Решение #2838313 Экономические

4-****1/3****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ А Л Қ И Л УВ ҚА Р О Р И Қарши шаҳри 2****йил04 декабрь Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “O’ztr nsg z” акциядорлик жамияти манфаатида, жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** сўм қарздорлик, **** сум пеня ундириш ҳамда тарафлар ўртасида 22.04.**** йилда тузилган ****-сонли шартномани бекор қилиш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакиллари ****, **** (11.11.**** йилдаги №****-сонли ишончномага асосан), жавобгар вакили **** (шахсий маълумотнома асосида)лар иштирокида, туман суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниклади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиҚашқадарё вилоятҳудудий бошқармаси даъвогар “O’ztr nsg z” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатидаКосон туманлараро иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар **** масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан **** сўм қарздорлик, **** сўм пеняундириш ҳамдатарафларўртасида22.04.****йилдатузилган ****-сонли шартномани бекор қилишни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилларидаъво талабларини қўллабқувватлаб, даъво аризасида келтирилган **** такрорлаб, жавобгар томонидан маҳсулот етказиб берилмаганлигини билдириб, суддан даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни суради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили уз тушунтиришида,шартнома тузилганда брокер томонидан нархларга эътибор бермаганлигини, бугунги кунда мазкур маҳсулотнинг нархи шартномадан кўрсатилганга қараганда юқори эканлигини билдириб, қонуний ёрдам қилишни сўради. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8-моддасига кура фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонунчиликда назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар хамда юридик шахсларнинг, гарчи қонунчиликда назарда тутилган булмаса-да, лекин фуқаролик қонунчилигининг умумий негизлари ва мазмунига кура фуқаролик ҳуқуқ хамда бурчларни келтириб чиқарадиган ҳаракатларидан вужудга келади. ФКнинг ****-моддасига асосан, **** - шартномадан, зиён етказиш натижасида хамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши назарда тутилган. Мазкур холда тарафлар ўртасидаги **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасига кура, маҳсулот етказиб бериш шартномаси бўйича маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи товарни бошқа тарафга топшириши, сотиб олувчи эса уни қабул қилиб ва **** тўлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, “O’ztr nsg z” акциядорлик жамияти “Буюртмачи” (даъвогар) ва **** масъулияти чекланган жамияти “ижрочи” (жавобгар) ўртасида**** йил22 апрелда электрон тизимда22.04.****йилда соат10:59да (лот №********)ўтказилган электрон давлат харидлари натижаси бўйича товар етказиб бериш тўғрисида №****-сонли шартнома тузилган. Шартноманинг 1-бандига мувофиқ “Буюртмачи” товар учун жами тўловни амалга оширади ва товарни қабул қилиб олиш, “Ижрочи” эса товарни №1- жадвалида кўрсатилган шартларда етказиб бериш **** олган. Шартноманинг 1.1-бандига кура, шартноманинг умумий баҳоси****сўм этиб белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кура, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қуйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кура, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмаслиги қайд этилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2.1-бандига кура “Буюртмачи” шартнома тузилган **** бошлаб шартноманинг 15 % бошланғич тўловини операторнинг хисоб-китоб клиринг палатасидаги (ҲККП) **** ўтказади, тўловнинг қолган қисмини товар тўлиқ **** етказилганлиги **** маълумотни операторга юбориладиган пайтида ўзининг (ҲККП) ҳисобварағида бўлишини таъминлаши қайд этилган. Даъвогар томонидан ****КПда махсус очилган ҳисоб **** пул маблағлариўтказиб берилган. Шартноманинг 2.2-бандига кура эса, “Ижрочи” бошланғич тўлов амалга оширилганлиги тўғрисида (ҲККП)дан хабарнома олганидан бошлаб 7 иш куни ичида товарни етказиб бериши шартлиги белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан шартнома шартларига асосан маҳсулотлар даъвогарга етказиб берилмаган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартномани пеня билан бекор қилишни талаб қилиб юборилган07.07.****йилдаги 39/01-09/****-сонли талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шундан сўнг, даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, тарафлар ўртасида махсус ахборот портали (электрон дўкон) орқали тузилган **** йил22апрелдаги ****-сонли (лот ********)шартномани бекор қилишни сўраган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 20 майдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган “Давлат харидларини амалга ошириш билан боғлиқ тартиб-таомилларни ташкил этиш ва ўтказиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 45 ва 46-бандларига кура, Давлат буюртмачилари электрон дўконнинг қўшимча фойдаланган ҳолда давлат харидларини ҳудудлар (**** Республикаси, вилоятлар ва****) бўйича маҳаллий ишлаб чиқарувчилар (ишни ****, хизмат кўрсатувчилар) ўртасида амалга ошириши мумкин. Бунда электрон дўконнинг қўшимча саҳифасидан фойдаланиш куйидаги