Решение #2839136 economic_new

****-сонлииқтисодий иш судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил2 декабрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида,судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,даъвогарвакили****(21.11.****йилдаги №1-сонли ишончномава ордерасосида)нингиштирокида, даъвогар«****» масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар «****» масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм асосий қарз ва **** сўмпеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «****» масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) Боғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «****»масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан**** сўм асосий қарзва ****сўм пеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосанжавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд ****даъвогарвакили даъво талабларини қўллаб-қувватлаб, даъвони қаноатлантириб беришнисўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогар вакилини тинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Иш ҳужжатларидан аниқланган ҳолатларга кўра, тарафлар ўртасида ****5йил20 июнда№7-сонли шартномаимзоланган. Шартномаларнинг 1.1-бандига кўра, даъвогар (****) жавобгар (буюртмачи)гашартномада назарда тутилган маҳсулот (Битум60/90)ни махсулотиниетказиб бериш, жавобгар эса уни қабул қилиш ва **** тўлаш **** олган. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг2.1-бандига кўра,“Сотиб олувчи” “етказиб берувчи”нинг хисоб **** олинган товар махсулотлари миқдори суммасининг **** фоизини олдиндан 20 **** иш кунида ўтказишни ўз зиммасига олиши белгиланган. Бироқ, етказиб берилган маҳсулотлар учун жавобгар томонидан тўловтўлиқамалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида ****сўм қарздорлиги вужудга келган. Даъвогар томонидан жавобгарга қарз суммасини тўлаши юзасидан юборилган талабнома натижасиз қолдирилган. Шундан кейин, даъвогар судга юқоридаги талаблар билан мурожаат қилган. Ваҳоланки, ФКнинг ****-моддасида, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги, ****-моддасида эса қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланган. Мазкур қарздорлик суммаси20.06.**** йилдаги 7-сонли**** фактура,товар трсанспорт юкхатива ишдаги ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топди. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблайдива уни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Даъвогар асосий қарздан ташқари тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учун тарафлар ўртасидаги шартномаларнинг4.4.4-бандига асосан****сўмпеняундириш талабини ҳам қўйган. ФКнинг ****, ****-моддаларига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз, ****сўм пеня ва****сўм почта **** ундиришни,жавобгардан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришнилозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар«****» масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар«****» масъулияти чекланган жамиятининг фойдасига****сўм асосий қарз, ****сўм пеня, олдиндан тўланган **** сўм давлат божи ва ****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиши (прокурор протест келтириши) мумкин. Судья ****