← Назад
Решение #2840658 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
7
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 170 | — | law | |
| збекистон Республикаси Конституцияси | 55 | — | law | |
| нинг | 236 | — | law | |
| ФКнинг | 333 | — | law | |
| ФКнинг | 263 | — | law | |
| ФКнинг | 326 | — | law | |
| дори ФК | 327 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-1304-2501/7680-сонли ин
YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН
АЛ ИЛУВ АРOРИ
Дустлик на·ри
27.11.2025 йил
Дустлик туманлараро итисодий судининг судьяси Ш.Fозиевнинг
раислигида, судья ëрдамчиси А.Розматовнинг котиблигида, даъвогар вакили
З.Яваштиев (11.06.2025 йилдаги 191-сонли ишончнома асосида) иштирокида,
даъвогар O'zb kist n S vd -S n t
l t si Jizz x vil ti B shq rm si "Z min
Br w r " M s'uli ti Ch kl ng n J mi t Q `shm K rx n манфаатида хавобгар
"Husn r x n" Oil vi
k rx n га нисбатан берилган даъво аризасини
видеоконференцалоа рехимида утказилган очи суд махлиси мухокамасида
куриб чииб, уйидагиларни
аницлади:
даъвогар O'zb kist n S vd -S n t l t si Jizz x vil ti B shq rm si "Z min
Br w r " M s'uli ti Ch kl ng n J mi t Q `shm K rx n манфаатида (бундан буëн
матнда даъвогар деб юритилади), итисодий судга даъво ариза билан мурохаат
илиб, хавобгар "Husn r x n" Oil vi k rx n (бундан буëн матнда хавобгар деб
юритилади) ·исобидан 2.306.300 сум асосий арз ва 1.153.150 сум пеня ундиришни
сураган.
Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасида етказиб
берилган ма·сулотлар ·аини тулашни кечиктирган ·ар бир кун учун 0,1 %
мидорда, аммо кечиктирилган туловнинг 50%дан ошмаган мидорда пеня нотуfри
·исобланганлигини маълум илиб, пенянинг айта ·исоб-китобини судга тадим
этиб, даъвони исман аноатлантиришни суради.
Суд махлисининг вати ва хойи туfрисида тегишли тарзда хабардор
илинган хавобгар вакиллари суд махлисида иштирокини таъминламади.
Үзбекистон Республикаси Итисодий процессуал кодекси (бундан буëн
матнда ИПК деб юритилади)нинг 170-моддаси учинчи исмига асосан иш
му·окамасининг вати ва хойи туfрисида тегишли тарзда хабардор илинган
хавобгар ва ишда иштирок этувчи боша шахслар суд махлисига келмаса, низо
уларнинг йулигида ·ал илиниши мумкин.
Шу сабабли суд ишни хавобгар вакил (лар)и иштирокисиз куриб чиишни
лозим топади.
Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавхуд
·уххатларни
урганиб,
уйидагиларга кура
даъво
аризани
исман
аноатлантиришни лозим топади.
Ишдаги ·уххатларга кура, тарафлар уртасида 07.01.2025 йил шартнома
тузилган. Tарафлар уртасида тузилган шартноманинг мазмунига кура,
“Бахарувчи” ушбу шартнома буйича “Буюртмачи”нинг буюртмасига биноан
ма·сулотларни етказиб бериш, “Буюртмачи” етказиб берилган ма·сулотларни
абул илиб олиш ва улар учун белгиланган ëки келишилган нархлар буйича ·а
тулаш махбуриятини олган. Шунга кура, тарафлар уртасида тузилган ·исоб
фактураларга кура, даъвогар томонидан хавобгарга 2.886.300 сумлик ма·сулотлар
етказиб берилган.
Даъвогар томонидан шартнома шартлари тули бахарилган булишига
арамасдан, хавобгар томонидан исман тулов амалга оширилган булиб,
ма·сулотлар ·аи бугунги кунга адар тули тулаб берилмаган.
Үзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси биринчи ва
учинчи исмларига кура, ·ар ким уз ·уу ва эркинликларини онунда
таиланмаган барча усуллар билан ·имоя илишга ·али.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (кейинги уринларда –
ФК)нинг 236-моддасига асосан, махбуриятлар махбурият шартларига ва онун
·уххатлари талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса –
иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша талабларга мувофи
лозим дарахада бахарилиши керак.
ФКнинг 333-моддасига кура, арздор айби булган тадирда махбуриятни
бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар онун
·уххатларида ëки шартномада бошача тартиб белгиланмаган булса, хавоб беради.
