← Назад
Решение #2840867 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
2
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| ФКнинг | 735 | — | law | |
| Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-1802-2501/7546-сонли иктисодий иш
УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН
ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ
Шаурисабз шаури
2025 йил 27 ноябрь
Шакрисабз туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг
раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар вакили
У.Мажидов (2025 йил 17 февралдаги 03/93-сонли итттончнома. асосида)
иштирокида, даъвогар “I k
’li” АИТБнинг жавобгар “Qudr t v bb s
Jur vi h” ЯТТдан 1 912,59 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий
карз, 386,88 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, жами 2
299,47 АКШ доллари микдорида кредит карздорлигини ундириш тугрисидаги
даъво аризаси юзасидан кузгатилган ишни суд биносида, очик суд мажлисида
куриб чикиб, куйидагиларни
а н и к л а д и:
“I k ’li” АИТБ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга
даъво аризаси билан мурожаат этиб, “Qudr t v bb s Jur vi h” ЯТТ (бундан
буён матнда жавобгар деб юритилади) кисобидан 1 912,59 АКШ доллари
микдорида муддати утган карздорлик, 386,88 АКШ доллари микдорида муддати
утган фоиз карздорлиги, жами 2 299,47 АКШ доллари микдорида кредит
карзини ундиришни сураган.
Суд мажлисида даъвогар вакили даъво талабларини куллаб-кувватлаб,
жавобгар кредит шартномаси буйича карздорлигини тулай олмаётганлигини,
карздорлик кундан-кун ошиб бораётганлигини, даъво аризада курсатилган
1912,59 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 386,88 АКШ
доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, жами 2 299,47 АКШ
доллари микдорида кредит карздорлиги шу кунга кадар тулаб
берилмаганлигини маълум килиб, даъвони тулик каноатлантиришни суради.
Суд мукокамасининг вакти ва жойи какида тегишли тарзда хабардор
килинган жавобгар суд мажлисида уз вакили иштирокини таъминламади.
Шу сабабли суд Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал кодекси
(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128, 170-моддаларига асосан
ишни жавобгар вакили иштирокисиз куриб чикишни лозим топди.
Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришини тинглаб, ишдаги мавжуд
кужжатларга кукукий бако бериб, куйидаги асосларга кура даъвони тулик
каноатлантиришни лозим топади.
Иш кужжатларидан куринишича, даъвогар ва жавобгар уртасида 2024 йил
21 январда тузилган _ DB2_US-01048/629949-сонли кредит шартномасига
асосан даъвогар томонидан тадбиркорликни ривожлантириш учун 2024 йил 15
февралдан 2027 йил 22 январгача булган муддатга, йиллик 14 фоиз (муддати
утган кисми учун 18,2 фоиз) устама тулаш шарти асосида 35 000 АКШ доллари
микдорида кредит маблаги ажратилган.
Шартноманинг 5.1.4-бандига кура, карздор (жавобгар) шартнома буйича
мажбуриятларини бажармаганда ёки лозим даражада бажармаганда, даъвогар
2
асосий карз ва фоизларни уз вактида туламаганда, кредитни унга хисобланган
фоизлари билан бирга муддатидан олдин ундириш хукукига эга.
Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни
кредит маблаглари уз вактида кайтарилмаслиги натижасида 2025 йил 6 ноябрь
куни холатига 1912,59 АКЩ доллари микдорида муддати утган асосий карз,
386,88 АКЩ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, жами 2
299,47 АКШ доллари микдорида кредит карздорлиги вужудга келган.
Даъвогар жавобгарга бир неча бора огохлантириш хати ва талабномалар
билан мурожаат килиб, кредит карздорлигини тулашни талаб килган. Жавобгар
томонидан талабномалар ижро этилмаган, натижада тарафлар уртасида мазкур
низо юзага келган.
Узбекистон Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК
деб юритилади) 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик, кредит
шартномаси буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор)
иккинчи тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва
шартлар асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул
суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади.
ФК 734-моддасининг биринчи кисмида агар конунда ёки карз
шартномасида бошкача тартиб назарда тутилган булмаса, карз берувчи (юридик
шахс ёки фукаро) карз олувчидан карз суммасига шартномада белгиланган
микдорда ва тартибда фоизлар олиш хукукига эга булиши, учинчи кисмида эса
фоизлар тулаш тартиби ва муддатлари карз шартномаси билан белгиланиши
назарда тутилган.
Кредит туловлари жадвалида кредит ва унга хисобланган фоизларни
тулаш муддати кредит шартномаси буйича 2024 йил 15 февралдан 2027 йил 22
январга кадар этиб белгиланган.
Кредит шартномасининг 5.4.2-бандига кура, жавобгар (карздор) кредитни
шартномада белгиланган тартибда ва
муддатда кайтариш,
5.4.4-бандига кура жавобгар даъвогардан кредитни кайтариш ва кредитдан
фойдаланганлик учун хисобланган фоизларни ва бошка банк туловларини
муддатидан олдин тулаш тугрисидаги талабномани олган холда кредит ва унга
хисобланган фоизларни шартнома шартларига мувофик тулаш мажбуриятини уз
зиммасига олган.
