Решение #2839492 economic_new

4-1905-2501/****-сонли иш Биринчи инстанциясудида ишни кўргансудья**** Кассация инстанциясисудида маърузачи судья**** СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТСУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****5йилдекабрь ойининг2 куниСурхондарё вилоятсудининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати: раислик қилувчи судья****, ҳайъат аъзолари судьялар**** ва****.****дан иборат таркибда, судья катта ёрдамчисиА**** котиблигида, даъвогар "**** ****"масъулияти чекланган жамияти раҳбари **** (****1йил12 январдаги1-сонли буйруқасосида),вакили адвокат **** (**** йил 1 августдаги 13-сонли ишончнома ва **** йил 10 августдаги 61-сонли ордер асосида),жавобгар “****” масъулияти чекланган жамияти раҳбари ****қулов (**** йил 18 январдаги 1-сонли буйруқ асосида),вакили**** (****5йил18 январдаги01-сонли ишончномава **** йил 18 январдаги 2-сонли буйруқасосида)нинг иштирокидажавобгар “****” масъулияти чекланган жамиятитомониданкелтирилган кассация шикоятига асосанДенов туманларароиқтисодий судининг****5йил11 сентябрдақабул қилинганҳал қилув қароринингқонунийлиги ва асослилигини иш ҳужжатлари билан биргаСурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати биносида,очиқ суд **** текширибчиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: "**** ****"масъулияти чекланган жамияти(кейинги ўринларда матнда даъвогар деб юритилади) ва“****” масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда матнда жавобгар деб юритилади)ўртасида ****5йил 11 майда15-сонли“Юк ташиш” шартномаситузилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 1.1-бандидаташувчи, яъни"**** ****"масъулияти чекланган жамиятиБуюртмачи, яъни“****” масъулияти чекланган жамияти томонидан унга ташиш учунберилган юкни белгиланган манзилга етказиб бериш, Буюртмачи эса юкни ташиш учун мазкуршартноманинг 5.1-бандида кўрсатилган нархларда юкларни ташиб бериш хизмати **** тўлаш **** олган. Шартнома шартларига асосандаъвогар томонидан жавобгарга****5йил26 июндаги25-сонли ****-фактура орқали 42 5**** сўмлик юк ташиш хизматлари кўрсатилганва жавобгар томонидан қабул қилиниб, юқоридаги****-фактуралар электрон тасдиқланганбўлишига қарамасдан, жавобгар томонидан ушбу маҳсулотлар учун****сўм қарздорликтўлаб берилмаганлиги вадаъвогарнинг мавжудқарздорликни ихтиёрий равишдатўлаб бериш **** **** йил20июлдаги12- сонлиогоҳлантириш хатижавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилганлиги сабаблиЎзбекистон ****вилоят ҳудудий бошқармаси(кейинги ўринларда матнда Палата деб юритилади) даъвогарманфаатидасудгадаъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан42500**** сўмасосийқарздорлик ва 391**** сўмпеня, жами **** сўмниундиришнисўраган. Деновтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил11 сентябрдагиҳал қилув қарорига асосан даъво аризаси қисман қаноатлантирилиб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига42******** сўм асосий қарздорлик,41**** сўм почта **** ундирилган, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилган,Республика бюджети ва суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасигажавобгардан****.**** сўм давлат божи, даъвогардан **** сўм давлат божи, жавобгарданЎзбекистонРеспубликаси Олий судининг депозит ҳисоб **** ******** сўм видеокон-ференцалоқа **** ундирилган. Мазкурҳал қилув қароридан норози бўлибжавобгартомониданберилганкассация шикоятида биринчи инстанция суди жавобгарни судга ****, қарздорлик тўланмаслиги сабабларини текширмаганлиги,даъвогар жавобгарга бирор маротаба талабнома ёки огоҳлантириш хати юбормаганлиги,қарздорликни тўлаш, акс ҳолда судга бериши **** маълум қилмаганлиги,қарздорликни тўлаш учун ****-фактура **** қилмаганлиги,даъвогар юкларни Ўзбекистондан ташқари чет давлатга ташиб бериш бўйича шартнома шартларига риоя қилмаганлиги,юк ташиш учун санитария талабларига жавоб берадиган соз ҳолдаги автотранспортдан фойдаланмаганлиги,автотранспортнинг