Решение #2840671 Экономические

****4-2502/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Избоскантумани ****5 йил 27 ноябрь Избоскан туманларароиқтисодий суди, судьяМ.Хўжамбердиеванинграислигида,судья ёрдамчиси**** котиблигида,даъвогар “ELECTRO CABEL SERVICE”масъулияти чекланган жамияти, жавобгар –“ANDSILVERTE ” масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан ****сўмасосий қарздорлик,****сўмпеняундириш тўғрисидаги даъво аризасибўйичақўзғатилганиқтисодийишни, даъвогаржамиятвакили ****(**** йил 29 апрелдаги ****-сонлиишончномаасосида)ва жавобгарвакили ****(**** йил 3 мартдаги ****- онли ишончнома асосида)лариштирокида,Избоскан туманларароиқтисодий суди биносидавидеоконференцалоқа режимидаочиқ суд **** кўрибчиқиб қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: “ELECTRO CABEL SERVICE”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“ANDSILVERTE ”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матндажавобгардеб юритилади) ҳисобидан****сўм асосий қарздорлик,****сўм пеняниундиришни сўраган. Даъвогар жамиятвакилисуд****сида иштирок этиб,жавобгар билан шартнома тузилганлигини, шартномабўйичажавобгарга электр товарлариниетказиб берилганлигини,жавобгар томонидан**** сўм тўловлар амалгаоширилганлигисабаблиқолганқарздорликни ундиришни пеня қисмини судга ҳавола қилишинибилдириб,даъвониқисманқаноатлантириб беришни сўралди. Жавобгарвакилисуд **** иштирок этиб,даъвогар билан шартнома тузилганлигини,қисман тўловлар амалга оширилганлигини, қолган қарздорликни тез кунларда бартараф этишинибилдириб,иқтисодий аҳволини инобатга олиб, пеняниқисмини рад этишнисўради. Иш ҳужжатларидааниқланишичава суд **** маълум бўлишича,даъвогарбилан жавобгар ўртасида 2025йил21 январда25-сонли маҳсулот олди сотди шартномаси тузилган, ушбу шартнома бўйичажавобгарга**** ****сўмликэлектр товарларетказиб берилган. Мазкурмахсулотларниетказиб берилганлиги тарафлар ўртасида тузилган ва тасдиқланганРП****-сонлисчёт-фактура билан ўз тасдиғини топди. Даъвогар томонидан **** йил15 апрелкуни қарздорликни баратарф этиш бўйича жавобгарга талабнома юборилган, лекин жавобгар талабномани оқибатсиз қолдирган ҳолда қарздорликни бартараф этмаган. Шу сабабли даъвогарқарздорликни ундириш бўйичасудга мурожаат қилган. 2 Тарафлар ўртасида тузилганшартномаларнинг 3.1-бандигакўра, харидоршартнома имзоланганидан сўнг****фоизини олдинданўтказиб бериш**** олган. Лекин жавобгар шартнома бўйича ўз **** ****. Суд муҳокамасида давридажавобгартомонидан **** сўм тўланган.Ушбу тўлов амалга оширилганлиги тўлов топшириқномалар билан ўз исботини топади. Шу сабабли суд,асосий қарздорликни ундириш талабини асосли деб ҳисоблади, тўлов амалга оширилганлигини инобатга олиб, қисман қаноатлантиришнилозим топди. Зеро,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бунданбуёнматнда ФКдеб юритилади) ****-моддасигаасосан,**** **** шартларига ва қонунчиликталабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг****-моддасигамувофиқмаҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФКнинг****-моддасининг учинчи қисмига асосан агар маҳсулот етказиб бериш шартномасида товарлар **** олувчи (тўловчи) томонидан тўланиши назарда тутилган бўлса ва у **** тўлашдан асоссиз бош тортса ёки товарлар **** шартномада белгиланган муддатда тўламаган бўлса, етказиб берувчи сотиб олувчидан етказиб берилган товарлар **** тўлашни талаб қилишга ****. Суд даъво талабидаги****сўм пеня ундириш қисмини муҳокама қилган ҳолда, гарчанд сўралаётган пеня асосли ва тўғри ҳисоб китоб қилинган бўлсада, жавобгар қарздорликни батараф этиш бўйича маблағлари мавжуд эмаслиги сабабли бартараф эта олмаётганлигини маълум қилганлиги сабабли иқтисодий аҳволини инобатга олиб, пеняни ****сўм қисмни қаноатлантиришни, қолган қисмини қанотлантиришни рад этишни лозим топди. ФКнинг ****-моддасигаасосан, неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****.Қонуний неустойканинг миқдори, агар қонун ****, тарафларнинг келишуви билан кўпайтирилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорини 4-бандида, ФКнинг****-моддасигамувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. 3 Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласинимуҳокама қилган ҳолда давлат божинижавобгарҳисобидан ундиришни лозим топди. Чунки,ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуни билан тасдиқланган давлат божи ставкасида,иқтисодий судларга бериладиган мулкийхусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2фоизи миқдорида, бироқ,базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилиши белгиланган. Суд **** видеоконференцалоқа режимида ўтказилганлиги сабаблиИПКнинг ****-моддасиучинчибандигабиноан,жавобгар ҳисобиданундиришни лозим топади. Мазкур нормалардан келиб чиқиб суд,жавобгар ҳисобидандаъвогар фойдасига ****сўм давлат божи, ****00сўм почта ****,****0 сўмвидеоконференцалоқа**** ундиришни лозим топди. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини ваИПКнинг ****,****,****,****6-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О Р Қ И Л А Д И: Даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“ANDSILVERTE ”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидандаъвогар“ELECTRO CABEL SERVICE” масъулияти чекланган жамиятифойдасига****сўм асосий қарздорлик,****сўмпеня,******** почта ****, **** сўм давлат божи ва **** сўм видеоконференцалоқа****ундирилсин. Даъвони қолган қисми қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устиданбелгиланганмуддат ичидаИзбоскан туманларароиқтисодий суди орқалиАндижон вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов хайъатига шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи, судья М.Хўжамбердиева