Решение #2839046 economic_new

****-сонли иқтисодий иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани **** йил 2 декабрь Боғот туманлараро иқтисодий суди раиси, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили **** (рахбар)нинг иштирокида, даъвогар «Gidr insh t t ’mir» хусусий қурилиш **** жавобгар “***” масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Боғот туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: «Gidr insh t t ’mir» акциядорлик жамияти (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) Боғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар “***” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллабқувватлаб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи даъвогар вакилини тинглаб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгар **** йил 1 апрелда 2-сонли ижара шартномаси имзоланган. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг 2.1-бандида, даъвогар автотранспорт воситасини техник соз ҳолатда жавобгарга етказиб бериш **** олади ва техникаларни таъмирлаш ишларни берувчи зиммасида бўлади. Жавобгар даъвогарга қарашли бўлган автомобилни техник соз холатда ишлатиши, **** **** ёқилғи мойлаш материаллари билан таъминлаш **** олади. Шартноманинг 3-бандида ижара **** тўловлари хар ойнинг 5санасидан кечиктирмай **** фоиз пул ўтказиш йўли билан амалга оширилиши белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида **** йил 10 ноябрь ҳолатига **** сўм қарздорлиги вужудга келган. Қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб, даъвонинг асосий қарз ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни, ушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг 4.1-бандига асосан **** сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг 4.1-бандида, ижара учун “Ижарага олувчи” ўз **** ёки тўлиқ тўловни амалга оширмаган бўлса кечиктирилган ҳар бир кун учун маблағ миқдоридан 0,5 % пеня тўлайди лекин, 50% миқдоридан ошмаслигикўрсатилган. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни **** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозимтопади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогарнинг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. жавобгар “***” масъулияти чекланган жамиятидан «Gidr insh t t ’mir» акциядорлик жамияти фойдасига 78 **** **** сўм асосий қарз, 11 **** **** сўм пеня ва олдиндан тўланган 1 **** **** сўм давлат божи 41 **** сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин.Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****