Решение #2840238 Экономические

****4-2501/****6-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья- Ш.Ғозиев Кассация инстанцияси судида маърузачи судья– С.Қувватов ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззах шаҳар **** йил28 ноябрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари ****ваС.Қувватовдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****овнингкотиблигида,даъвогарЎзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгар“SILVERLEAFE”масъулияти чекланган жамиятшаклидагиқўшма ****нисбатан 1.****.****.**** сўмасоссиз олинган даромад ва 1.****.****.****сўммолиявийжаримақўллаш ва қўлланилган жариманиундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича юритилган иш юзасидан қабул қилинганДўстликтуманлараро иқтисодий судининг **** йил1майдаги ҳал қилув қарори устидан жавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма **** томонидан берилганкассацияшикоятини Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасивакили О.Қулматов (**** йил18 июндаги****-сонли ишончномага асосан)важавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****вакилиЎ.Пирназаров(**** йил 3 январдаги 02 сонли ишончномага асосан) иштирокида, суд биносида ўтказилганочиқ суд ****муҳокамасимуҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда даъвогарёки бошқармадеб юритилади)нинг ****4йил 26 сентябрдаги **** биланжавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****(бундан буён матнда жавобгар ёкиқўшма ****деб юритилади)ганисбатан иш қўзғатилган. Қўшма ****томонидан **** йилда 5таҳолатда жами қийматиқўшимча қиймат солиғибилан****,2млн.сўм бўлган****,5тонна пахта толасини биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғрисотиш ҳолатлари мавжудлиги аниқланган.Шунингдек,****-**** йилларда жами17 та ҳолатдажамиқийматиқўшимча қиймат солиғибилан50.****,5млн.сўм 1 бўлган****,9 тонна пахта толаси биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри шартномалар асосида сотилган.Ушбу пахта тола маҳсулотибиржа котировканархлари билан солиштирилгандабиржа котировка нархларидан паст нархда сотилган. Қўшма ****томонидан ****-****-йилларда1.****.****.**** сўм асоссиз олинган даромадолинганлиги маълум бўлган.Шунингдек,қўшма ****га нисбатанжами қиймати****,0 млн.сўмлик пахта толасига нисбатан уч фоиз жарима,яъни1.****.****.****сўм молиявий жаримабелгиланган. Бу борадабошқармамахсус комиссиясининг ****4йил 7 ноябрда ****/****-сонли қарори қабул қилинган.Қарордажавобгарга юқорида қайд этилганасоссиз олинган даромад ва молиявийжаримани ихтиёрий тўлаб бериш юзасидан тавсия қилинган вақарордақўйилган талаблар ижроси юзасидан амалга оширилган ишлар (чора-тадбирлар) хусусидаҚўмитанингЖиззах вилоят ҳудудий бошқармасигабирой муддатда ёзма маълумот **** этилишини таъминлаш юклатилган. Бошқарманинг қарори ва кўрсатма талабларигажамият томониданмуносабат билдирилмаганваоқибатсиз қолдирилган. Натижада,даъвогар Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****га нисбатан1.****.****.**** сўм асоссиз олинган даромадни ундиришни,1.****.****.****сўм миқдорида молиявий жарима қўллашни ва қўлланилган молиявий жаримани ундириб беришни сўраган. Биринчи инстанция судининг ****5йил 1майдагиҳал қилув қарори биландаъвогарнинг даъво аризаси қаноатлантирилиб, жавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****ҳисобидан даъвогар Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси фойдасига1.****.****.**** сўм асоссиз олинган даромад,1.****.****.****сўм молиявий жарима ваолдиндан тўланган37.**** сўм почта ****, Республика бюджетига63.****.