Решение #2839989 Экономические

****501/4442-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5 йил 1 декабрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нингкотиблигида,даъвогар вакили **** (ишончнома асосида)нинг иштирокида,даъвогар“ATLANT FORTUNA”масъулияти чекланганжамиятининг жавобгар“OLMALIQ KON-METALLURGIYA KOMBINATI”акциядорликжамиятидан****.****.****сўмасосийқарз,16.****.* ***сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “ATLANT FORTUNA” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“OLMALIQ KON-METALLURGIYA KOMBINATI”акциядорликжамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан****.****.****сўм асосий қарз,16.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг жавобгар томонидан асосий қарз суммаси тўлиқ тўлаб берилганлигини билдириб, пеня ва олдиндан тўланган суд **** ундириб беришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгар, вакил иштирокини таъминламади.Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосанунинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўра даъвони қисманқаноатлантиришни, қолган қисмини радқилишнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,тарафларўртасида****5йил11 июндаэлектрон тизимда (электрон дўкон) 11.06.**** йилда соат 11:45 да (лот №****) ўтказилган электрон давлат харидлари натижаси бўйича товар етказиб бериш тўғрисида №****сонлишартнома(бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартноманинг 1-бандигаасосанижрочи (даъвогар) буюртмачи (жавобгар)га****.****.****сўмликАппарат для автоматической **** водыМарка:ATLANT маҳсулотини етказиб беради, жавобгар эсаушбу товарни қабул қилиб оладиватўловни амалга оширади. 2 Даъвогар томониданжавобгарга23.07.**** йилдаги****-сонли электрон ****-фактурага асосан****.****.****сўмлик маҳсулот етказиб берилган бўлсада, бироқ жавобгар томонидан тўловлар умуман амалга оширилмаган. Ушбу қарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш ****даъвогарнингогоҳлантириш хати ва талабномаларижавобгартомониданоқибатсиз қолдирилган.Шу сабаблидаъвогар судгажавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг****-моддасига асосан маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлаши лозим. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмслиги белгиланган. Жавобгарнинг мавжуд қарзиишҳужжатларидаги шартнома,огоҳлантириш хати,талабномалар,электрон ****-фактура, даъвогар вакилининг суд муҳокамасидаги тушунтиришларибилантасдиқланади. Бироқ, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг жавобгар томониданасосий қарз суммасидаъвогарнинг ҳисоб ****тўлиқўтказибберилган.Шу сабабли суд, даъвонингасосий қарзундириш тўғрисидаги талабинирад қилишнилозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан шартномага асосан16.****.****сўммиқдоридапеня ундириш талаби билдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шартноманинг4.1-бандидабуюртмачи ва ижрочи мазкур шартнома шартларини **** ва бузганлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилишлари белгиланган. “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни32-моддасининг биринчи қисмига асосанетказиб берилган товарлар (ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлик учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4фоизи 3 миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорида пеня тўлайди. Даъвогар томонидан пеня суммаси тўлов муддати кечиктирилган****кун учун16.****.****сўм миқдоридаҳисобланган.Ушбу ҳолатда даъвонинг пеня ундириш **** талаби асосли бўлиб ҳисобланади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигакўра,қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарори 4-бандининг биринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Суд, тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини, тарафларнинг мулкий аҳволини, ўз навбатида **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, даъвонингпеня ундириш **** талабини қисман, яъни14.****.****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъвобаҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъвоқисманқаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнинг зиммасига юклашниваундандаъвогар фойдасига олдиндан тўланган37.****сўм 4 почта ****ҳамда 7.****.**** сўм давлат божи,шунингдекОлий суд депозитига 3.****сўм почта ****ундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамдаИПКнинг ****, ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“OLMALIQ KON-METALLURGIYA KOMBINATI”акциядорликжамиятидандаъвогар“ATLANT FORTUNA” масъулияти чекланган жамияти фойдасига14.****.****сўмпеня,олдиндан тўланган37.****сўм почта ****ҳамда 7.****.**** сўм давлат божиундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“OLMALIQ KON-METALLURGIYA KOMBINATI”акциядорликжамиятидан Олий суд депозитига 3.****сўмпочта **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****