Решение #2839188 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** йил 2 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди,судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида, даъвогар ****** **** ҚКнингжавобгар ****дан ****,29 сўм асосий қарзва ****,**** пеняундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишнитарафлардан даъвогар вакили **** (раҳбар) ва жавобгар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: ****** **** ҚК(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)дан****,29 сўм асосий қарзва ****,**** пеняундиришни сўраган. Суд ****иштирок этгандаъвогарвакилидаъво талабларини қўллаб-қувватлаб, уларни тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд ****иштирок этганжавобгарвакилидаъво талабларини тан олишини, молиявий қийинчилик туфайли қарздорликни ўз **** тўлай олмаганлигини маълум қилиб, пеняни имкон қадар камайтиришни сўради. Ишда иштирок этгантарафларвакилларининг тушунтиришлари, **** ва эътирозларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, суд қуйидаги асосларга кўра даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда ФК деб юритилади)****-моддасинингиккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамдаушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур низо тарафлар ўртасидаимзоланганмаҳсулот етказиб бериш шартномасидан вужудга келган. ФКнинг ****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи – сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учунтопшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,тарафларўртасида ****4йил6 январда****-сонли,****5йил21 майда****- сонлимаҳсулот етказиб бериш бўйичашартномалар (кейинги ўринларда шартномалардеб юритилади)тузилган. Шартномаларга кўра даъвогар (сотувчи) жавобгар (сотиб олувчи)нинг буюртмасига кўра **** қилинадиган спецификация ва ҳисоб-фактуралар билан маҳсулот етказиб бериш, жавобгар эса етказиб берилган маҳсулотлар учун **** тўлаш **** олган. Иш ҳужжатларидан кўринишича,иккита шартнома бўйичадавогар жавобгаргатарафлар томонидан ўзаро тасдиқланган ҳисоб-фактураларга асосан умумийқиймати****,34сўмбўлган маҳсулот етказиб берган.Жавобгар қисман тўловни амалга ошириши (**** сўм тўлаган) натижасида даъвогар олдида ****,**** қарз бўлиб қолган. Шартномаларнинг2.1-бандида етказиб бериладиган товар учун товар етказиб берилгандан кейин 30 кун ичида **** фоиз товар **** тўланиши назарда тутилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмаслиги қайд этилган. Жавобгар томонидан шартномавий ****лозим ******** факти ишдаги мавжуд ҳужжатлар биланўзтасдиғини топди. Шунга кўра,суд даъвогарнинг жавобгардан****,29 сўм асосий қарзундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблайдивауни тўлиқ қаноатлантиришнилозим деб топади. Шунингдек, даъвогар тўлов кечиктирилганлиги боис жавобгардан****,64 сўм пеня ундиришни сўраган. Шартномаларнинг6.2-бандидамаҳсулот **** ўз **** тўланмаганда сотиб олувчи тўлов кечиктирилган ҳар бир кун учун кечиктирилган сумманинг 0,5 фоизи миқдорида, лекин кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгилаб қўйилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг****,64сўм пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида берилган тушунтиришларга таяниб, ҳамда даъвогар томонидан қарздорликни ўз **** ундириш чоралари кўрилмаганлиги сабабли, пенянинг миқдори ошиб кетганлигини инобатга олиб, суд пеня миқдориникамайтириб, уни ****сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуалкодекси (кейинги ўринлардаИПКдеб юритилади)нинг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Шунга кўра, суд суд **** тўлиқ жавобгарга юклаб,даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган ****сўм почта ****нижавобгардан даъвогар фойдасига ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришнилозим топди. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****, ****,****, ****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъвоаризаси қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар **** ҳисобдан даъвогар ****** **** ҚКфойдасига****,**** асосий қарз, ****сўмпенява****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар **** ҳисобданРеспублика бюджетига **** сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустиданбир ойликмуддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья ****