Решение #2840775 Экономические

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ ******** йил 27 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиТошкент шаҳар ҳудудий бошқармасинингдаъвогарАТ “****” манфаатидажавобгар *******га нисбатан бергандаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишнидаъвогар вакилиЖ.Қаимов(ишончнома асосида) иштирокида, ўз биносида,очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиТошкент шаҳар ҳудудий бошқармаси (бундан буён матндапалатадеб юритилади)АТ “****”(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатидаЖиззах туманлараро иқтисодийсудига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар ******* (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан****,**** муддати ўтган кредит фоизи,муддати ўтган фоиз қарзи учун ҳисобланган ****,**** пеня, жами ****,**** ундиришни сўраган. Палата даъво аризасида ишни ўзининг вакиллари иштирокисиз кўришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили жавобгарга Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 14 сентябрдаги ПҚ-****-сонли қарорига асосан микрокредит ****, жавобгар кредит **** буён ҳисобланган фоизларни умуман тўламай келаётганлигини маълум қилиб, даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни сўради ҳамда бугунги кун ҳолатига кредит қарздорлиги тўғрисидаги маълумотномани судга **** қилди. Бугунги суд****жавобгар вакилииштирок этмади.Суд **** **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** жавобгарнинг судга маълум бўлган охирги почта манзилига юборилган.Жавобгарга юборилган **** “манзил тўлиқ кўрсатилмаган” деб қайтарилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасинингиккинчи қисмига кўра,суд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган **** кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу **** алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлса,иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси суд томонидан тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра,ишда иштирок этувчи шахслар иш юритиш **** ўз манзили ўзгарганлиги **** судга хабар бериши шарт.Бундай хабар мавжуд бўлмаган ****, **** кўчирма нусхаси судга маълум бўлган охирги манзилга юборилиб, гарчи олувчи шу манзилда бўлмаса ҳам ёки яшамаса ҳам у етказиб берилган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирокэтувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда,суд ИПКнинг ****, ****ва ****-моддаларига асосан ишнижавобгарвакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суддаъвогар вакилининг кўрсатма ва тушунтиришларини эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, даъво талабларинитўлиққаноатлантиришни ҳамда ишни кўриш билан боғлиқ суд ****тарафлар ўртасида ****лашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан, **** – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** кредит шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан кўринишича,даъвогар ва жавобгар ўртасида2024йил27 сентябрда****Y********-сонликредит шартномаси тузилган (кейини ўринларда шартнома деб юритилади).Шартномагакўра, Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 13 сентябрдаги ПҚ-****-сонли қарорига асосандаъвогар жавобгаргаичимлик суви улгуржи савдосини йўлга қўйиш **** 1 дона**** ****русумли транспорт воситасини сотиб олиш учун 78 ой муддатга, асосий қарзни қайтаришда18ой имтиёзли давр, йиллик 17,5фоиз устаматўлаш шарти билан жами **** сўмкредит маблағи ****.Жавобгар эса шартноманинг иловасида келтирилган графикка асосан кредит ва унга ҳисобланган фоизларни қайтариш **** олган. Иш ҳужжатларидан кўринишича, жавобгар кредитни қайтариш графигига асосанқарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатларни бузган, яъникредит**** бошлаб кредитгаҳисобланган фоизларнимунатазам равишда тўламасдан, муддати ўтган қарздорликка йўл қўйган.Натижада шартнома интизоми бузилган. Кредитқарздорлигини тўлашни талаб қилиб,даъвогар томонидан жавобгарга юборилган талабномалар ва олиб борилган музокаралар натижа бермагач, даъвогар қарзни ундириб бериш учун палата мурожаат қилган.Палатада амалга оширилган медиация жараёнлари ҳам самара бермаган.Кейин палата томонидан судга мурожаат қилинган. ФК****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддаситўртинчи қисмининг мазмунига кўра, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қўлланилиши мумкин. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмигакўра,агар қарз шартномасида қарз бўйича фоизларни қарзнинг ўзини қайтариш муддатидан олдин тўлаш назарда тутилган бўлса, бу **** бузилган ****, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасини тегишли фоизлари билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Шартноманинг 5.1-бандига асосан қарздор мазкур шартнома бўйича ўз **** **** кечиктирган **** ҳар бир кечиктирилган кун учун тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлайди. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисми ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли Қарори 12-бандига мувофиқ, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Мазкур ҳолда, суддаъвоталаблариниасосли деб ҳисоблайди.Шунга кўра жавобгардан даъвогар фойдасига ****,**** фоиз ва ****,**** пеня ундиришнилозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Қайд этилганларга кўра,судишни кўриш билан боғлиқ суд ****жавобгар зиммасига юклашни, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм почта **** ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига**** сўм давлат божиундиришни лозим деб топади. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****,****,****, ****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****,****,****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъво талабларитўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар *******ҳисобидандаъвогарАТ “****”фойдасига ****,**** фоиз, ****,**** пенява****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар *******ҳисобиданРеспублика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустиданбир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья ****