Решение #2839839 Экономические

****-2501/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил1 декабрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нингкотиблигида,даъвогар вакилиН.Носиров(ишончнома асосида),Когон шаҳар **** ходими ****нинг иштирокида,даъвогарЎзбекистон РеспубликасиЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг Бухоро вилояти бошқармасининг жавобгар“**** SABO SIFAT ARRANDA”масъулияти чекланган жамиятидан7.****.****сўмкомпенсация қарздорлик ва1.****.****сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон РеспубликасиЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг Бухоро вилояти бошқармаси (бундан буён матнда даъвогар ёки бошқарма деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“**** SABO SIFAT ARRANDA” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгарёки ****деб юритилади)дан7.****.****сўмкомпенсацияқарздорлик ва1.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган бошқарма вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,даъво талабини компенсация тўловиундиришдеб аниқлик киритиш **** ариза **** этиб, ушбу аризанииш юритишгақабул қилишни,судга даъво аризасибилан мурожаат қилинганидансўнг ҳам****томониданкомпенсация тўлови ҳамдапеня суммаси тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвонитўлиққаноатлантириб беришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгар, вакил иштирокини таъминламади.Шу сабабли суд, ишниЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосанунинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб,прокурорнинг фикрини эшитиб,қуйидаги асосларга кўрадаъвогарнинг аризасини иш юритишга қабул қилишни ҳамдадаъвониқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 68-моддасигаасосанер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий ресурслар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир.Ер қонунда назарда тутилган ҳамда ундан оқилона фойдаланишни ва уни умуммиллий бойлик сифатида муҳофаза қилишни таъминловчи шартлар асосида ва тартибда хусусий мулк бўлиши мумкин. Ўзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 12 апрелдаги ****-сон қарорибилан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси ҳудудида атроф табиий муҳит ифлослантирилганлиги ва чиқиндилар жойлаштирилганлиги учун компенсация тўловларини қўллаш тартиби тўғрисида”ги Низом(бундан буён матнда Низом деб юритилади)нинг 5-бандигаасосан қуйидагилар Ўзбекистон Республикаси ҳудудида атроф табиий муҳит ифлослантирилганлиги ва чиқиндилар жойлаштирилганлиги учун компенсация тўловчи субъектлар ҳисобланади: 2 Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ифлослантирувчи моддалар ташламаларини атроф табиий муҳитга чиқариб ташловчи, оқова сувларни оқизувчи ва чиқиндиларни жойлаштирувчи юридик шахслар; юридик шахслар, шунингдек, юридик шахс бўлмасдан тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланувчи ҳамда шаҳарлар ва бошқа аҳоли пунктлари коммунал канализация тармоқларига ифлослантирувчи моддаларни нормативдан ортиқча оқизувчи жисмоний шахслар. Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағларидан молиялаштириладиган ташкилотлар Ўзбекистон Республикаси ҳудудида атроф табиий муҳит ифлослантирганлиги ва чиқиндилар жойлаштирилганлиги учун компенсация тўловчи субъектлар ҳисобланмайди. Бюджет ташкилотлари мазкур Низомга мувофиқ ўзларининг асосий фаолиятидан ташқари ва атроф табиий муҳитга салбий таъсир кўрсатиш билан боғлиқ бўлган бошқа фаолият билан шуғулланганда, ундан олинган даромад манбалари ҳисобидан компенсация тўловлари тўлайдилар. Атроф-муҳитга таъсир кўрсатишнинг биринчи, иккинчи, учинчи ва тўртинчи тоифаларига мансуб субъектлар (кейинги ўринларда — I — IV тоифаларга мансуб компенсация тўловчи субъектлар), ушбу Низомнинг 4 — 7-бобларида келтирилган компенсация тўловларини ҳисоблаш тартибига амал қилган ҳолда иш юритади. Низом 6-бандининг биринчи қисмида атроф табиий муҳитга ифлослантирувчи моддалар ташламаларини ва оқоваларни норматив ва нормативдан ортиқча чиқарганлик ва оқизганлик, шунингдек, чиқиндиларни белгиланган лимит ва лимитдан ортиқча жойлаштирганлик учун компенсация тўловлари миқдори атроф-муҳитга таъсир кўрсатишнинг I — IV тоифаларига мансуб компенсация тўловчи субъектлар томонидан ушбу Низомга 1, 2, 3, 4 ва 5-иловаларга асосан белгиланган базавий ставкаларга мувофиқ, атроф табиий муҳитни ифлослантирувчи моддалар ташланмалари, оқовалари массаси чиқиндиларни жойлаштириш билан боғлиқ аниқ маълумотлар ҳамда тасдиқланган экологик нормативларга асосланган ҳолда **** равишда белгиланиши кўрсатилган. Низомнинг 22 ва 23-бандларига асосан атроф табиий муҳитни ифлослантирганлик, чиқиндиларни жойлаштирганлик учун компенсация тўлови суммаси ҳисоб-китоби I — IV тоифаларга мансуб компенсация тўловчи субъектлар томонидан, мувофиқ тарзда, ушбу Низомга 6-иловага мувофиқ электрон ёки қоғоз шаклида тузилади. Агар ҳисобот электрон шаклда тузилса электрон **** имзо билан тасдиқланган ҳолда экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ҳудудий органларининг электрон базасига киритилиши таъминланиши, қоғоз шаклида бўлса у икки нусхада тузилиб, ҳисоб-китобларни солиштириш ва келишиш учун компенсация тўловчи субъектлар жойлашган туман (шаҳар) экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўлимига қуйидаги муддатларда **** этилади: I ва II тоифаларга мансуб компенсация тўловчи субъектлар — ҳар чоракда бир марта, ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 15-кунигача; III ва IV тоифаларга мансуб компенсация тўловчи субъектлар — ҳар йилда бир марта, ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 25 январигача. Ҳисоб-китоблар компенсация тўловчи субъектлар томонидан экология ва атрофмуҳитни муҳофаза қилиш ҳудудий органларига бевосита почта алоқаси воситалари орқали ёки электрон шаклда улар тушганлиги **** хабарнома билан бирга **** этишлари мумкин. