Решение #2839560 economic_new

*-сон лиқтисодй ш и Бирн чи стац ядш кўрг судья–Ж А .ч и лов А еляц п и н стауд м аъ и рузч сдья–К.Т ухатев СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** йил2декабрь **** Сурхондарѐ вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатисудьясиА.Ҳ.Сафаровнинг раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва **** иборат таркибда, судья катта ѐрдамчиси **** котиблигида, даъвогар ―IstiqlolShirin Bulog’i‖ масъулияти чекланган жамияти вакилиадвокат**** (**** йил 2 декабрдаги 62-сонли ишончнома ва 58-сонли адвокатлик ордери асосида), жавобгарЯкка тартибдаги тадбиркор Тўйчиев Фозил Эркин ўғли,вакили адвокат**** (**** йил 10 ноябрдаги 1-сонли ишончнома ва 68-сонли адвокатлик ордери асосида) иштирокида, даъвогар ―Istiqlol-Shirin Bulog’i‖ масъулияти чекланган жамиятининг жавобгарЯкка тартибдаги тадбиркор Тўйчиев Фозил Эркин ўғлидан **** **** **** сўм асосий қарз, 64 **** **** сўм пеняни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича иш юзасидан Термиз туманлараро иқтисодий судининг **** йил 16 октябрдаги ҳал қилув қарорига нисбатан Якка тартибдаги тадбиркор Тўйчиев Фозил Эркин ўғлитомонидан берилган апелляция шикояти асосида ишни вилоят суди биносида очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйидагиларни-, аниқлади: Термиз туманлараро иқтисодий судигадаъвогар―**** **** ****‖масъулияти чекланган жамияти (Бундан буѐнматнда - даъвогар) даъво аризаси билан мурожаат қилиб, ЯТТ Тўйчиев Фозил Эркин ўғли (Бундан буѐнматнда – жавобгар)дан **** **** **** сўм асосий қарз, 64 **** **** сўм пеняни ундиришни сўраган. Суднинг **** йил 9 октябрдаги **** билан Сурхондарѐ вилоятисолиқ бошқармасииш бўйичанизонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалбқилинган. Судининг **** йил 16 октябрдаги ҳал қилув қарори билан даъвоталаблариқисман қаноатлантирилиб,жавобгардан даъвогарфойдасига **** **** **** сўм асосий қарз, 6 **** **** сўм пеня, олдиндантўланган 41 **** сўм почта **** ва 3 **** **** сўм давлат божи ундирилган. Жавобгарнинг апелляция шикоятидабиринчи инстанция суди даъво талабларини қаноатлантиришдатарафлар ўртасида **** йил 14 январда ****-сонли маҳсулот етказиб бериш тўғрисида шартнома тузилганлигини, 2 шартномада жавобгар маҳсулот **** уни олган кундан бошлаб10 кун муддат ичидадаъвогарнинг ҳисоб-**** ѐки вакилига тўлаб бериш **** олганлигини жавобгарнинг буюртмасига асосан **** йил 16 апрелдаги****-сонли юк хати билан шу куни тузилган далолатномага асосан **** сўмлик яхна ичимликлар (маҳсулот) етказиб берилганлигини, жавобгар томонидан олинган маҳсулотлар **** тўлиқ тўлаб берилмаганлигини, қарздорликни тўлаб бериш тўғрисидаги талабнома оқибатсиз қолдирилганлигини асос қилганлигини, бироқ жавобгар юк хати ва далолатномага имзо қўймаганлигини, далолатномадаги имзолар сохталаштирилганлиги юзасидан суд-хатшунослик тўғрисида экспертиза тайинлаш тўғрисидаги илтимосномаси муҳокама қилинмаганлиги, экспертиза тайинланмаганлиги, жавобгарнинг даъвогардан қарзи мавжуд эмаслигини инобатга олиб, биринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини бекор қилиш, даъвоталаблариниқаноатлантиришни рад этиш **** янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этган жавобгарапелляция шикоятини қўллабқувватлаб, шикоятни қаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвоталаблариниқаноатлантиришни рад этиш **** янги қарор қабул қилишни сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар келтирилган