Ишдаги мавхуд ·уххатларга кура, хавобгар томонидан даъвогар олдидаги
арздорлигини суд кунига адар тулаб берилмаган. Суд, хавобгар томонидан
махбуриятлар лозим дарахада бахарилмаганлиги уз тасдиfини топган деб
·исоблайди.
Ушбу ·олатда суд даъвогарнинг 2.306.300 сум асосий арз ундириш
туfрисидаги талабини тули аноатлантириш лозим топди.
Бундан ташари, даъвогар даъво аризасида хавобгар ·исобидан етказиб
берилган ма·сулотлар ·аини тулашни кечиктирган ·ар бир кун учун 0,1 %
мидорда, аммо кечиктирилган туловнинг 50%дан ошмаган мидорда 1.153.150
сум пеня ·исоблаб ундиришни сураган.
ФКнинг 263-моддаси 1-исмига кура, неустойка тулаш тарафларнинг
келишувида назарда тутилган ëки тутилмаганлигидан атъи назар, кредитор
онунда белгиланган неустойка (онуний неустойка)ни тулашни талаб илишга
·али.
Биро, суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили етказиб берилган
ма·сулотлар ·аини тулашни кечиктирган ·ар бир кун учун 0,1 % мидорда, аммо
кечиктирилган туловнинг 50%дан ошмаган мидорда пеня нотуfри
·исобланганлигини маълум илиб, пенянинг айта ·исоб-китобини судга тадим
этган.
Шу боис суд даъвогар томонидан талаб илиниши мумкин булган пеня
мидорини айта ·исоб-китоб илишни лозим топди. Унга кура, даъво аризасида
1.153.15 сум пенянинг (шартноманинг 8.3-бандига асосан кечиктирилган 2.306.300
сум асосий арз х 0,1%=2.306,3x192=442.809,6) 442.809,6 сум исми асосли
·исобланади.
Үзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 15.06.2007 йилдаги
“Махбуриятларни бахармаганлик ëки лозим дарахада бахармаганлик учун
мулкий хавобгарлик туfрисидаги фуаролик онун ·уххатларини уллашнинг
айрим масалалари ·аида”ги 163-сонли арорнинг 2-бандига кура,
махбуриятларни бахармаганлик ëки лозим дарахада бахармаганлик учун мулкий
хавобгарлик чораларини уллаш ·аидаги низоларни ·ал илишда итисодий
судлари Үзбекистон Республикасининг Фуаролик кодекси, “Хухалик юритувчи
субъектлар фаолиятининг шартномавий-·ууий базаси туfрисида”ги Үзбекистон
Республикасининг онуни ва боша онун ·уххатларига атъий амал илишлари; 4бандига кура, ФКнинг 326-моддасига мувофи суд арздор томонидан
махбуриятларнинг бахарилиш дарахасини, махбуриятда иштирок этувчи
тарафларнинг мулкий а·волини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини
эътиборга олиб, неустойка мидорини камайтиришга ·алилиги, шу билан бирга
неустойканинг энг кам мидори ФКнинг 327-моддасида курсатилган фоизлар
мидоридан кам булмаслиги лозимлиги ·аида тушунтириш берилган.
Шу сабабли, суд хавобгарнинг моддий а·волини урганиб чииб, айта
·исобланган 442.809 сум пеня талабини исман 100.000 сумга аноатлантиришни
лозим деб топади.
ИПКнинг 118-модда биринчи исмига кура, суд харахатлари ишда иштирок
этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво талаблари мидорига мутаносиб
равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Бинобарин, ИПКнинг 26, 128, 170, 176-178, 180-моддаларини уллаб, суд
царор цилди:
Даъво аризаси исман аноатлантирилсин.
Жавобгар "Husn r x n" Oil vi k rx n ·исобидан даъвогар "Z min Br w r "
M s'uli ti Ch kl ng n J mi t Q `shm K rx n фойдасига 2.306.300 сум асосий
арз, 100.000 сум пеня ва 41.200 сум почта харахати;
- Республика бюдхетига 329.600 сум давлат бохи;
- Олий суд депозитига 103.000 сум суд харахатлари ундирилсин.
Даъвогар "Z min Br w r " M s'uli ti Ch kl ng n J mi t Q `shm K rx n
·исобидан
- Республика бюдхетига 82.400 сум давлат бохи ундирилсин.
Даъвонинг олган исми рад этилсин.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро вараалари берилсин.
ал илув ароридан норози тарафлар арор абул илинган кундан
эътиборан бир ой ичида Дустлик туманлараро итисодий суди орали Жиззах
вилоят судига апелляция тартибида шикоят, прокурор эса протест беришлари ëки
ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда
Дустлик туманлараро итисодий суди орали Жиззах вилоят судига кассация
тартибида шикоят, прокурор эса протест беришлари мумкин.
Судья
Ш.Fозиев