****сўм давлат божи ундирилган. Жавобгар суднинг ҳал қилув қароридан норози бўлиб, судга кассация шикояти билан мурожаат қилиб,кассацияшикоятида биринчи инстанция судининг ****5йил 1майдагиҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъвогарнинг даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишсўралган. Суд **** муҳокамасида иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, кассация шикоятини қўллаб-қувватлаб, биринчи инстанция суди томонидан моддий ҳуқуқ нормалари нотўғри қўлланилганлигини,биржанинг хатига асосан қўмита томонидан солиқ органининг маълумоти асосидамахсулотлар биржага қўйилмасдан сотилганлиги аниқланганлиги, тадбиркорлик фаолиятида **** масаласини инобатга олиб биржага чиқармасдан олди-сотди қилинганлиги,бу шартномавий муносабатлар бўйича амалда фойда олинмаганлиги, даъвогар **** электрон фактураларга 2 асосланганлиги, пул маблағи ҳаи тўлиқ жамият ҳисоб **** келиб тушганлиги аниқланмаганлиги,биринчи инстанция томонидан даъво талабидаги жаримамуҳокама қилинмаганлигинибилдириб, кассация шикоятини қаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъвогарнинг даъвоаризасини рад этиш **** янги қарор қабул қилишни сўради. Суд **** муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб,жавобгарнинг кассация шикоятига нисбатан эътироз билдириб,жамиятда текширириш ўтказишга биржадан хат келганлиги асос бўлганлиги,солиқ органидан маълумотлар олинганлиги, 5 та ҳолатда махсулотни юқори нархда сотганлиги, қолган **** биржадан паст нархда сотганлигианиқланганлиги, шикоятдаги **** асоссизлиги, биржада ҳам махсулотлар тез сотилиши, бу ҳолатларни назорат қилувчиташкилотлар борлигинитаъкидлаб,биринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Судлов ҳайъати, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, кассация шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра биринчи инстанция судининг ҳал қилув қароринибекор қилиб,даъво аризаниқаноатлантириш ****янги қарор қабул қилишни,кассация шикоятиниқисманқаноатлантиришни лозимдебтопади. Аниқланишича, даъвогар даъво талабида жавобгарга нисбатанасоссиз олинган даромадни ундиришни, шунингдек,молиявий жарима қўллашни ва қўлланилган молиявий жаримани ундириб беришни сўраган.Бироқ, биринчи инстанция суди даъво талабининг жавобгарга нисбатан молиявий жарима қўллаш қисмибўйичаҳал қилув қарори қабул қилмаган. Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил19 ноябрдаги **** биланишни биринчи инстанция судида иш юритиш қоидаларига мувофиқ кўришга ўтилиб, унда **** лозим бўлган ҳаракатлар кўрсатилган. Иш ҳужжатларидан ва суд муҳокамасида аниқланишича,Ўзбекистон Республикаси товар-хом ашё биржаси” акциядорлик жамиятининг**** йил 8 июлдаги ****-сонли ва **** йил 6 сентябрдаги03-****-сонли хатлари биланвилоятда фаолият юритаётганмонополист **** ва давлат улуши мавжуд ташкилотлартомонидан юқори ликвидлива монопол маҳсулотларни биржа савдоларига қўйиш бўйичатасдиқланган режа-жадвалларўз **** биржанинг расмий вебсайтига жойлаштирилмаётганлиги бўйичамаълумотлар **** қилинган. Ушбу маълумотлар асосидаҚўмитанинг “F irt h” тизими орқали солиқ базасидан фойдаланган ҳолда олинган маълумотлар асосида“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****томонидан **** йилларда ишлаб чиқарилган пахта толаси биржа савдолари орқали сотилганлиги солиқ органлари маълумотлари базаси билан солиштирилганда жамият томонидан **** йилбешҳолатда жами қийматиқўшимча қиймат солиғибилан****,2млн сўм бўлган****,5тонна пахта 3 толасини биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри сотиш ҳолатимаълум бўлган. Жумладан,қўшма **** томонидан****3йил28 февралдагиҳисобфактурага асосанжами қиймати қўшимча қиймат солиғи билан 1****,5млн сўм бўлган****тонна пахта толасини биржакотировканархларига нисбатан, яъни биржа котировкасида 1 тонна биринчи сорт1-класс пахта толасинингўртача нархи****,0 минг сўмбелгиланган бўлсада, қўшма **** ушбу навдагипахта толасининг****.0 минг сўмдан ёки биржа котировкасинархига нисбатантоннасини ****,0 минг сўмқиммат нарх белгилаб, жами **** тонна пахтатоласини****,4 минг сўмга сотганлиги маълум бўлган. Шунингдек, қўшма **** томонидан**** йиллардажами 17 та ҳолатдажами қиймати қўшимча қиймат солиғи билан****,5 млн.сўмлик ****,9 тоннапахта толаси тўғридан-тўғрисотилган.Ушбу пахта тола маҳсулотибиржа котировка нархлари билан солиштирилгандабиржа котировкаларидан паст нархларда сотиш ҳолатлари аниқланган. Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг иш қўзғатиш тўғрисидаги **** билан“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****га нисбатан**** йил 26 сентябрда****/****-сонлииш қўзғатилган. Шунингдек,Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилояти ҳудудий бошқармаси ****, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва реклама тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари бузилиши юзасидан ишларни кўриб чиқиш бўйича махсус комиссиянинг **** йил7 ноябрдаги ****/****сонли қарори қабул қилинган. Қарордажавобгарга юқорида қайд этилганасоссиз олинган даромад важаримани ихтиёрий тўлаб бериш юзасидан тавсия қилинганҳамдамазкур қарорда қўйилган талаблар ижроси юзасидан амалга оширилган ишлар (чоратадбирлар) хусусида Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасигабирой муддатда ёзма маълумот **** этилишини таъминлаш юклатилган. Бошқарманингқарори ва кўрсатма талабларигақўшма ****томонидан муносабат билдирилмаганваоқибатсиз қолдирилган. Натижада, даъвогар жавобгарга нисбатан иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгардан асоссиз олинган даромадни ундиришни, унганисбатан молиявий жарима қўллашни ва қўлланилган молиявий жаримани ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 8 октябрдаги “Товар-хом ашё биржалари фаолияти самарадорлигиниошириш ва биржа савдоси механизмларини янада такомиллаштириш чоралари тўғрисида”ги ПҚ-****-сонлиҚарорининг 3-банди 2-хатбошида Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасига 4 юқори ликвидли ва монопол маҳсулотларни биржа савдоларига ўрнатилган тартибда қўйиб борилиши устидан назоратни таъминлаш юклатилган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 18 мартдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган “Биржа савдоларида юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисида”ги Низом (бундан буён матнда“Низом” деб юритилади)нинг311-бандида **** биржа савдоларига қўйиш йўли билан сотилиши лозим бўлган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотлар **** биржа савдоларига қўймасдан тўғридантўғри шартномалар бўйича сотиш таъқиқланиши назарда тутилган. Низомнинг 321-бандига кўра, биржа савдоларидан четлатилган **** маҳсулотларни тўғридан-тўғри шартномалар бўйича биржа котировкалари (нарх)дан қимматроқ сотиш, шу жумладан, экспортга сотиш ҳолатлари аниқланганда, тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотилган **** сотиш нархи билан биржа савдоларида бир хил турдаги маҳсулот бўйича ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нарх) ўртасидаги фарққа кўпайтириш орқали ҳисобланган маблағлар олиб қўйилади. Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонунининг 29-моддасига асосан **** биржа савдоларига қўйиш йўли билан сотилиши лозим бўлган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотлар **** биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотиш ****ади. МазкурҚонуннинг 42-моддаси биринчи қисми5-бандигамувофиқ,**** тўғрисидаги қонунчилик талабларининг савдоларга оид қисмини бузганлик учун-савдоларнинг хўжалик юритувчи субъект бўлган иштирокчиларига, давлат харидлари доирасидаги корпоратив буюртмачиларга, электрон савдолар операторларига,ташкилотчиларга-савдолар предмети бошланғич нархининг 3 фоизи миқдорида жарима тарзидаги молиявий санкция қўлланилишига сабаб бўлади. Ушбу модданингучинчи қисмига кўра,ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган жарима тарзидаги молиявий санкциялар суд тартибида қўлланилади, бундан