Решение #2839703 Экономические

****501/****-сонлииқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ Л ҚИЛУВ Қ Р РИ **** ****5йил1 декабрь Когонтуманлараро иқтисодий суди,судьяФ.Муродовнинграислигида, ****нинг котиблигида,даъвогар вакили **** (ишончнома асосида)нинг иштирокида,даъвогарБухоро вилояти ҳудудийҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамиятидан22.****.****сўм асосий қарз,1.****.****сўм **** фоизиундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишниўз биносидаочиқ суд ****кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Бухоро вилояти ҳудудийҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси (бундан буён матнда даъвогар ёки инспекция деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“**** ****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар ёки****деб юритилади)дан22.****.****сўм асосий қарз,1.****.****сўм **** фоизи ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг жавобгар томониданасосий қарз суммасиқисмантўлаб берилганлигинибилдириб, даъвонинг қолган қисминиқаноатлантириб беришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгар, вакили иштирокини таъминламади.Шу сабабли суд, **** ****Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларини қўллаб, ишниунинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатлариниўрганиб чиқиб,инспекция вакилинингтушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўрадаъвониқисманқаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матндаФКдеб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасигаасосан**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,****томониданЎзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 20 2 апрелдаги ****-сонли қарорининг 5-иловасибилан тасдиқланган“Қурилиш****ишларини бошлашучун объектни рўйхатдан ўтказиш бўйичадавлат хизматлари кўрсатишнинг маъмурий регламенти”(бундан буён матнда Маъмурий регламент деб юритилади)га асосан****,ЗиёкорМФЙ,Бухоро шоҳ кўчаси, **** ҳудудида“1-қаватида савдо ва маиший хизмат кўрсатиш ҳамда юқори қаватларида турар-жой” бинолари (5 қаватли турар-жой блок А-2 та бино,B, V)объектиқурилишини амалга ошириш учун Давлат хизматлари маркази орқали инспекцияга қурилиш-**** ишларини бошлаш учун объектни рўйхатдан ўтказиш********5 йил4 июль куни****-сонли ариза келиб тушган.Ушбу объектбелгиланган тартибда инспекциятомонидан****5 йил8 июль куни рўйхатга олинган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Қурилиш-**** ишлари сифатини тубдан яхшилаш ва қурилишни назорат қилиш тизимини такомиллаштириш чоралари тўғрисида” **** йил 5 февралдаги ПҚ-****сонлиқарорининг 8-бандигаасосан **** йил 1 сентябрдан бошлаб давлат қурилиш назорати амалга оширилиши шарт бўлган барча объектлар бўйича **** қурилиш-**** ишлари қийматининг 0,2 фоизига тенг ягона миқдорда (қўшилган қиймат солиғисиз) белгиланиб, тўғридан-тўғри Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги фаолиятини қўллаб-қувватлаш жамғармасига йўналтирилади ҳамда мазкур ****: 5 фоизгача қисми Инспекция фаолиятини молиялаштириш учун йўналтирилади (асосланган ҳисоб-китобларга мувофиқ); 80 фоизгача қисми ҳудудий инспекциялар фаолиятини молиялаштириш учун йўналтирилади (асосланган ҳисоб-китобларга мувофиқ); қолган қисми Вазирлик ихтиёрида қолдирилади. Ушбуобъект бўйича қурилиш-монтаж ишлари қийматиданинспекцияга тўланиши лозим бўлган **** миқдори77.****.****,58сўмниташкил этган. Маъмурий регламентнинг 20-бандида ариза берувчи инвойсда кўрсатилган суммани инвойс тушган кундан бошлаб бир ой муддатда тўлаши шартлиги белгилаб қўйилган бўлса-да, бироқ жавобгар томонидан ушбу тўловтўлиқамалга оширилмаган.Жавобгар томонидан **** йил 6 август куни 35.****.**** сўм, **** йил 30 сентябрькуни 10.****.**** сўм ва **** йил 24 октябрь куни 10.****.**** сўм, жами 55.****.**** сўм қисман тўловлар амалга оширилган бўлиб,даъво аризаси билан мурожаат қилинган пайтда**** инспекция олдидагиқарзи22.****.****сўмниташкил этган.Мазкур суммани3 кунлик мудатдатўлаб бериш тўғрисидаги даъвогарнинг****5 йил15 сентябрькунидаги****-сонлиталабномасижавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар судга жавобгарга нисбатандаъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Мазкур ҳолатда суд, даъвони асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд **** даъвогарвакилитомонидан **** этилган01.12.**** йилдаги****-сонли ёзмамаълумотномагакўра,судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг18.11.**** йилдажавобгар томониданасосий қарзҳисобидан 10.****.**** сўм пул маблағлари тўлаб берилган.Шу сабабли суд, даъвонинг асосий қарз ундириш **** талабиниқисман, яъни 12.****.**** сўмга қаноатлантиришнивақолган қисмини эсарад қилишни лозим топади. 3 Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгарданФКнинг ****-моддасига асосан1.****.****сўм миқдорида **** фоизиундириш талаби билдирилган. ФКнинг ****-моддасигабиноан бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши керак. Фоизлар миқдори кредитор яшайдиган жойда, кредитор юридик шахс бўлганида эса, унинг жойлашган ерида пул **** ёки унинг тегишли қисми **** кунда мавжуд бўлган **** фоизининг ҳисоб ставкаси билан белгиланади.Қарз суд тартибида ундириб олинганида суд кредиторнинг талабини даъво қўзғатилган кундаги ёки қарор чиқарилган кундаги **** фоизининг ҳисоб ставкасига қараб қондириши мумкин.Ушбу қоидалар қонунда ёки шартномада бошқа фоиз миқдори белгиланган бўлмаса қўлланилади. Кредиторнинг пул маблағларидан қонунсиз фойдаланиш туфайли унга етказилган зарар ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларига асосан унга тегиши керак бўлган фоизлар суммасидан ошиб кетса, кредитор қарздордан зарарнинг бу суммадан ортиқча бўлган қисмини тўлашни талаб қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарорининг 6 ва 7-бандларига кўра, иқтисодий судларда солиқ, молиявий ва маъмурий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларни кўриб чиқишда фуқаролик қонун ҳужжатлари қўлланилмайди, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.Бинобарин, юридик шахсларнинг солиқ, божхона ва бошқа давлат органлари томонидан мулкий жарималар сифатида асоссиз ундирилган пул маблағларини қайтариш тўғрисидаги талаблари қаноатлантирилганда, бу маблағлардан фойдаланилганлик учун фоизлар ҳисобланмайди ва бундай ҳолларда пул **** **** учун жавобгарликни назарда тутувчи ФКнинг ****-моддаси қоидалари қўлланилмайди.Бундай ҳолларда юридик шахслар ФКнинг 14-моддасига мувофиқ пул маблағларини асоссиз ундириш оқибатида уларга етказилган зарарларни қоплашни талаб қилишга ****.ФКнинг ****-моддасида назарда тутилган фоизлар бошқа шахсларнинг пул маблағлари шартномага асосан ёхуд шартномавий муносабатларсиз қабул қилинганлигидан қатъи назар, тўланиши шарт, ушбу қарорнинг 6-бандида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно. **** фоизисуммасиЎзбекистон Республикаси Марказий **** асосий ставкаси, яъни14фоиз миқдоридан(14:12=1,6 бир ойлик **** фоизи; 1,16*5ой(08.07.**** йилдан 08.11.**** йилгача)кечиктирилган ойлар=4,64%;22.****.*****4,64%=1.****.****)келиб чиқиб ҳисобланган. Инспекциянинг **** фоизи ундириш **** талабиасосли бўлиб ҳисобланади. Шу сабабли суд,ушбуталабниқаноатлантиришнилозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилишибелгиланган. 4 “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра,мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъвоқисманқаноатлантирилганлиги сабабли суд ****жавобгарнинг зиммасига юклашниваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ҳамда****.****сўм давлат божиундиришнилозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд Қ Р Р ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар Бухоро вилояти ҳудудийҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясифойдасига12.****.**** сўм асосий қарз, 1.****.****сўм **** фоизи, олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ҳамда****.****сўм давлат божиундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ва ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****