← Назад
Решение #2840712 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
4
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| Узбекистан Республикаси Конституцияси | 55 | — | law | |
| ФКнинг | 236 | — | law | |
| ФКнинг | 744 | — | law | |
| Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-1802-2501/7548-сонли иктисодий иш
УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН
ДАЛ ДИЛУВ ДАРОРИ
Шахрисабз шахри
2025 йил 27 ноябрь
Шахрисабз туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг
раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар вакили
А.Хамраев (2025 йил 10 январдаги 19/11-01-1182-сонли ишончнома
асосида)нинг иштирокида, даъвогар чет эл капитали иштирокидаги
“H mk rb nk” АТБнинг жавобгар ЯТТ “Izz t v B ti r B r m о^’Н”дан 6 586
596,25 сум тулов жадвалидан ортда колаётган асосий (таъни) карзи, 3 237 987,80
сум муддати утган фоиз карзи, 1 329 587,16 сум пеня, жами 11 154 171,21 сум
карздорликни ундириш тугрисидаги даъво аризаси юзасидан кузгатилган ишни
суд биносида, очик суд мажлисида куриб чикиб, куйидагиларни
а н и к л а д и:
Чет эл капитали иштирокидаги “H mk rb nk” АТБ (бундан буён матнда
даъвогар деб юритилади) манфаатида Шахрисабз туманлараро иктисодий
судига даъво аризаси билан мурожаат килиб, ЯТТ “Izz t v B ti r B r m
’g’li” (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) хисобидан 6 586 596,25
сум тулов жадвалидан ортда колаётган асосий (таъни) карзи,
3 237 987,80 сум фоиз карзи, 1 329 587,16 сум пеня, жами 11 154 171,21 сум
карздорликни ундиришни сураган.
Суднинг ажрими билан ишга Марказий банкнинг Дашкадарё вилояти бош
бошкармасидан мутахассис жалб килинган.
Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор
килинган жавобгар ва мутахассис суд мажлисига келмади.
Шу сабабли суд ишни Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал
кодекси (бундан буён матнла ИПК деб юритилади)нинг 128, 170-моддаларига
асосан уларнинг иштирокисиз куриб чикишни лозим топди.
Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво талабини куллабкувватлаб, даъво аризасида 3 237 987,80 сум фоиз карзи сифатида
курсатилганлигини, аслида 3 237 987,80 сум муддати утган фоиз карзи
эканлигини, аризаси судга такдим килинганидан сунг жами 2 495 687,25 сум
микдорида кисман тулов амалга оширилганлигини, жавобгар томонидан
4 090 909 сум муддати утган асосий карз, 3 237 987,80 сум муддати утган фоиз
карзи ва 1 329 587,16 сум пеня туланмасдан колганлигини маълум килиб,
даъвони кисман каноатлантиришни суради.
Суд ишда даъвогар вакилининг тушунтиришини тинглаб, даъво аризасида
келтирилган холатларни иш хужжатлари билан бирга урганиб чикиб,
куйидагиларга асосан даъвони кисман каноатлантиришни лозим топади.
Узбекистан Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан хар
ким уз хукук ва эркинликларини конунда такикданмаган барча усуллар билан
химоя килишга хакли. Дар кимга бузилган хукук ва эркинликларини тиклаш
2
учун унинг иши конунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустакил хамда
холис суд томонидан куриб чикилиши хукуки кафолатланади.
Иш хужжатларига кура, тарафлар уртасида 2025 йил 26 мартда 110-сонли
кредит шартномаси тузилган булиб, унга кура жавобгарга эхтиёжлари учун
Узбекистан Республикаси конунчилигига зид булмаган исталган максадларда
фойдаланиш учун йиллик 26 фоиз устама тулаш шарти билан 36 ой муддатга
135 000 000 сум кредит ажратилган.
Банк томонидан ушбу кредит маблаги тарафлар уртасида тузилган
шартномага мувофик ва шартларда жавобгарга уз вактида ажратилган.
Тарафлар уртасида тузилган шартноманинг 4.4-бандига кура, шартнома
шартларига мувофик карз олувчи томонидан олинган кредит у томонидан
шартномага илова тарикасида белгиланган (кредитни тани ва фоизларни тулаш
жадвали) тулов жадвалига мувофик кайтарилиши лозим.
Бирок, иш хужжатларига кура, жавобгар кредитни тулашни узлуксиз
равишда кечиктириб келганлиги, натижада тулов жадвалида белгиланган
муддатлар бир неча маротаба бузилганлиги аникданди.
Натижада ушбу низо келиб чикиб, даъвогар судга даъво аризаси билан
мурожаат килган.
Суд даъво талабини асосли деб хисоблайди.
Узбекистан Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда - ФК
деб юритилади)нинг 8, 234-моддаларига кура мажбуриятлар шартномадан, зиён
етказиш натижасида хамда ушбу Кодексда курсатилган бошка асослардан келиб
чикади.
ФКнинг 236-моддасига кура, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва
конунчилик талабларига мувофик, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса
- иш муомаласи одатларига ёки одатда куйиладиган бошка талабларга мувофик
лозим даражада бажарилиши керак, 237-моддасига кура, мажбуриятни
бажаришдан бир томонлама бош тортишга йул куйилмайди.
ФКнинг 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик кредит шартномаси
буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи
тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва шартлар
асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул
суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади.
Ишга суднинг ажрими билан мутахассис жалб килинган булиб,
мутахассис ёзма тушунтиришида кредит карздорлиги ундирилиши талаб
килинган даврда жавобгарнинг даъвогар олдида 6 586 596,25 сум муддати утган
асосий карздорлик, 3 237 987,80 сум муддати утган фоизи карзи мавжудлигини
ва 1 329 587,16 сум пеня асосли хисобланганлигини, жами 11 154 171,21 сум
карздорлик мавжудлигини маълум килган.
Тарафлар уртасида тузилган шартноманинг 5.1.-бандига кура, карз олувчи
кредитдан фойдаланганлиги учун кредиторга йиллик 26 фоиз микдордаги
узгармас фоиз тулаши, 5.3-бандига кура карз олувчи томонидан кредитдан
фойдаланганлик учун фоизлар тулов хужжатига асосан тулов жадвалида
курсатилган муддатларда туланиши белгиланган.
Жавобгар шартнома шартларига лозим даражада риоя килмаган.
3
Жавобгар судга даъвони рад этишга асос булган далилларни такдим
этмади.
Иттт хужжатларига кура, 2025 йил 12 ноябрь холатига кура жавобгарнинг
6 586 596,25 сум тулов жадвалидан ортда колаётган асосий (таъни) карзи
мавжудлиги уз исботини топди. Бирок, даъво аризаси судга такдим этилганидан
сунг даъвогар томонидан кисман тулов амалга оширилганлиги ва жавобгарнинг
4 090 909 сум муддати утган асосий карзи туланмасдан колганлиги аникланди.
Шу сабабли суд даъвогарнинг асосий карз ундириш хакидаги талабини
кисман каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга 4 090 909 сум муддати утган
асосий карзни ундиришни лозим топди.
Бундан ташкари даъвогар жавобгардан 3 237 987,80 сум муддати утган
фоиз карзи ундиришни сураган.
Иш буйича тупланган хужжатларга кура жавобгарнинг даъвогар олдида 3
237 987,80 сум муддати утган фоиз карзи мавжудлиги аникланди. Шу сабабли
суд даъвогарнинг ушбу талабини хам каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга
3 237 987,80 сум муддати утган фоиз карзи ундиришни лозим топди.
Шартноманинг 8.3-бандида кура, карз олувчи кредит туловларини уз
вактида туламаган хамда улар юзасидан муддати утган карзлар юзага келган
холларда тулов кечиктирилган хар бир кун учун банкка муддати утган кредит
карздорлигига нисбатан 0,2 фоиз, муддати утган фоиз туловига нисбатан 0,2
фоиз микдорда пеня тулаши, пеня карз олувчи томонидан муддати утказиб
юборилган суммадан тулов амалга оширилиши керак булган кундан карз олувчи
томонидан муддати утган мажбурият бажарилгунга кадар хисобланиши,
хисобланган пеня микдори бажарилмаган ёки лозим даражада бажарилмаган
мажбуриянинг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги белгиланган.
Шунга асосан даъвогар жавобгардан 1 329 587,16 сум пеня ундиришни
сураган.
Итттга. жалб килинган мутахассиснинг ёзма тушунтиришида
1 329 587,16 сум пеня асосли хисобланганлиги маълум килинган.
Суд иш хужжатларини урганиб чиккан холда даъвогарнинг пеня ундириш
хакидаги талабини хам каноатлантиришни ва жавобгардан даъвогарга 1 329
587,16 сум пеня ундиришни лозим топди.
Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПКнинг 118-моддасига асосан барча
суд харажатлари жавобгарнинг зиммасига юклатилади.
Бинобарин,Узбекистон Республикаси Иктисодий процессуал кодексининг
118, 128, 170, 176-179, 186, 192-моддаларини куллаб, суд
К а р о р к и л д и:
Даъво кисман каноатлантирилсин.
ЯТТ “Izz t v B ti r B r m ’g’li” хисобидан чет эл капитали
иштирокидаги “H mk rb nk” АТБга 4 090 909 сум муддати утган асосий карз, 3
237 987,80 сум муддати утган фоизи карзи, 1 329 587,16 сум пеня ва олдиндан
туланган 41 200 сум почта харажати ундирилсин.
ЯТТ “Izz t v B ti r B r m о^’Н”дан республика бюджетига 412 000
сум давлат божи ундирилсин.
^ал килув карори конуний кучга киргандан сунг ижро варакаси берилсин.
4
Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган
кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали Кдшкадарё вилоят судининг
иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний
кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у
конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида
шикоят килиши (протест келтириши) мумкин.
Судья
З.Эшмирзаев