ҳуқуқбузар содир этилган ҳуқуқбузарликдаги айбини тан олган ва жаримани ихтиёрий равишда тўлаган ҳоллар мустасно. Шу боис,судлов ҳайъатижавобгарнингкассация шикоятида даъвогарсотилган маҳсулотларнинг пули келиб тушганлигини аниқламасдансудга даъво аризаси киритган деган ****ива бошқа ****билан келишиб бўлмайди. Чунки, солиқ органлари маълумотларида жавобгарнинг харидорларга маҳсулотларни сотганлиги шартнома ва бошқа ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топган. Биринчи инстанция суди томонидандаъво талабининг жавобгарга нисбатан молиявий жарима қўллаш қисми бўйича ҳал қилув қарори қабул қилинмаган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасииккинчи қисмига кўра, ушбу Кодекс ****-моддаси бешинчи қисмининг2, 3ва6-бандлариданазарда тутилган 5 асослар аниқланганда, кассация инстанцияси суди ишни биринчи инстанция судида иш юритиш қоидалари бўйича кўради.Ишни биринчи инстанция судидаиш юритиш қоидалари бўйича кўришга ўтиш **** **** чиқарилиб, унда **** лозим бўлган ҳаракатлар кўрсатилади. Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил19 ноябрдаги **** биланишни биринчи инстанция судида иш юритиш қоидаларига мувофиқ кўришга ўтилиб, унда **** лозим бўлган ҳаракатлар кўрсатилган. ИПКнинг****-моддаси бешинчиқисмининг 6-бандига мувофиқ,билдирилган талаб бўйича суд ҳал қилув қарори қабул қилмаганлигибиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарориниҳар қандай ҳолда бекор қилиш учун асос бўлади. ИПКнинг****-моддасибиринчи қисмининг 2-бандига асосанкассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва янги қарор қабул қилишга****. Баён этилганларга кўра, судлов ҳайъатикассацияшикоятиниқисманқаноатлантиришни,биринчи инстанциясудининг ****5йил 1 майдагиҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъвогарнингдаъвоаризасинитўлиққаноатлантириш тўғрисида янги қарор қабул қилишни,жавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****1.****.****.**** сўм асоссиз олинган даромадни ундиришни, унганисбатан1.****.****.****сўм молиявий жарима қўллашни, қўлланилганмолиявийжаримани ва олдиндан тўланган 37.**** сўм почта****жавобгардандаъвогар фойдасига,ишни биринчи ва кассация инстанциялари судида кўриш билан боғлиқ(63.****.****сўм+31.****.****сўм)жами95.****.****сўм давлат божини Республика бюджетига ундиришни, ишни кассация инстанцияси судида кўриш билан боғлиқолдиндан тўланган почта **** жавобгар зиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра ҳамдаЎзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодексининг ****,****, ****, ****-****моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қ а р о р қ и л а д и: Дўстликтуманларароиқтисодий судининг****5йил1 майдагиҳал қилув қарорибекор қилинсин.Янги қарор қабул қилинсин. Даъвогар Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвоаризаситўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма **** нисбатан 1.****.****.****сўм миқдорида молиявий жарима қўлланилсин. Жавобгар“SILVER****”масъулияти чекланган жамиятшаклидаги қўшма ****дан даъвогар Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва 6 истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси фойдасига 1.****.****.**** сўм асоссиз олинган даромад ва 1.****.****.****сўммиқдорида молиявий жаримаҳамдаолдиндантўланган 37.**** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“SILVERLEAFE” масъулияти чекланган жамият шаклидаги қўшма ****дан Республика бюджетига95.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ижро ****берилсин. Дўстликтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил 1майдагиҳал қилув қарориасосидаберилганижро **** бўйича ундирув бекор қилинсин. Кассация шикоятиқисманқаноатлантирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан ҳал қилув қарори қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари ****в С.Қувватов 7