кетмакетликда амалга оширилади: буюртмачи электрон дўконда “миллий дўкон” ячейкасини танлайди; давлат харидларининг электрон тизими буюртмачи жойлашган ҳудуд бўйича маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг (ишни ****, хизмат кўрсатувчиларнинг) таклифлари жойлаштирилган қўшимча саҳифани очади. “Миллий дўкон” ячейкасининг “қидирув” тугмасидан фойдаланилганда давлат харидларининг электрон тизими буюртмачи жойлашган ҳудуддаги маҳаллий ишлаб чиқарувчилар (ишни ****, хизмат кўрсатувчилар) томонидан етказиб бериладиган товарни (ишни, хизматни) қидиради. “Миллий дўкон” орқали харидларни амалга оширишда давлат харидларининг электрон тизими нархлар сўрови механизмини **** буюртмачи жойлашган ҳудуддаги (**** Республикаси, вилоятлар ва ****) маҳаллий ишлаб чиқарувчилар (ишни ****, хизмат кўрсатувчилар) орасида юборилишини таъминлайди. ФКнинг ****-моддасига кура, маҳсулот етказиб бериш шартномаси бўйича маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи товарни бошқа тарафга топшириши, сотиб олувчи эса уни қабул қилиш ва **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кура агар ушбу Кодексда, бошқа қонунларда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, шартнома тарафларнинг келишувига мувофиқ ўзгартирилиши ва бекор қилиниши мумкин. Тарафлардан бирининг талаби билан шартнома суд томонидан **** куйидаги холларда ўзгартирилиши ёки бекор қилиниши мумкин: 1) иккинчи тараф шартномани жиддий равишда бузса; 2) ушбу Кодекс, бошқа қонунлар ва шартномада назарда тутилган ўзга холларда. Мазкур ҳолатда жавобгарнинг шартнома шартларини бузганлиги ва маҳсулотни етказмаганлиги ҳолатини суд шартнома шартларини жиддий бузиш деб баҳолайди. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. Шунингдек, ИПКнинг 74-моддасига кура суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган холда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган уз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тугри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади.Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас.Суд ҳужжатнинг ёки бошқа ёзма далилнинг **** кўчирма нусхаси билан тасдиқланадиган ҳолатларни, агар ҳужжатнинг асл нусхаси йўқотилган ва судга топширилмаган бўлса, ва ушбу ҳужжатнинг низолашаётган тарафларнинг ҳар бири томонидан **** этилган кўчирма нусхалари ўзаро бир хил бўлмаса ва ҳужжатнингасл мазмунини бошқа далиллар ёрдамида аниқлаб бўлмаса, исбот қилинган деб ҳисоблаши мумкин эмас. Шу сабабли суд, даъвогарнинг тарафлар ўртасида махсус ахборот портали (электрон дўкон) орқали тузилган шартномани бекор қилиш **** талабини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар жавобгардан Ўзбекистон Республикаси “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Қонуннинг 25-моддасига асосан товарларни етказиб бериш муддатлари кечиктириб юборилган, тўлиқ етказиб берилмаган, ишлар **** ёки хизматлар кўрсатилмаган холларда, товар етказиб берувчи (пудратчи) сотиб олувчига (буюртмачига) кечиктирилган ҳар бир кун учун **** **** қисмининг 0,5 фоизи миқдорида пеня тўлайди, бироқ бунда пенянинг умумий суммаси етказиб берилмаган товарлар, **** ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар баҳосининг 50 фоизидан ошиб кетмаслигини инобатга олиб **** сўм пеня ундиришни сўраган. Даъво аризада пенянинг хисоб-китоби кўрсатилган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ****-моддаси биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шунингдек, Кодекснинг ****-моддасига кура, неустойка жарима ёки пеня шаклида булади.Кодекснинг ****-моддасига кура, неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Иш ҳужжатларига кура, суд даъвогарнинг мазкур пеняни қисман асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига асосан, биринчи қисмига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Ушбу кодекснинг олтинчи қисмига кура, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган холда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан холда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Бундай ҳолатда суд, даъво талабларинитўлиқ қаноатлантиришни,ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топди. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг 8, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг 66, 74, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қа р о р к и л а д и: Даъвотўлиқ қаноатлантирилсин. Даъвогар“O’ztr nsg z” акциядорлик жамиятива**** масъулияти чекланган жамияти ўртасида тузилган **** йил22 апрелдаги №****-сонли шартнома бекор қилинсин. **** Барака масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар “O’ztr nsg z” акциядорлик жамияти фойдасига****сўм қарздорлик,**** сўм пеня, олдиндан тўланган41 200сўм почта **** ундирилсин. **** Барака масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкурҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судловхайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида қурилмаганҳалқилувқарори устидан уқонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин. Судья Д.Шарипов ****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қарши шаҳри (хулоса қисми) ****йил 04 декабрь Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “O’ztr nsg z” акциядорлик жамияти манфаатида, жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** сўм қарздорлик, **** сўм пеня ундириш ҳамда тарафлар ўртасида 22.04.