Решение #2838680 Экономические

****2-2501/****-сонли иқтисодий иш **** Биринчи инстанциясудидаишни кўрган судья– **** Апелляцияинстанцияси судида маърузачи судья –**** Тафтиш инстанциясида маърузачи судьяС.Кушшаев БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****5йил3 декабрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйичасудлов ҳайъатитафтиш инстанцияси ****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар****ва****лардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчисиИ.Мустафоевнинг котиблигида,видеоконференцалоқа оператори **** кўмагида,“**** h n til ” масъулияти чекланган жамияти суд бошқарувчиси ****, Бухоро вилоят солиқ бошқармаси вакили ****оев (**** йил 19 июндаги ****-сонли ишончнома асосида), АТБ “H mk rb nk” Бухоро вилоятфилиаливакили**** (**** йил 8 октябрдаги ****ах-сонли ишончнома асосида),“**** h n til ”масъулияти чекланган жамиятисобиқ раҳбари ватаъсисчиси Х.Муродов,“****” масъулияти чекланган жамияти ва“R inb w ****” масъулияти чекланган жамияти шаклидаги қўшма ****сивакили Ҳ.Баходиров(**** йил 20 июлдаги ****-сонли ва **** йил 20 июлдаги ****сонлиишончнома асосида), “**** l tik” масъулияти чекланган жамияти шаклидаги хусусий **** вакили **** (**** йил 15 августдаги ****-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида,кредитор“K it l sug‘urt ”акциядорлик жамиятининг қарздор “B h r h n til ” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсизлик ишини қўзғатиш ва**** деб топиштўғрисидагиаризаси юзасидан қабул қилинганҚоракўл туманлараро иқтисодий судининг **** йил 11 августдаги ҳал қилув қарорива Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 23 сентябрдаги қарорига нисбатанқарздор “B h r h n til ” масъулияти чекланган жамиятисобиқ раҳбаринингтафтиш тартибидагишикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносидавидеоконференцалоқа режимидаўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйид гил рни а н и қ л а д и: “K it l sug‘urt ”акциядорлик жамияти (бундан буёнматнда аризачи деб юритилади) судга ариза билан мурожаат қилиб, унда қарздор “B h r h n til ” масъулияти чекланган жамияти (бундан буёнматнда қарздордеб юритилади)га нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатишнива **** деб топишнисўраган. Суднинг **** йил 16 майдаги **** билан жамиятга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатилган, низонинг предметига нисбатан**** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида **** ижро бюросиКогон туманибўлими жалб қилинганва **** бошқарувчиси этиб **** тайинланган. Қоракўл туманлараро иқтисодий судининг **** йил 11 авустдаги ҳал қилув қарорибилан аризақаноатлантирилиб, қарздор**** деб топилиб,тугатишга доир иш юритиш бошланган. Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанцияси судининг **** йил 23 сентябрдаги қарори билан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Мазкур суд ҳужжатлари устидан қарздорсобиқ раҳбаритомонидан тафтиш тартибидаги шикоятберилган.Шикоятдабиринчи инстанция суди қарздорни тўловга қобилиятсиз деб топишда доимий тўловга қобилиятсиз эканлигини инобатга олганлиги, жамиятнинг активлари пассивларида кўп миқдорни ташкил этиши, қарздорни тугатишга доир иш юритишни бошлашдан олдин бошқа тўловга қобилиятсизликнинг тартиб-таомилини қўллаш лозим бўлганлиги, биринчи инстанция суди иш ҳолатлари тўлиқ ўрганилмасдан ҳал қилув қарор қабул қилинганлигини баён қилиб,биринчи инстанциясудининг ҳал қилув қарори ва Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг қарорини бекор қилиб, аризани қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида янги қарор қабул қилиш сўраган. Суд **** иштирок этган қарздор собиқ раҳбари тафтиш тартибидаги шикоятни қувватлаб, **** активлари унинг кредитор қарздорлигидан кўп эканлигини, қарздорда тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжуд эмаслигини, жамият **** деб топилгандан сўнгфермер хўжаликлариданпахтахомашёлариниқабул қилиб олишганлигини, қабул қилинган пахта маҳсулотларинингбир қисмини сотиб, фермер хўжаликларга тўловларни амалга оширишганлигини, қабул қилиб олинган пахта