шикоят асоссиз эканлигини, иш ҳолатларибиринчи инстанция суди томонидан тўлиқ ўрганиб чиқилганлигинибилдириб,жавобгарнингшикоятини қаноатлантиришни рад эитшни сўради. Судлов ҳайъати, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидагиларгакўраапелляцияшикоятинитўлиққаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни, даъво талабларини қаноатлантиришни рад этишнилозим деб ҳисоблайди. Ишдагимавжудҳужжатлар ҳамда суд **** муҳокамасидананиқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 14 январда ****-сонли маҳсулот етказиб бериш тўғрисидашартнома тузилган. Даъво аризасида жавобгарнинг буюртмасига асосан **** йил 16 апрелдаги ****-сонли юк хати билан **** сўмлик маҳсулотлар етказиб берилганлиги, етказиб берилган маҳсулотлар **** **** йил 26 апрелга қадар тўлаб берилиши лозимлиги, жавобгар маҳсулот **** тўлаб бермаганлиги, маҳсулот **** тўлаш кечиктирилганлиги учун шартноманинг 5.2-бандига асосан **** сўм пеня ҳисобланганлиги баѐн қилиниб, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарз, шартноманинг 5.2- бандига асосан **** сўм пеняни ундириш сўралган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буѐн матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра **** шартномадан, зиѐн етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Биринчи инстанция судининг ҳал қилув қароридажавобгарнинг буюртмасига асосан **** йил 16 апрелдаги ****-сонли юк хати билан шу 3 куни тузилган далолатномага асосан **** сўмлик яхна ичимликлар (маҳсулот) етказиб берилган деб ҳисобланиб,жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, олдиндан тўланган **** сўм почта **** ва **** сўм давлат божи ундирилган. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ м**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ѐки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Жавобгар томонидан даъвогарга**** сўмлик маҳсулотларни етказиб бериши лозимлиги тўғрисида буюртма берилмаган бўлиб,**** йил 16 апрелдаги ****-сонли юк хатида етказиб берилганлиги кўрсатилган маҳсулотни қабул қилиб олганлиги жавобгарнинг имзоси билан тасдиқланмаган.Даъвогар ва жавобгар ўртасида **** йил 16 апрелда расмийлаштирилган далолатнома маҳсулот етказиб берилганлигини тасдиқловчи далил бўлиб ҳисобланмайди. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 14 августдаги ―Қўшилган қиймат солиғи ҳамда чет эл юридик шахслари билан боғлиқ солиқ маъмурчилигини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида‖ги ****сонли қарори билан тасдиқланган ―****-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, **** этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисида‖ги Низомнинг 63-бандига кўра, етказиб берувчи томонидан **** этилган электрон ****фактура ўн календарь кун, **** маркировкаланиши лозим бўлган маҳсулотлар бўйича эса бир календарь кун ичида сотиб олувчи томонидан электрон **** имзо билан тасдиқланиши ѐки сабаби кўрсатилган ҳолда рад этилиши шарт.Сотиб олувчи томонидан белгиланган муддатда тасдиқланмаган ѐки рад этилмаган электрон ****-фактура тасдиқланган ҳисобланади.