меваларни белгиланган ҳароратда **** учун совутгичи носоз бўлганлиги сабабли маҳсулотлар бузилганлиги, сифатсиз товарга айланганлиги,натижада жавобгар катта миқдорда зарар кўрганлиги,шартноманинг 6.2-бандига асосан маҳсулотнинг бузилиши ташувчининг айби билан юз берганда, жавобгар бўлиши назарда тутилганлиги,биринчи инстанция суди томонидан ишдаши далиллар тўлиқ текширилмасдан, даъво талабларини қаноатлантириш тўғрисидаасослантирилмаган қарор қабул қилинганлигибаён қилиниб,биринчи инстанциясудинингҳал қилув қарорини бекор қилиб,ишни қайта кўриш учун биринчи инстанция судига юбориш сўралган. Суд **** иштирок этганжавобгарвакиллари ўзларининг суддаги кўрсатувида кассация шикоятини тўлиқ қўллаб-қувватлаб, ундаги **** бирмабир тўхталиб,кассация шикоятидакелтирилган **** тасдиқловчи фотосуратлар вапочта бўлими хабарчисининг маълумотномасини **** қилиб, ****туманлараро иқтисодий судининг **** йил 11 сентябрдаги ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвогарнингдаъвосини қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида янги қарор қабул қилишнисўрашди. Суд **** иштирок этгандаъвогар вакиллариўзларининг суддаги кўрсатувида кассация шикоятига нисбатан эътироз билдиришиб, унда келтирилган **** асоссиз деб ҳисоблаб,маҳсулотлар жавобгар айтган манзилга етказилганлиги, автотранспорт воситаси соз ҳолда бўлганлигини баёнқилиб,кассация шикоятинингқаноатлантирилишинирад этишни,биринчи 2 инстанция судининг**** йил 11 сентябрдаги ҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришнисўрашди. Суд **** ўтказиладиган **** ва жой **** белгиланган тартибда хабардор қилинган Палатаузрли сабабларсиз суд **** вакили иштирокини таъминламаганлиги сабаблисудлов ҳайъати ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан Палата вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Судлов ҳайъати маърузачи судьяни,ишда иштирок этгантарафларвакилларинингтушунтиришларини тинглаб,кассация шикоятини иш ҳужжатлариҳамда судлов ҳайъатига **** қилинган ҳужжатларбилан бирга муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосанкассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, олдиндан тўланган суд **** жавобгар зиммасида қолдиришнилозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,тарафлар ўртасида****5йил11 майдатузилган 15-сонли “Юк ташиш” шартномасига кўра,ташувчи, яънидаъвогарБуюртмачи, яънижавобгар томонидан унга ташиш учунберилган юкни белгиланган манзилга етказиб бериш, Буюртмачи эса юкни ташиш учун мазкуршартноманинг 5.1-бандида кўрсатилган нархларда юкларни ташиб бериш хизмати **** тўлаш **** олган. Шартнома шартларига асосандаъвогар томонидан жавобгарга ****5йил26 июндаги25-сонли ****-фактура орқали42 5**** сўмликюк ташиш хизматлари кўрсатилган ва жавобгар томонидан қабул қилиниб, юқоридаги****-фактуралар электрон тасдиқланганбўлишига қарамасдан, жавобгар томонидан ушбу маҳсулотлар учун ****сўм қарздорликтўлаб берилмаганлиги вадаъвогарнинг мавжудқарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** **** йил20июлдаги12-сонлиогоҳлантириш хатижавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилганлиги сабабли Палата даъвогар манфаатида судгадаъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан ****00**** сўмасосийқарздорлик ва **** сўм пеня, жами **** сўмни ундиришнисўраган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасининг иккинчи қисмига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддасига кўра,юк ташиш шартномаси бўйича юк ташувчи юк жўнатувчи томонидан ўзига ишониб топширилган юкни белгиланган манзилга етказиб бериш ва уни олишга ваколат берилган шахсга (олувчига) топшириш, юк жўнатувчи эса юкни ташиб берганлик учун белгиланган **** тўлаш **** олади. Судлов ҳайъати биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатлари атрофлича ўрганилиб, ишдаги тўпланган ҳужжатлар ва далилларга ҳартомонлама баҳо берилиб,шартномада келишилган маҳсулотлар жавобгарга