хомашёсини шунингдек, жамиятнинг муҳрлари ва бошқа ҳужжатларни тугатиш бошқарувчига топширмаганлигини,адвокат иштирокини таъминлаш **** суд муҳокамасини кейинга қолдиришни, тафтиш тартибидаги шикоятни қаноатлантиришни, суд ҳужжатларини бекор қилиб, аризани қаноатлантиришни рад этиштўғрисида янги қарор қабул қилишнисўради. Суд **** иштирок этган кредиторлар“ b tс ” масъулияти чекланган жамиятива“R inb w gris n ” масъулияти чекланган жамияти шаклидаги қўшма **** вакилиқарздорнинг шикояти суд ҳужжатини ўзгартириш ва бекор қилиш учун асослар кўрсатилмаганлигини, қарздор **** тўловга қобилиятсиз эканлигини, ****нинг 5-моддасига кўра тўлов муддати уч ойдан ошиб кетганлигини, бу ҳолат **** деб топиш учун асос бўлишини билдириб, қарздорсобиқ раҳбарининг суд муҳокамасиникейинга қолдириш тўғрисидаги 2 илтимосномасини ҳамда тафтиш тартибидагишикоятни қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, шунингдек аниқланган қонунбузилиш ҳолатлари тўғрисида хусусий **** чиқаришнисўради. Суд **** иштирок этган кредитор “ i n l tik” масъулияти чекланган жамияти шаклидаги хусусий ****вакили шикоятга эътирозлари борлигини, биринчи инстанция суди қонуний ҳал қилув қарори қабул қилганлигини билдириб, қарздор собиқ раҳбаринингишни кейинга қолдириш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантиришни рад қилишни,тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад қилишни, суд ҳужжатларини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этган кредитор солиқ бошқармаси вакилиқарздорнинг жорий тўловларидан қарздорлиги мавжудлигини, кредиторларнинг дастлабки йиғилишида келишув битими муҳокама қилинганлигини, қарздорсобиқ раҳбарининг суд муҳокамасини бошқа кунга қолдириш **** илтимосномасиниҳамда тафтиш тартибидагишикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорива апелляция инстанциясининг қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этган**** вакилибиринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатлари тўлиқ ўрганилганлигини, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилиб, қарздорга нисбатан тугатишга доир иш юритиш очилганлигини,охирги кредиторлар йиғилишида келишув битими тузилишига қарши овоз берилганлигини,қарздорсобиқ раҳбарининг суд муҳокамасини бошқа кунга қолдириш **** илтимосномасини қаноатлантиришни рад этишни таъкидлаб, қарздорнингтафтиш тартибидагишикоятини қаноатлантиришни рад этишни,суд ҳужжатлариниўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этган қарздор суд бошқарувчисиқарздорга нисбатан **** бошқарувчи этиб тайинлангандан шу кунга қадар қарздор томонидан бирор ҳужжат, муҳр ва штамп топширилмаганлигини, солиқ бошқармасининг маълумотларига асосан молиявий таҳлил ўтказилганлигини, кредиторлар йиғилиши қарори биланкелишув битимини тузишга қарши овоз берилганлигини, қарздорсобиқ раҳбаринингилтимосномасиҳамда тафтиш тартибидаги шикоятни қонуний ҳал қилишнисўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган аризачи вакили иштирокини таъминламади. Судлов ҳайъати Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ ишни унинг вакили иштирокисиз қўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,иш юзасидан маърузачи судьянинг маърузаси ваишда иштирок этувчи шахсларвакилларининг тушунтиришларини эшитиб, қуйидагиларгаасосанқарздорсобиқ раҳбарининг суд **** муҳокамасини 3 бошқа кунга қолдириш **** илтимосномасини вакиритилгантафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишни вабиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ва апелляция инстанция судининг қарориниўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Судлов ҳайъати,қарздорсобиқ раҳбарининг адвокатининг иштирокини таъминлаш **** суд муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисидаги илтимосномаси асослантирилмаганлигини, олдинги суд муҳокамаларида унинг вакиллари иштирок этганлигини, шикоят бўйича **** билдирганлигини, тафтиш инстанция судида уч маротаба суд **** кейинга қолдириш тўғрисида илтимосномалар билан мурожаат қилинганлигини, илтимосномаларни қаноатлантирилиши натижасида иқтисодий ишнинг кўрилиши сунъий равишда