Бунда **** амалга оширилмаган хўжалик операциялари бўйича расмийлаштирилган ****-фактуралар товарлар жўнатилганлигини ѐки хизматлар кўрсатилганлигини тасдиқловчи ҳужжат сифатида тан олинмайди. Суд ****даъвогарвакилининг тушунтиришларидан ҳамда ишдаги мавжуд ҳужжатлардан юқорида қайд этилганшартнома бўйича маҳсулот етказиб берилганлиги тўғрисидаэлектрон ****-фактура юритилмаганлиги аниқланди. Жавобгар ўзининг тушунтиришида, **** маҳсулотлар етказиб берилмаганлигини, ****-фактураюритилмаганлигини,товарларни **** етказиб берилганлигини тасдиқловчи бирламчи ҳужжатлар мавжуд эмаслигини,бу бўйича бир неча маротаба даъвогарга мурожаат қилинганлигини, бундан ташқари даъвогар томонидан **** этилган далолатномадаги имзоларҳамунга тегишли эмаслигиниайтиб ўтди. ИПК 72-моддасига кўра қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Тарафлар ўртасида 16.04.**** йилда расмийлаштирилган ****-сонли далолатнома пул топшириш ва қабул қилиш далолатномаси бўлиб, 4 жавобгарга **** сўмлик маҳсулотларни етказиб берилганлигини тасдиқловчи далил бўлиб ҳисобланмайди. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираѐтган ҳолатларни исботлаши керак. Суд **** даъвогар вакили томонидан **** сўмлик маҳсулот етказиб берилганлигини тасдиқловчи далиллар, жумладан юк-хати, ****-фактураси **** этилмади. Шикоятдадалолатномадаги имзолар сохталаштирилганлиги юзасидан суд-хатшунослик экспертизаситайинлаш тўғрисидаги илтимосномаси муҳокама қилинмаганлиги,экспертиза тайинланмаганлиги **** келтирилган бўлиб, биринчи инстанция судига ушбу мазмундаги илтимоснома берилмаганлиги аниқланди. Баѐн қилинганлардан кўринадики,апелляция шикоятида билдирилган **** асосли бўлиб, биринчи инстанция суди даъвоталабларини қаноатлантириш **** **** хулосага келган. ИПК 276-моддасининг биринчи қисмигакўра,суд ишниапелляция тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин. ИПК****-моддасининг биринчи қисмигамувофиқ,иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги, ҳал қилув қарорида баѐн қилинган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ эмаслиги ҳамда моддий ва (ѐки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ѐхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ѐки бекор қилиш учун асос бўлади. ИПК****-моддаси биринчи қисмининг 2-бандидаапелляция инстанцияси судиапелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини тўлиқ ѐки қисман бекор қилишга ва янги қарор қабул қилишга **** белгиланган. Баѐн қилинганларгаасосан, судлов ҳайъатиапелляцияшикоятинитўлиққаноатлантиришни, биринчи инстанцияси судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъвоталаблариниқаноатлантиришни рад этиш тўғрисидаянги қарор қабул қилишни,ИПК ****-моддасигаасосанбиринчи инстанция учун тўланган**** сўм давлат божи ва ******** почта **** даъвогарнинг зиммасидақолдиришни,апелляция инстанцияси учун тўланган**** сўм давлат божи ва**** сўм почта ****ни даъвогарданжавобгар фойдасигаундиришни лозим топади. ЮқоридагиларгаҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****,****-****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати-, Қа р о р қ и л д и: 5 ЖавобгарЯкка тартибдаги тадбиркор Тўйчиев Фозил Эркин ўғлининг апелляция шикояти қаноатлантирилсин. Термизтуманлараро иқтисодий судининг **** йил16 октябрдаги ҳал қилув қарорибекор қилинсин. Янги қарор қабул қилинсин. Даъвоталаблариниқаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар ―Istiqlol-Shirin Bulog’i‖ масъулияти чекланган жамиятиданжавобгарЯкка тартибдаги тадбиркор Тўйчиев Фозил Эркин ўғлифойдасига апелляция инстанцияси учун тўланган **** сўм давлат божи ва **** сўм почта ****ундирилсин. Ижро **** берилсин. Мазкур қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради ва унинг устидан белгиланган муддатларда ва тартибда Сурхондарѐ вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи А.Ҳ.Сафаров ҳайъат аъзолари **** ****