**** йилда тузилган ****-сонли шартномани бекор қилиш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакиллари ****, **** (11.11.**** йилдаги №****-сонли ишончномага асосан), жавобгар вакили **** (шахсий маълумотнома асосида)лар иштирокида, туман суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб Бинобарин,ФКнинг 8, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****моддалари, ИПКнинг 66, 74, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини кўллаб, суд қ а р о р к и л а д и: Даъвотўлиқ қаноатлантирилсин. Даъвогар“O’ztr nsg z” акциядорлик жамиятива**** масъулияти чекланган жамияти ўртасида тузилган **** йил22 апрелдаги №****-сонли шартнома бекор қилинсин. **** Баракамасъулияти чекланган жамияти уисобидан даъвогар “O’ztr nsg z” акциядорлик жамияти фойдасига****сўм қарздорлик,**** сум пеня, олдиндан туланган41 200сум почта **** ундирилсин. **** Баракамасъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига**** сум давлат божи ундирилсин. Ҳал килув карори конуний кучга киргач ижро варакалари берилсин. Мазкурҳал килув карори устидану кабулкилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркалиҚашкадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар буйича судловҳайъатига апелляция тартибида ёки конуний кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаганҳалқилувқарори устидан уқонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин. Судья Д.Шарипов Суд **** баённомаси Қарши шаҳри **** йил 04 декабрь ****-сонли иш Косон туманлараро иқтисодий судининг раиси, судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашкадарё вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “O’ztr nsg z” акциядорлик жамияти манфаатида, жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** сўм қарздорлик, **** сум пеня ундириш ҳамда тарафлар ўртасида 22.04.**** йилда тузилган ****-сонли шартномани бекор қилиш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакиллари ****, **** (11.11.**** йилдаги №****-сонли ишончномага асосан), жавобгар вакили **** (шахсий маълумотнома асосида)лар иштирокида, туман суди биносида, очиқ суд **** кўриб,чиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очиб, қандай иш кўрилишини эълон қилди. Раислик қилувчи иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчилари **** келган - келмаганлигини, уларнинг ваколатларини, **** келмаган шахслар тегишли равишда хабардор қилинган – қилинмаганлигини ҳамда уларнинг келмаганлиги сабаблари тўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Суд **** котиби, бугунги суд **** тарафлардан даъвогар ва жавобгар вакиллари иштирок этаётганлиги **** раислик қилувчига ахборот берди. Раислик қилувчи суд таркибини эълон қилиб, суд **** котибини таништириб, уларга раддиялар бор-йўқлигини сўради. Раддиялар билдирилмади. Суд **** тарафларнинг розилиги билан давлат тилида олиб борилмоқда. Раислик қилувчи тарафларнинг ваколатини текшириб, уларга Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси 42-моддасида белгиланган ёки назарда тутилган ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи далилларни текшириш жараёни бошлашдан олдин тарафларда ариза ва илтимосномалар бор/йўқлигини сўради. Ариза ва илтимослар бўлмади. Суд, далилларни текширишга ўтди. Раислик қилувчи сўзни даъвогар вакилига берди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакиллари даъво талабларини кўллабқувватлаб, даъво аризасида келтирилган **** такрорлаб, жавобгар томонидан маҳсулот етказиб берилмаганлигини билдириб, суддан даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни суради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи сўзни жавобгар вакилига берди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили уз тушунтиришида, шартнома тузилганда брокер томонидан нархларга эътибор бермаганлигини, бугунги кунда мазкур маҳсулотнинг нархи шартномадан кўрсатилганга қараганда юқори эканлигини билдириб, қонуний ёрдам қилишни сўради. Саволлар бўлмади. Раислик қилувчи далилларни текшириш якунланганлигини билдириб, тарафларда ариза ва илтимосномалар бор/йўқлигини сўради. Ариза ва илтимосномалар бўлмади. Раислик қилувчи музокара учун сўзни тараф вакилига берди. Даъвогар вакили – даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Жавобгар вакили – даъво аризани қонуний ҳал қилишни сўради. Суд, тарафлар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, даъво аризада келтирилган **** иш ҳужжатлари билан биргаликда муҳокама қилиш учун маслаҳатда қолди. Бироздан кейин суд маслаҳатдан чиқиб, тарафлар вакилларини суд залига таклиф этиб, раислик қилувчи қабул қилинган ҳал қилув қарорнинг хулоса қисмини ўқиб эшиттирди ва суд **** баённомаси билан танишиш ва у юзасидан фикр мулоҳазаларини билдириш ҳамда ҳал қилув қароридан норози томон шикоят қилиш тартиби ва муддатини тушунтирди. Раислик қилувчи суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Суд **** баённомаси Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий процессуал кодекси ****, ****-моддалари талаблари асосида тузилди. Раислик қилувчи: **** Суд **** котиби: С.Нурмуродов