чўзилишига олиб келаётганлигини инобатга олиб,қарздорсобиқ раҳбарининг оғзаки илтимосномасини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,қарздор**** йил 20 июлдаКогонтуман давлат хизматлари маркази томонидан давлат рўйхатидан ўтказилган. Қарздорнинг**** йил 5 март ҳолатидакредиторлар олдида **** ****,****лик, жумладанаризачининголдида **** сўм қарздорлиги мавжуд бўлган. Қарздорнинг тўловлардан бўлган қарзини ундириш тўғрисида Тошкент туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 июнда ****-сонли ҳал қилув қарори чиқарилиб, ижрога қаратилган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни(бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 5-моддасига кўра,****аломатлари қуйидагилардан иборат: -**** тўловга қобилиятсизлик - агар тегишли **** юзага келган санадан эътиборан уч ой ичида қарздор томонидан **** бўлса, шаҳарни ташкил этувчи **** ҳамда унга тенглаштирилган **** томонидан эса олти ой ичида ****, судга мурожаат этиш санасида қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** **** қодир эмаслиги; -доимий тўловга қобилиятсизлик - агар судга ариза бериш санасидаги ва ариза берилган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида, агарда ариза йилнинг биринчи чорагида берилган бўлса, ўтган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида қарздорнинг **** унинг активлари қийматидан ошиб кетган бўлса. Шу сабабли, аризачисудга ариза билан мурожаат қилиб, қарздорга нисбатантўловга қобилиятсизлик ишини қўзғатишни ва қарздорни**** деб топишни сўраган. Суднинг ****5йил16 майдаги **** биланқарздорга нисбатан кузатувжорий қилиниб,**** бошқарувчи этиб **** тайинланган. **** бошқарувчининг ҳисоботлари ва унга илова қилинган ҳужжатларга ҳамда **** йил 6 августдаги 2-сонли кредиторлар йиғилишинингқарори билан 4 қарздор жамиятнинг кредиторлар реестри тасдиқланган ва жами қарздорлик ****,****ни ташкил этиши аниқланган. Мазкуркундаги кредиторлар йиғилишининг қарори билан тўловга қобилиятсизлик иши бўйича жорий этилган кузатув жараёнини тугатиш, қарздорни тўловга қобилиятсиз деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлашни рад этиш **** илтимоснома билан судга мурожаат қилиш тўғрисида масала маъқулланган. Иш ҳужжатларида илова қилинган **** бошқарувчининг кузатув жараёнида олиб борилган молиявий таҳлил ҳисоботида иқтисодий ҳолатларга кўра,қарздор тўловга қобилиятини тиклаш имконияти мавжуд эмаслиги, айланма маблағлар билан таъминланмаганлиги,асосий воситалари сезиларли **** эскирганлиги хулоса қилинган. Натижада,суднинг ****5йил11 августдаги ҳал қилув қарори билан ариза қаноатлантирилган.Қарздор **** деб топилган ва унга тугатишга доир иш юритиш очилган.Тугатиш бошқарувчиси этиб суд бошқарувчи****тайинланган. Қарздорнинг солиқ ва бошқа **** тўловларданва бошқа кредиторлар олдидагиқарздорлиги ҳал қилув қарори қабул қилинган пайтдаги, ****5йил11август ҳолатида**** сўмни ташкил этган. Қонунинг86-моддасига кўра, қарздорнинг молиявий аҳволини таҳлил этиш қарздорнинг мол-мулки суд ****, суд бошқарувчиларига **** тўлаш **** ўрнини қоплаш учун етарлилигини, шунингдек қарздорнинг тўлов қобилиятини тиклаш мумкинлигини ёки мумкин эмаслигини аниқлаш **** ўтказилади. **** бошқарувчи қарздорнинг молиявий аҳволини, шу жумладан қарздорнинг мол-мулки бўлса, шу мол-мулкни инвентаризация қилиш натижаларини ва мулк ҳуқуқининг давлат рўйхатидан ўтказилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни таҳлил қилиш асосида қарздорнинг тўлов қобилиятини тиклаш мумкинлиги ёки мумкин эмаслиги тўғрисидаги таклифларни, тўловга қобилиятсизликнинг кейинги тартиб-таомилларини жорий этиш **** мувофиқлигини асослантирувчи маълумотларни тайёрлайди. **** бошқарувчи молиявий таҳлил натижасида қарздорнинг молиявий аҳволи тўғрисида қуйидаги хулосалардан бирини тайёрлайди: тўловга қобилиятсизлик аломатлари аниқланмаганлиги тўғрисида; агар **** тўловга қобилиятсизлик аломатлари аниқланса, тўлов қобилиятини тиклаш тартиб-таомилларидан бирини жорий этишнинг асослари мавжудлиги тўғрисида; агар доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари аниқланса, тўлов қобилиятини тиклаш имконияти мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги тўғрисида Аниқланишича, **** йил 21 июндаги кредиторнинг 1-сонли йиғилиш қарори биланқарздортўловга қодир эмаслиги, айланма маблағлан билан таъминланмаганлиги, зарар кўриб ишлаётганлиги, асосий 5 воситалариэскирганлиги, кредиторлар қарздорлиги дебиторлик қарздорлигига нисбатан юқори фоизни ташкил этиши аниқланган. ИПКнинг ****8-моддаси иккинчи қисмига кўра, суднинг мазмунан тўғри бўлган ҳал қилув қарори, қарори ёки **** **** юзаки асослар бўйичагина бекор қилиниши мумкин эмас. Судлов ҳайъати қарздорнинг тафтиш тартибидаги шикоятидакелтирилган**** билан келишмайди. Биринчидан, шикоятда келтирилган Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 19 сентябрдагиПҚ-****-сонли қарори, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қабул қилингандан сўнг қабул қилинган бўлиб, соғломлаштириш қарздорни тугатишга доир иш юритиш жараёнида амалга оширилишига монеълик қиладиган ҳолатлар мавжуд эмас. Иккинчидан,иш ҳужжатлар билан қарздорнинг тўловга қобилиятсиз эканлиги ўз тасдиғини топган. Учинчидан, қарздор тугатишга доир иш юритиш жараёнида кредиторнинг олдидаги тўловлардан ҳосил бўлган қарздорликлартўланган **** тугатишга доир иш юритишнитамомлаш ҳамдақарздорфаолиятини тиклаш имкониятийўқотилмаган. ИПК ****7-моддасининг учинчи қисмига асосан,тафтиш инстанцияси суди тафтиш тартибидаги шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича қарорни ўзгаришсиз қолдиришга ****. Биринчи инстанция суди томониданҳал қилув қарориқабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилган ҳолда, кредиторнинг аризасиниқаноатлантирилиб, қарздорни **** деб топилиб,тугатишга доир иш юритиш бошлаш тўғрисида тўғри хулосага келган. Апелляция инстанция судибиринчи инстанция суди томонидан ҳал қилув қарори қабул қилишда қонун талаблари бузилмаганлиги сабабли қарздорнинг апеллция шикояти **** асоссиз деб топиб шикоятни қаноатлантиришни рад қилиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдириштўғрисидақонуний тўхтамга келган. Судлов ҳайъати, ҳал қилув қарор вақарорни ўзгартириш ёҳуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб, суд ҳужжатларини ўзгаришсиз қолдиришни лозим деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати қарздорнингтафтиш тартибидагишикоятини қаноатлантиришни рад этилганлиги боисқарздор томонидантафтишинстанцияси учун41**** сўм почта **** тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни,тафтишинстанция суди учун қарздордан республика бюджетига **** сўм давлат божива Ўзбекистон 6 Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** **** сўм видеоконференцалоқа ****ундиришнилозим топди. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****6-****9-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Қарздор“B h r h n til ”масъулияти чекланган жамиятисобиқ раҳбарининг суд муҳокамасини бошқа кунга қолдириш **** илтимосномасини қаноатлантириш рад этилсин. Қарздор“B h r h n til ”масъулияти чекланган жамиятинингтафтиш тартибидагишикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Қоракўл туманлараро иқтисодий судининг **** йил 11 августдаги ҳал қилув қарори ва Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстансиясисудининг**** йил 23 сентябрдаги қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Қарздор“B h r h n til ”масъулияти чекланган жамиятидантафтишинстанцияси суди учун республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Қарздор“B h r h n til ”масъулияти чекланган жамиятиданЎзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** **** сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. Қарздор“B h r h n til ”масъулияти чекланган жамияти томонидантафтишинстанцияси суди учун****сўм почта **** тўланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарор ижроси юзасидан ижро ****лари берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан тафтиш тартибидаги шикояти (протести) билан бир йил муддатда Ўзбекистон Республикаси Олий судига мурожаат қилиниши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** 7