Решение #2839201 Экономические

****-****-сонли иш судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** **** йил 2 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котибалигида, даъвогар“Ипотека ****” АТИБнинг, жавобгар **** нисбатан берган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили**** (ишончнома асосида), жавобгар вакиллари **** ва **** (ишончнома асосида) иштирокида, ўз биносида,очиқ суд ****, видоконференцалоқа режимида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар“Ипотека ****” АТИБ(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, **** (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан****сўм муддати ўтган кредит асосий қарзи,****сўм муддати ўтган кредит фоиз қарзи, **** сўм пеня,жами**** ****сўм кредит қарздорлигини ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили жавобгар томонидан бугунги кунга қадар кредит қарздорлигининг фоиз қисми қисмантўланганлигини маълум қилди ва даъво талабларинимаълумотномага асосан қисманқаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этганжавобгар вакилларимолиявий қийинчилик туфайликредит қарздорлигини тўлай олмаганлигини, **** берилса, янги йилга қадар муддати ўтган қарзни тўлаб беришини маълум қилиб, даъво талабларини қаноатлантиришни рад этишнисўради. Суд ишда иштирок этган даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб, уларага ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво аризасиниқисманқаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан, **** – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши назарда тутилган. Мазкур низо тарафлар ўртасида имзоланган кредит шартномасидан вужудгакелган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф – **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пулмаблағлари кредит бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида 2019йил30 августда****-сонлиёпивкредитлинияси орқали кредит **** тўғрисидашартнома (бундан буён матндашартномадеб юритилади) тузилган.Шартнома кўра, даъвогар жавобгарга 26донаS Z 40русумлива 4донаS Z 26 русумлиавтобусларсотиб олишучун йиллик 22% устама тўлаш шарти билан,60ой муддатга******** сўм миқдоридакредит****. Шартномага мувофиқ жавобгар кредитни ва унга ҳисобланган фоизларни мазкур шартноманинг иловасида келтирилган графикка асосанўз **** ва тўлиқ қайтариш ҳамда тўлаш **** олган. Иш ҳужжатларидан маълум бўлишича, жавобгар кредитни қайтариш графиги бўйича тўловларни амалга оширмаган ва натижада****сўм муддати ўтган кредит асосий қарзи,****сўм муддати ўтган кредит фоиз қарздорлиги вужудга келган. Қарздорликни тўлашни талаб қилиб, даъвогар томонидан жавобгарларга юборилган талабномаларэътиборсиз қолдирилган. ФК ****-моддасининг учинчи қисмига кўра, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қўлланиши мумкин. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. Жавобгар судга даъво каритилгандан кейин пеняни қисман тўлаган.Даъвогар вакилининг суд **** **** қилган маълумотномасига кўра **** йил 2 декабрь ҳолатига кредит асосий қарздан ****,****, фоизидан ****,**** муддати ўтган қарздорлик мавжуд. Мазкур ҳолатда, суд даъвогарнинг **** сўм муддати ўтган кредит асосий қарзи, ****,**** муддати ўтган кредит фоиз қарзини ундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблайди,кредит қарздорлигини ушбу суммаларга қаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари,даъвогар кредит фоизи ўз **** тўланмай муддати ўтган қарздорликка йўл қўйилганлигисабабли, жавобгардан ****сўм пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг 4.4-банди иккинчи хатбошисига кўра, фоизларни белгиланган муддатда тўламаганлиги ва улар бўйича муддати ўтган суммалар вужудга келгани учун қарздор **** кечиктирилган тўловнинг ҳар бир куни учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0, 1 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлайди. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Мазкур ҳолатда,жавобгартомонидан шартнома **** лозим **** ****сабабли, суд даъво талабининг****сўм пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида берилган тушунтиришларга таяниб, суд пеня миқдорини камайтириб, уни****сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади)****-моддасига асосансуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилишибелгиланган. Даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Суд ундирилиши лозим бўлган суд чиқимларини муҳокама қилиб, жавобгарҳисобидан****,36сўм давлат божини Республика бюджетига,даъвогар томониданолдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта **** жавобгардан даъвогар фойдасига ундиришни, жавобгардан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундиришнилозим топди. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****,****, ****,****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъво аризаси тўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар ****ҳисобидан даъвогар“Ипотека ****” АТИБфойдасига****сўм муддати ўтган кредит асосий қарзи,****,79сўм муддати ўтган кредит фоиз қарзи,****сўм пеня ва ****почта **** ундирилсин. Жавобгар ****ҳисобидан Республика бюджетига****,36сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар ****ҳисобиданЎзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд ****ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья ****