Решение #2839382 economic_new

4-1901-2504/9405-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Термиз шаҳри 2025 йил 02 декабрь Термиз туманлараро иқтисодий суди, судья Ж.Ачиловнинг раислигида, судья ёрдамчиси З.Казиеванинг котиблигида, аризачи вакили Б.Меликмуратов (ишончномага асосан), жавобгар вакили - Б.Худайбердиев (ишончномага асосан)нинг иштирокида, аризачи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгар “ NGUZ R DIZEL” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан 17.03.2023 йилда берилган 069604-сонли рухсатноманинг амал қилиш муддатини 6 ойгача тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича ишни суд биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда аризачи) иқтисодий судга ариза билан мурожаат қилиб, “ NGUZ R DIZEL” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда - жавобгар)га 17.03.2023 йилда берилган 069604-сонли лицензиянинг амал қилиш муддатини 6 ойгача тўхтатиб туришни сўраган. Суднинг тегишли ажримига биноан ишга низонинг предметига мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Вазирлар Маҳкамаси хузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг Сурхондарё вилоят бўлими ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил жалб этилган. Суд мажлисида иштирок этган аризачи вакили аризада лицензия эмас рухсатномани тўхтатиш назарда тутилганлигини, ўн иш кунигача тўхтатиб туриш бўйича ваколатли орган томонидан қарор қабул қилинмаганлигини, жавобгар томонидан камчиликларни тўлиқ бартараф этганлигини маълум қилиб, қонуний ҳал қилув қарорни қабул қилишни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар вакили почта харажатини тўлашини маълум қилиб, ўрганиш давомида аниқланган камчиликлар тўлиқ бартараф этганлиги сабабли аризачининг аризасини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд ишда иштирок этувчи шахслар тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим деб ҳисоблайди. Тўпланган ҳужжатлардан кўринишича, Вазирлар Маҳкамасининг 19.07.2025 йилдаги 473-F-сонли фармойишига биноан республикадаги мавжуд ёқилғи (суюлтирилган ва сиқилган газ, бензин ва дизель ёқилғиси) қуйиш, сақлаш ва тарқатиш иншоотлари ҳамда чакана савдо шоҳобчалари хатловдан ўтказилиб, уларда ёнғиннинг олдини олиш, фуқаролар хавфсизлиги ва меҳнат муҳофазасини таъминлаш борасида комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш, бошқа бир қатор вазифалар билан бирга жойларда аниқланган муаммоларни бартараф этиш бўйича тезкор қарор қабул қилиш, қонунбузилиши бартараф этилгунга қадар қонунчиликда белгиланган тартибда фаолиятни чеклаш чораларини кўриш вазифаси белгиланган. Мазкур фармойиш асосида Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси Сурхондарё ҳудудий бўлими томонидан ёқилғи қуйиш, сақлаш ва тарқатиш иншоотлари ҳамда чакана савдо шохобчаларида ўрганишлар ўтказилган. Ўрганиш натижасига кўра тузилган Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси Сурхондарё ҳудудий бўлимининг 2025 йил 16 октябрдаги хатига кўра Термиз туманида фаолият юритиб келган “ NGUZ R DIZEL” МЧЖга қарашли автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчасида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 30.06.2005 йилдаги 152-сонли Қарори билан тасдиқланган “Айрим давлат кадастрларини юритиш тартиби тўғрисидаги низом”нинг 7-иловаси талаблари бажарилмаганлиги ҳамда ўз иш муддатини ўтаб бўлган техник қурилмалар яроқлилиги бўйича эксперт ташкилотларидан хулоса олинмаганлиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси “Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Қонунининг 32-моддаси мазмунига кўра лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилиши мумкин: -лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан лицензия ва рухсат бериш талаблари ҳамда шартларининг бузилганлиги аниқланганда; -лицензиат ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан ваколатли органнинг аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш мажбуриятини унинг зиммасига юкловчи қарори бажарилмаганда. Лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини ўн кунгача муддатга тўхтатиб туриш ваколатли орган томонидан, ўн кундан ортиқ, лекин олти ойдан кўп бўлмаган муддатга эса - суд томонидан амалга оширилади. Ваколатли органнинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори лицензиатга ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахсга лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш сабаблари ва қонунчиликнинг аниқ нормалари кўрсатилган ҳолда, қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмай, махсус электрон тизим воситасида электрон шаклда етказилади. Ваколатли органлар ёки суд лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туришга сабаб бўлган ҳолатлар лицензиат ёхуд рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олган шахс томонидан бартараф этилиши муддатини белгилаши шарт. Бунда кўрсатилган муддат лицензиат ёки рухсат берувчи ҳужжатни олган шахс лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарорни олган кундан эътиборан беш иш кунидан кам ва олти ойдан кўп бўлмаслиги керак. Ваколатли органнинг лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори устидан белгиланган тартибда шикоят қилиниши мумкин. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамасидан аниқланишича, аризачи томонидан жавобгарга тегишли шоҳобчада таҳлил ўтказиш орқали хатлов давомида аниқланган қонунбузилиши ҳолатларини бартараф этиш ҳақида қарор ёки ёзма равишда кўрсатма жавобгарга тегишли чора-тадбирларни кўриш учун юборилмаган. Шунингдек, Вазирлар Маҳкамасининг 22.02.2022 йилдаги 86-сон қарорига биноан тасдиқланган юқоридаги низомнинг 40-бандига кўра, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш ваколатли орган томонидан ўн иш кунигача, ўн иш кунидан ортиқ, лекин олти ойгача бўлган муддатда суд тартибида амалга оширилади. Белгиланган муддат ичида рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш учун асос бўлган сабаб ва камчиликлар бартараф қилинмаса, ваколатли орган рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш муддатини узайтириш бўйича судга даъво аризаси киритиши лозим. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат эгаси ушбу Низомнинг 39-бандида назарда тутилган рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туришга олиб келган ҳолатларни ваколатли орган ёки суд белгилаган муддатда бартараф этмаганда, ваколатли орган рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни бекор қилиш тўғрисида судга даъво аризаси киритади. Бироқ, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилишини ўн иш кунигача тўхтатиб туриш бўйича ваколатли орган томонидан амалга оширилмаган. Шунингдек, жавобгарга тегишли шохобчада ўтказилган ўрганиш натижалари бўйича 15.08.2025 йилда почта алоқа тармоғи орқали Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси Сурхондарё ҳудудий бўлими томонидан огоҳлантириш хати юборилган бўлиб, маълумотномада қайд этилган қонунбузилиши ҳолатлари юзасидан 5 кунлик муддатда кўрилган чора-тадбирлар ҳақида маълумот бериш сўралган огоҳлантириш хати юборилган. Шундан сўнг, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси Сурхондарё ҳудудий бўлими 16.10.2025 йилда автомобилларга ёнилғи қуйиш станцияларининг нефть ва газ маҳсулотларини қабул қилиш, сақлаш, ҳисобга олиш ва тарқатиш шоҳобчалари ва нуқталарида ўтказилган ўрганишларда аниқланган қонунбузилиши ҳолатларини ваколати доирасида бартараф этишда амалий ёрдам сўраб хат киритилган. ИПК 68-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, юридик шахслар ва фуқароларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш учун асос бўлган ҳолатларни исботлаш мажбурияти назорат қилувчи орган зиммасига юклатилади. ИПК 72-моддасига биноан қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПК 221-моддасининг иккинчи қисмига кўра, суд ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда суд мажлисида: ҳуқуқбузарлик ҳодисаси бўлган-бўлмаганлигини ва унинг содир этилганлиги фактини; текшириш учун ва текшириш натижалари бўйича далолатнома ёки бошқа ҳужжат тузиш учун асослар ва назорат қилувчи органнинг ваколатлари бор-йўқлигини; мазкур ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун қонунчиликда жавобгарлик назарда тутилган-тутилмаганлигини ва ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш учун асослар бор-йўқлигини аниқлайди. Бироқ, иш ҳужжатларидан кўринишича ҳамда юқорида қайд этилганидек, жавобгарга тегишли автомобилларга ёқилғи қуйиш шоҳобчасида ўтказилган хатлов давомида Қонун ҳужжатларининг талабларига риоя қилинмаган ҳолда судга ариза киритилган. Баён этилганларга кўра, аризачи жавобгарнинг автомобилларга ёнилғи қуйиш станцияларининг нефть маҳсулотларини қабул қилиш, сақлаш, ҳисобга олиш ва тарқатишга берилган рухсатномасининг амал қилиш муддатини тўхтатиб туриш ҳақида судга ариза киритишда Ўзбекистон Республикаси “Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида”ги Қонуни ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 22.02.2022 йилдаги 86-сон қарорига биноан тасдиқланган “Махсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартиб-таомиллари тўғрисида ягона” низом талабларига риоя қилмасдан ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш ҳақида судга ариза киритганлиги, қўлланилиши мумкин бўлмаган қонун ҳужжатини аризанинг асоси сифатида кўрсатганлиги боис, шунингдек ариза талабида ҳамда суд муҳокамалари давомида ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш учун асос бўлган ҳолатларни исботлаб бера олмаганлигини, жавобгарга тегишли шоҳобчада аниқланган қонунбузилиши ҳолатлари ва бошқа камчиликлар тегишли тартибда расмийлаштирилмаганлигини, жавобгарга таништирилмаганлигини, қонунбузилиши ҳолатларини қонунчиликда белгиланган муддатда бартараф этиш мажбурияти юклатилган қарор ёки кўрсатма юборилмаганлигини ва жавобгарга топширилмаганлигини, шунингдек жавобгарга ушбу камчиликларни бартараф этиш ёки қарор устидан шикоят киритиш имконияти яратилмаганлигини, аниқланган камчиликлар қисман бартараф этилганлигини инобатга олиб, суд аризачининг жавобгарнинг автомобилларга ёқилғи қуйиш фоалиятини вақтинча тўхтатиш талабини асосли деб ҳисобламайди ҳамда уни қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси ИПКнинг 118-моддасига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тўғриси”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддасининг 19-бандига мувофиқ аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тўловидан озод қилинган. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, 118, 166, 176-179, 186, 192, 215-222-моддаларини қўллаб, суд қарор қилди: Аризачининг аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Аризачи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармаси фойдасига “ NGUZ R DIZEL” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан иш учун олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажати ундирилсин. Ҳал қилув қарори ўн кун муддат ўтгач қонуний кучга кириши қайд қилинсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро варақаси берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали ўн кунлик муддат ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья Ж.Ачилов