Решение #2840644 Экономические

****501/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ Л ҚИЛУВ Қ Р РИ **** ****5йил27 ноябрь Когонтуманлараро иқтисодий судинингсудьяси Ф.Муродов,даъвогарҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалигисоҳасида назорат қилиш инспекциясининг Бухоро вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекциясининг жавобгар“A IR ALI INNOVATION”масъулияти чекланган жамиятидан2.****.****сўмликасосий қарз,87.****сўм **** фоизи ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишнисоддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалигисоҳасида назорат қилиш инспекциясининг Бухоро вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекцияси (бундан буён матнда даъвогарёки инспекциядеб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“A IR ALI INNOVATION” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгарёки**** деб юритилади)дан2.****.****сўмлик асосий қарз,87.****сўм **** фоизиундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****2-моддасининг биринчи қисмигаасосанагар даъвонинг баҳоси юридик шахсларга нисбатан — базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма бараваридан, якка тартибдаги тадбиркорларга нисбатан эса — беш бараваридан ошмаса, даъво аризалари бўйича ишлар соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилиши лозим. Суд томонидан юқоридаги қонун нормасига асосан****5йил10 ноябрдагидаъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш тўғрисидаги ****и билан инспекциянинг даъво аризаси соддалаштирилган тартибда иш юритишга қабул қилиниб, ****жавобгаргаИПК ****4моддасининг иккинчи қисмига асосан ўн беш кунлик муддатда эътирозларини ёзма равишда судга **** этиши билдирилган бўлсада, эътирозлар келиб тушмади.Шу сабабли суд, ишни ИПК ****4-моддасининг тўртинчи қисмига асосан кўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матндаФКдеб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмигабиноан**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасида**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги белгиланган. 2 Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,**** томониданЎзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 20 апрелдаги ****-сонли қарори 5-иловаси билан тасдиқланган“Қурилиш-**** ишларини бошлашучун объектни рўйхатдан ўтказиш бўйича давлат хизматлари кўрсатишнингмаъмурий регламенти” (бундан буён матнда Маъмурий регламент деб юритилади)га асосанКогоншаҳар, ****МФЙ,Ватанпарвар кўчаси, ****/**** ҳудудида “Тошга ишлов бериш, эгилувчан тошдан материаллар ишлаб чиқариш” биноси объеки қурилишини амалга ошириш учунДавлат хизматлари маркази орқали инспекцияга қурилиш-**** ишларини бошлаш учун объектни рўйхатдан ўтказиш учун****5йил29 июнькуни****сонли ариза келиб тушган.Ушбу объектбелгиланган тартибдадаъвогар томонидан****5йил1 июлькуни рўйхатга олинган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Қурилиш-**** ишлари сифатини тубдан яхшилаш ва қурилишни назорат қилиш тизимини такомиллаштириш чоралари тўғрисида” **** йил 5 февралдаги ПҚ-****-сонли қарорининг 8-бандига асосан**** йил 1 сентябрдан бошлаб давлат қурилиш назорати амалга оширилиши шарт бўлган барча объектлар бўйича **** қурилиш-**** ишлари қийматининг 0,2 фоизига тенг ягона миқдорда (қўшилган қиймат солиғисиз) белгиланиб, тўғридан-тўғри Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги фаолиятини қўллаб-қувватлаш жамғармасига йўналтирилади ҳамда мазкур ****: 5 фоизгача қисми Инспекция фаолиятини молиялаштириш учун йўналтирилади (асосланган ҳисоб-китобларга мувофиқ); 80 фоизгача қисми ҳудудий инспекциялар фаолиятини молиялаштириш учун йўналтирилади (асосланган ҳисоб-китобларга мувофиқ); қолган қисми Вазирлик ихтиёрида қолдирилади. Ушбу объект бўйича қурилиш-**** ишлари қийматидан инспекцияга тўланиши лозим бўлган **** миқдори32.****.****сўмниташкил этган. Маъмурий регламентнинг 20-бандида ариза берувчи инвойсда кўрсатилган суммани инвойс тушган кундан бошлаб бир ой муддатда тўлаши шартлиги белгилаб қўйилган бўлса-да, бироқ жавобгар томонидан ушбу тўлов амалга оширилмаган.Натижада даъво аризаси билан мурожаат қилинган пайтда****нинг инспекция олдидаги қарзи2.****.****сўмниташкил этган.