчига ахборот берди. Раислик қилувчи суд таркибини эълон қилиб, суд **** котибини таништириб, уларга раддиялар бор-йўқлигини сўради. Раддиялар билдирилмади. Суд**** тарафларнинг розилигибиландавлат тилида олиб борилмоқда. Раислик қилувчи тарафларнинг ваколатини текшириб,уларга Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси42-моддасидабелгиланган ёки назарда тутилган ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи далилларни текшириш жараёни бошлашдан олдин тарафларда ариза ва илтимосномаларбор/йўқлигини сўради. Ариза ва илтимослар бўлмади. Суд,далилларни текширишга ўтди. Раислик қилувчи сўзни даъвогар вакилига берди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, даъво аризани қўллаб қувватлаб, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи сўзни жавобгар вакилига берди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари даъво тушунтириш бериб, ёзма фикр **** қилиб, мазкур бинога апрель ойидан август ойгача бўлганлигини, даъвогарнинг даъвоси асоссиз эканлиги, ҳеч қандай қарздорлик қолмаганлиги, шартнома кадастрдан рўйхатдан ўтмаганлигини билдириб, даъво аризани тўлиқ рад этишни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи далилларни текшириш якунланганлигини билдириб, тарафларда ариза ва илтимосномалар бор/йўқлигини сўради. Ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи музокара учун сўзни тараф вакилига берди. Даъвогар вакили – даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Жавобгар вакили – даъво аризани қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд, тарафлар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, даъво аризада келтирилган **** иш ҳужжатлари билан биргаликда муҳокама қилиш учун маслаҳатда қолди. Бироздан кейин суд маслаҳатдан чиқиб, тарафлар вакилларини суд залига таклиф этиб, раислик қилувчи қабул қилинган ҳал қилув қарорнинг хулоса қисмини ўқибэшиттирди ва суд **** баённомаси билан танишиш ва у юзасидан фикр мулоҳазаларини билдириш ҳамда ҳал қилув қароридан норози томон шикоят қилиш тартиби ва муддатини тушунтирди. Раислик қилувчи суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Суд**** баённомаси Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий процессуал кодекси****, ****-моддалариталаблари асосида тузилди. Раислик қилувчи: Суд**** котиби: **** С.Нурмуродов