етказиб берилганлиги ва бу **** ****-фактуралар расмийлаш3 тирилиб,жавобгар томонидан қабул қилинганлигига, маҳсулотлар белгиланган манзилга етказиб берилганлиги тегишли йўл **** билан тасдиқланишигаасосланган ҳолда асосий қарздорликни ундириш талабини қаноатлантириш тўғрисида, шунингдектарафлар ўртасида тузилган шартномада **** **** муддати кўрсатилмаганлиги ва даъвогар пеня ундириш талабини асослаб беролмаганлиги сабабли пеня ундириш талабини қаноатлантиришни рад этиш тўғрисидақонуний ва асослантирилган хулосага келган деб ҳисоблайди. Судлов ҳайъатижавобгар томонидан киритилганкассация шикоятида келтирилган ****га қўшилмайди ва ушбу ****биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиши учун асос бўлмайди деб ҳисоблайди. Жумладан, шикоятдагибиринчи инстанция суди жавобгарни судга **** **** **** асоссиз ҳисобланади. Чунки, биринчи инстанция судининг **** йил 4 сентябрга тайинланган суд **** тўғрисида жавобгар хабардор қилинганлиги тўғрисида маълумот мавжуд бўлмаганлиги сабабли суд муҳокамаси **** йил 11 сентябрь кунига қолдирилган ҳамда суд муҳокамаси ушбу санага тайинланганлиги тўғрисидагисуд **** **** йил 7 сентябрь куни жавобгарга етказилганлиги тўғрисидаги Гибрид почта маълумотномаси иш ҳужжатларида мавжуд (и.в.27). Бундан ташқари, кассация шикоятидаги даъвогар томонидан қарздорликни тўлаш учун ****-фактура **** қилинмаганлиги **** **** асоссиз ҳисобланади. Чунки, иш ҳужжатларидадаъвогар томонидан****5йил26 июндаюборилган ва жавобгар томонидан **** йил 7 июлда электрон **** имзо билан тасдиқланган 25-сонлиэлектрон****-фактурамавжуд (и.в.14). Шунингдек,судлов ҳайъати шикоятдагидаъвогар жавобгарга бирор маротаба талабнома ёки огоҳлантириш хати юбормаганлиги, қарздорликни тўлаш, акс ҳолда судга бериши **** маълум қилмаганлиги**** **** билан келишмайди. Чунки, тарафлар ўртасида тузилган шартномада низони судга қдар ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартиби назарда тутилмаган. Ҳудди шунингдек, судлов ҳайъати жавобгарнинг кассация шикоятидагидаъвогар юкларни Ўзбекистондан ташқари чет давлатга ташиб бериш бўйича шартнома шартларига риоя қилмаганлиги, юк ташиш учун санитария талабларига жавоб берадиган соз ҳолдаги автотранспортдан фойдаланмаганлиги, автотранспортнинг меваларни белгиланган ҳароратда **** учун совутгичи носоз бўлганлиги сабабли маҳсулотлар бузилганлиги, сифатсиз товарга айланганлиги, натижада жавобгар катта миқдорда зарар кўрганлиги, шартноманинг 6.2-бандига асосан маҳсулотнинг бузилиши ташувчининг айби билан юз берганда, жавобгар бўлиши назарда тутилганлиги**** **** қўшилмайди. Чунки, жавобгар томонидан ушбу **** биринчи инстанция судида қарши даъво аризаси бериш йўли билан баён қилинмаган. 4 ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги, ҳал қилув қарорида баён қилинган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ эмаслиги, моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлиб ҳисобланади. Юқоридагиларга асосан, судлов ҳайъатиДенов туманлараро иқтисодий судининг****5йил11 сентябрдагиҳал қилув қарорини ўзгаришсизважавобгартомонидан киритилганкассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни, ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** муҳокама қилиб,олдиндан тўланган412**** почта ****ва **** сўм давлат божинижавобгарнингзиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридагиларгаасосан ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасибиринчи қисмининг 1-бандига асосланиб, судлов ҳайъати қа р о р қи л д и: Жавобгар“****” масъулияти чекланган жамиятинингкассация шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Деновтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил11 сентябрдагиҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради ваунингустиданбелгиланган муддатларда ва тартибда Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатигатафтишшикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** ****.**** 5