Мазкур суммани3 кунлик мудатдатўлаб бериш тўғрисидаги даъвогарнинг**** йил15 сентябрькунидаги5446-сонлиталабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Жавобгарнингмавжудқарзи ишҳужжатларидаги талабнома ва**** Ягона интерактив давлат хизматлари порталига ёзган қурилиш-**** ишларини бошлаш учун объектни рўйхатдан ўтказиш ****29.06.**** йилдагиаризаси билантасдиқланади. Иш якка тартибда кўриб чиқилгунга қадар даъвогар томонидан судга **** этилган****5йил27 ноябрдаги****-сонли маълумотномага кўра, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик тўланмаган.Суд, даъвогарнинг ушбу маълумотномасини 3 инобатгаолиб, даъвонинг асосий қарзундириш****талабини қаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан87.****сўм миқдорда **** фоизиундириш талаби билдирилган. ФКнинг ****-моддасигабиноан бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши керак. Фоизлар миқдори кредитор яшайдиган жойда, кредитор юридик шахс бўлганида эса, унинг жойлашган ерида пул **** ёки унинг тегишли қисми **** кунда мавжуд бўлган **** фоизининг ҳисоб ставкаси билан белгиланади.Қарз суд тартибида ундириб олинганида суд кредиторнинг талабини даъво қўзғатилган кундаги ёки қарор чиқарилган кундаги **** фоизининг ҳисоб ставкасига қараб қондириши мумкин.Ушбу қоидалар қонунда ёки шартномада бошқа фоиз миқдори белгиланган бўлмаса қўлланилади. Кредиторнинг пул маблағларидан қонунсиз фойдаланиш туфайли унга етказилган зарар ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларига асосан унга тегиши керак бўлган фоизлар суммасидан ошиб кетса, кредитор қарздордан зарарнинг бу суммадан ортиқча бўлган қисмини тўлашни талаб қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарорининг 6 ва 7-бандларига кўра, иқтисодий судларда солиқ, молиявий ва маъмурий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларни кўриб чиқишда фуқаролик қонун ҳужжатлари қўлланилмайди, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.Бинобарин, юридик шахсларнинг солиқ, божхона ва бошқа давлат органлари томонидан мулкий жарималар сифатида асоссиз ундирилган пул маблағларини қайтариш тўғрисидаги талаблари қаноатлантирилганда, бу маблағлардан фойдаланилганлик учун фоизлар ҳисобланмайди ва бундай ҳолларда пул **** **** учун жавобгарликни назарда тутувчи ФКнинг ****-моддаси қоидалари қўлланилмайди.Бундай ҳолларда юридик шахслар ФКнинг 14-моддасига мувофиқ пул маблағларини асоссиз ундириш оқибатида уларга етказилган зарарларни қоплашни талаб қилишга ****.ФКнинг ****-моддасида назарда тутилган фоизлар бошқа шахсларнинг пул маблағлари шартномага асосан ёхуд шартномавий муносабатларсиз қабул қилинганлигидан қатъи назар, тўланиши шарт, ушбу қарорнинг 6-бандида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигаасосан қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради.Қарздор **** лозим **** **** учун ўзига боғлиқ бўлган ҳамма чораларни кўрганлигини исботласа, у айбсиз деб топилади. Даъвогар томонидан**** фоизисуммаси қуйидагича ҳисобланган, яъни2.****.****сўм асосий қарзни тўлаш3ойга (01.07.****5йилдан01.10.**** 4 йилга қадар кечиктирилган), 14%:12 ойга= 1,16(бир ойлик **** фоизи), 1,16*3ой =3,48%,2.****.*****3,48%=87.****сўм (3ойлик **** фоизи). Ушбу ҳолатда суд,даъвонинг **** фоизи ундириш тўғрисидаги талабиниасосли деб ҳисоблайди ва ушбу талабниқаноатлантиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилишибелгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра,мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъвоқаноатлантирилганлигисабаблисуд ****жавобгарнингзиммасига юклашниваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ҳамда ****.****сўм давлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, ****, 2 **** , ****4-****5-моддаларини қўллаб, суд Қ Р Р ҚИЛДИ: Даъвоаризаси қаноатлантирилсин. Жавобгар“A IR ALI INNOVATION” масъулияти чекланган жамиятидан даъвогарҚурилиш ва уй-жой коммунал хўжалигисоҳасида назорат қилиш инспекциясининг Бухоро вилояти ҳудудий назорат қилиш инспекцияси фойдасига2.****.****сўмликасосий қарз,87.**** сўм**** фоизи, олдиндантўланган41.****сўм почта**** ҳамда ****.****сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори ўн кундан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан ўн кун муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****