Решение #2840258 economic_new

4-****-****/****-сонлииқтисодийиш Судья:**** Боғот тумани ****5йил28 ноябрь ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида,судья ёрдамчиси ****котиблигида, даъвогарвакили ****(17.12.**** йилдаги 48сонли ишончномага асосан) иштирокида,даъвогар“****”масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар“****” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан **** сўм асосий қарзва **** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича иқтисодий ишни ўз биносидавидеоконференцалоқа режимидаочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “****” масъулияти чекланган жамияти (матнда даъвогар деб юритилади) ва“****” масъулияти чекланган жамият(матнда жавобгар деб юритилади) ўртасида ****5йил17 июнда №****-сонлимаҳсулот етказиб бериш шартномаси тузилган бўлиб, унга кўра, даъвогар (етказиб берувчи) жавобгар (сотиб олувчи)га шартномада белгиланган маҳсулот(масло пальмовое)ни етказиб бериш, жавобгар эса уни қабул қилиш ва **** тўлаш ****ниолган. Даъвогар томонидан маҳсулот етказилганбироқ, жавобгар олинган товар ****нитўламаганлиги сабабли даъвогар иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар ҳисобидан**** сўм асосий қарз ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисидажавобгарқонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд муҳокамасидаиштирок этгандаъвогарвакилидаъво талабларини қўллаб-қувватлаб,судга даъво аризаси **** қилинганидан кейин “Di rb k G ld Tr d ” **** томонидан ҳисоб **** **** сўм жавобгарнинг қарздорлиги учун ўтказилган пул маблағлари бўйича мазкур пул маблағларини жавобгардан талаб қилиш ҳуқуқидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш **** келишув имзоланганлигини, бугунги кунда жавобгарнинг асосий қарздан **** сўм ва **** сўм пеня қарздорлиги мавжудлигини маълум қилиб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб,иш ҳужжатларини ўрганиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидаги асосларга кўра даъво аризаниқисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳаркимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси асосан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,даъвогарважавобгарўртасидашартномада белгиланган маҳсулот(масло пальмовое)ни етказиб бериш ********5йил17 июнда №****сонлишартнома тузилган. Шартномаларнинг1.1-бандида, даъвогар жавобгаргамаҳсулотниетказиб бериш, жавобгар эса уни қабул қилиш ва **** тўлаш ****ниолган. Даъвогар томонидан маҳсулот етказилган бироқ, етказиб берилган маҳсулотлар учун жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида**** сўм қарздорлиги вужудга келган. Даъвогар томонидан жавобгарга қарз суммасини тўлаши юзасидан юборилган талабнома натижасиз қолдирилган. Мазкур қарздорлик суммаси иш ҳужжатлари,электрон **** фактура, маҳсулотни топшири тўғрисидаги ишончномаваишдаги ҳужжатлар биланўз тасдиғини топди. Бироқ, даъвогар ва “Di rb k G ld Tr d ” масъулияти чекланган жамияти ўртасида 29.09.**** йилда имзоланган 1-сонли келишувга асосан, даъвогаржавобгарнинг ****сўмасосийқарздорлигидан **** сўм қисмини талаб қилиш ҳуқуқидан“Di rb k G ld Tr d ” масъулияти чекланган жамияти фойдасига воз кечган. ФК ****-моддасининг 1-қисмига кўра, кредиторнинг ўз талабидан бошқа шахс фойдасига воз кечишига, башарти у қонунчиликка ёки шартномага зид бўлмаса, йўл қўйилади. Мазкур ҳолатда суд, даъвогар томонидан талабдан бошқа шахс фойдасига воз кечиш**** келишув имзоланганлигини инобатга олиб,даъвонингжавобгар ҳисобидан ****сўм асосий қарз ундириш қисмининг **** сўм қисмини асоссиз деб ҳисоблаб, даъвонинг мазкур қисмини қаноатлантиришни рад этишни, асосий қарздорликнинг **** сўм қисмини асосли деб ҳисоблаб, уни қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво талабларида тўловлар кечиктирилганлиги учун жавобгар ҳисобидан**** сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасида неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойкани тўлашни талаб қилишга **** эканлиги белгиланган. Юқорида даъво талабларидаги асосий қарз ундириш қисмининг ****сўм қисми асоссиз деб топилганлиги сабабли суд, талаб қилинган пенянинг****сўм қисмини асоссиз деб ҳисоблаб, уни қаноатлантиришни рад этишни, ушбу қисм юзасидан суд **** даъвогар зиммасига юклашни, пенянинг****сўм қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд, Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур кодекснинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвони қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз,****сўм пеня, **** сўм почта **** ва олдиндан тўланган давлат божининг****сўм қисмини ундиришни, даъвонинг асоссиз деб топилган қисми бўйича олдиндан тўланган давлат божининг****сўм қисмини даъвогар зиммасида қолдиришни ҳамда жавобгардан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисоб-**** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундиришни лозим топади. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“****”масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар“Rim d ”масъулияти чекланган жамияти фойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, **** сўм почта **** ва **** сўмдавлат божиундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Даъво **** этишда олдиндан тўланган давлат божининг****сўм қисми даъвогар“Rim d ”масъулияти чекланган жамияти зиммасида қолдирилсин. Жавобгар“****”масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисоб-**** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****