Жавобгар томонидан кредит шартномалари шартлари бузилиши, яъни
кредит кайтариш жадвали асосида туловларни уз вактида амалга
оширилмаслиги натижасида жавобгарни кредит шартномаси буйича жами
кредит карздорлиги 2 299,47 А^Ш долларини ташкил килган.
ФКнинг 735-моддаси биринчи кисмига мувофик карз олувчи олинган карз
суммасини карз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда карз
берувчига кайтариши шарт.
ФК 736-моддасининг иккинчи ва учинчи кисмларига мувофик агар карз
шартномасида карзни кисмлаб (булиб-булиб) кайтариш назарда тутилган булса,
карз олувчи карзнинг навбатдаги кисмини кайтариш учун белгиланган
муддатни бузган такдирда, карз берувчи карзнинг колган барча суммасини
тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин кайтаришни талаб килишга
хакли. Агар карз шартномасида карз буйича фоизларни карзнинг узини
3
кайтариш муддатидан олдин тулаш назарда тутилган булса, бу мажбурият
бузилган такдирда, карз берувчи карз олувчидан карз суммасини тегишли
фоизлари билан бирга муддатидан олдин кайтаришни талаб килишга хакли.
Суднинг ажрими билан ишга жалб килинган мутахассиснинг судга
такдим этилган ёзма тушунтиришда даъвогар томонидан ундирилиши талаб
килинган кредит карздорлиги асосли ва тугри хисобланганлиги кайд этилган.
Ишдаги мавжуд хужжатлар билан жавобгар кредитни кайтариш
жадвалига риоя килмасдан, кредитни кайтариш жадвалини мунтазам
бузганлиги, кредитга хисобланган фоизларни уз вактида туламаганлиги,
жавобгарни жами 2 299,47 А^Ш доллари сум карзи мавжудлиги исботини
топган, шу боис суд даъвонинг асосли деб топиб, уни каноатлантиришни лозим
топади.
Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПКнинг 118-моддасига асосан
барча суд харажатлари жавобгарнинг зиммасига юклатилади.
“Давлат божи тугрисида”ги Узбекистан Республикаси ^онунининг 17моддаси саккизинчи кисмига кура, мулкий низо буйича судга даъво аризаси
берилганда, шунингдек мол-мулкнинг олди-сотди, хадя, айирбошлаш
шартномасини нотариал тартибда тасдиклашда, меросга булган хукукни
расмийлаштиришда, агар даъво киймати, шартнома суммаси ёки мерос микдори
чет эл валютасида белгиланса, давлат божининг микдори харакатлар амалга
оширилган санада Узбекистан Республикасининг Марказий банки томонидан
белгиланган курс буйича миллий валютада белгиланади ва ундирилади.
Узбекистон Республикасининг Марказий банки томонидан 2025 йил 12
ноябрь холатига белгилаган курс буйича 1 А^Ш долларининг сумга нисбатан
киймати 11 990,0 сумни ташкил этади.
Суд мазкур низо мулкий тусдаги низо булганлигини инобатга олиб, даъво
юзасидан даъво бахоси 2 299,47 А^Ш долларини ташкил килишидан келиб
чикиб, 2299,47 А^Ш долларини 2 фоизи микдоридаги (45,9894 А^Ш доллари
микдорида давлат божи) давлат божини 551 412,90 сум микдорида миллий
валютада белгилашни хамда давлат божини жавобгар хисобидан республика
бюджетига, шунингдек олдиндан туланган 41 200 сум почта харажатларини
жавобгардан даъвогарга ундиришни лозим топди.
Бинобарин, Узбекистан
Республикаси Иктисодий процессуал
кодексининг 118-, 128-, 170-, 176-180-, 186- хамда 192-моддаларини куллаб, суд
К а р о р к и л д и:
Даъво тулик каноатлантирилсин.
“Qudr t v bb s Jur vi h” ЯТТ хисобидан “I k ’li” АИТБ фойдасига
1 912,59 АКЩ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 386,88 АКЩ
доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, жами
2 299,47 АКЩ доллари микдорида кредит карздорлиги ундирилсин.
“Qudr t v bb s Jur vi h” ЯТТ хисобидан “I k ’li” АИТБ фойдасига
41 200 сум почта харажатлари ундирилсин.
4
“Qudr t v bb s Jur vi h” ЯТТ хисобидан республика бюджетига 551
412,90 сум давлат божи ундирилсин.
^ал килув карори конуний кучга киргач ижро варакалари берилсин.
Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган
кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали Кашкадарё вилоят судининг
иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний
кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у
конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида
шикоят килиши (протест келтириши) мумкин.
Раислик килувчи, судья
З.Эшмирзаев