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ҳудудий органи масъул шахси электрон шаклда **** қилинган компенсация тўловларининг ҳисоб-китоби тўғрилигини текширади.Бу ҳолда икки иш куни ичида: 3 мавжуд ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилган текширишда ҳисоб-китоб тўғри деб топилган ****, масъул шахснинг электрон **** имзоси билан компенсация тўловини амал ошириш учун компенсация тўловчи субъектга қайтарилади; компенсация тўловлари ҳисоб-китобларининг нотўғрилиги аниқланган ҳолатларда, масъул шахс электрон **** имзоси билан уларни компенсация тўловчи субъектга асосли камчиликларни кўрсатган ҳолда такроран кўриб чиқиш учун қайтаради. Туман (шаҳар) экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўлими қоғоз шаклида **** қилинган компенсация тўловларининг ҳисоб-китоби тўғрилигини аниқлайди.Бу ҳолда икки иш куни ичида: текширилган ҳисоб-китобнинг бир нусхаси масъул шахснинг имзоси билан компенсация тўловчи субъектга қайтарилади; компенсация тўловлари ҳисоб-китобларининг нотўғрилиги аниқланган ҳолатларда масъул шахс уларни компенсация тўловчи субъектга асосли камчиликларни кўрсатган ҳолда такроран кўриб чиқиш учун қайтаради. Компенсация тўловчи субъектлар аниқланган камчиликларни икки иш куни ичида бартараф қилиб, компенсация тўлови ҳисоб-китобларини қайта кўриб чиқиш ва келишиш учун **** этади. Аниқланишича,**** бошқармагаатроф табиий муҳит ифлослантирилганлиги ва чиқиндилар жойлаштирилганлиги учун****4йил3-чоракбўйича7.****.****,01сўм компенсация тўлови учун ҳисобот **** қилган.Бошқармаушбу ҳисоботни тасдиқлаб, компенсация тўловини амалга ошириш учун **** қайтарган.Бироқ, жавобгарушбу ҳисобланганкомпенсация тўловинидаъвогарга тўлаб бермаган.Шу сабабли даъвогар судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Низом 32-бандининг биринчи қисмида компенсация тўловчи субъектлар компенсация тўловларини ўз **** ҳисоблаш ва тўлашга, компенсация тўловлари ҳисобкитоби маълумотларининг **** таъминлаш, компенсация тўловларини ҳисоб-китоб қилишда йўл қўйилган хатоларни ўз **** бартараф этишга, ушбу Низомга мувофиқ компенсация тўловлари ҳисоб-китоби суммаларини Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органларига келишиш учун қоғоз ёки электрон шаклда **** этишга, ушбу Низом талабларига риоя қилишга **** белгиланган. Жавобгарнинг мавжуд қарздорлиги ишҳужжатларидаги электрон тарзда тасдиқланган ҳисобот,бошқарманинг 13.08.**** йилдаги BU ****-сонликўрсатмаси ҳамда даъвогар вакилининг суд муҳокамасидаги тушунтиришлари билан тасдиқланади. Даъвогарвакилитомонидан судга **** этилган01.12.**** йилдаги ёзмамаълумотномага кўра, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнгҳамжавобгар томониданкомпенсация тўловитўлаб берилмаган.Суд,даъвогарнинг ушбу маълумотномасини инобатга олиб, даъвонингкомпансация тўловиундириштўғрисидаги талабиниқаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида ****1.****.****сўм миқдорда пеняундириш талаби билдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси ****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Низомнинг 30-бандида маблағлар ўз **** ўтказилмаган ****, муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун компенсация тўлови бўйича қарздорлик суммасининг 0,1 фоизи миқдорида, бироқ қарздорлик умумий суммасининг 50 (эллик) фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня ундирилиши белгиланган. Даъвогар томонидан пеня суммаси тўлов муддати кечиктирилган****кун учун (****5йил25 январдан ****5йил18 июнькунига қадар)1.****.****сўм миқдоридаҳисобланган. 4 Жавобгар компенсация тўлови тўлашни кечиктирганлиги сабабли Низом талабларига мувофиқ даъвогарнингпеня ундириш ****талаби асосли бўлиб, суд ушбу талабни қаноатлантиришни лозим топади. ИПК****-моддасининг биринчиваучинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашниваунданбошқармафойдасигаолдиндан тўланган41.****сўм почта ****, шунингдек Республика бюджетига****.****сўмдавлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****,****,****,****,****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талабига аниқлик киритиш **** аризаси қабул қилинсин.Даъвоаризасиқаноатлантирилсин. Жавобгар“**** SABO SIFAT ARRANDA” масъулияти чекланган жамиятидан даъвогарЎзбекистон РеспубликасиЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг Бухоро вилояти бошқармасифойдасига7.****.****сўмкомпенсация тўлови,1.****.****сўм пеняҳамда олдиндан тўланган41.****сўм почта****ундирилсин. Жавобгар“**** SABO SIFAT ARRANDA” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****.**** сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****