Решение #2840873 economic_new

****-сонлииқтисодий иш Урганч шаҳар Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ ****** Урганч туманлараро иқтисодий судинингсудьяси ****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида,тарафлардан даъвогар вакили****(**** йил 26 ноябрдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, даъвогар ******нинг жавобгар якка тартибдаги тадбиркор **** ******дан****.****.****сўмасосий қарз,****.****сўм пеняундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниУрганч туманлараро иқтисодий судибиносида очиқ суд ****дакўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: ******(бундан буён матнда –“даъвогар”деб юритилади) Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,якка тартибдаги тадбиркор **** ******(бундан буёнматнда – жавобгар деб юритилади)ҳисобидан****.****.****сўм асосий қарз,.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, унинг вакили иштирок этмади, даъво аризаси юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда, суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****, **** ва ****-моддаларига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** иштирок қилган даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб,маҳсулотнинг пули олдиндан **** фоиз тўланган бўлишига қарамасданжавобгартомонидан битум маҳсулоти етказиб берилмаганлигини, шунингдек,қарздорлик юзасидан кечиктирилган кунлар учун пеня қонуний тартибда ҳисобланганлигини маълум қилиб, суддан даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогарвакилини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра,даъвонитўлиққаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон РеспубликасинингФуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан,зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкурҳолатда тарафларнинг ****олди-сотдишартномасидан келиб чиққан. ФКнинг****-моддасига кўра, олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. ФКнинг 420-моддасига мувофиқ,олдиндан тўланган суммани олган сотувчи товарни топшириш бўйича **** **** **** сотиб олувчи **** тўланган товарни топширишни ёки сотувчи топширмаган товар учун олдиндан тўланган суммани қайтариб беришни талаб қилишга ****. Агар сотувчи олдиндан **** тўланган товарни топшириш **** **** ва олди-сотди шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, олдиндан тўланган сумма учун ушбу Кодекснинг ****-моддасигамувофиқ, товарни топшириши лозим бўлган кундан бошлаб товар сотиб олувчига топширилган ёки унга олдиндан тўлаган суммаси қайтариб берилган кунгача фоизлар тўланиши лозим.Шартномада сотувчининг олдиндан тўланган сумма учун фоизларни бу сумма сотиб олувчидан олинган кундан бошлаб тўлаш **** назарда тутилиши мумкин. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,Электрон давлат харидлари доирасида (электрон дўкон орқали) ўтказилган савдо натижаларига кўра,******(буюртмачи)ваякка тартибдаги тадбиркор **** ****** (Ижрочи)ўртасида“Битумы нефтяныедорожные” маҳсулотини сотиб олиш бўйича****4йил7 ноябрда****-сонли шартнома тузилган. Шартноманинг2.1-бандига кўра,Буюртмачи шартнома суммасининг **** фоиз миқдорида тўловни Операторнинг Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги Ғазначилигидаги **** шартнома Молия вазирлигининг давлат молиясини бошқариш ахборот тизимида қайд этилган ёки қабул қилингандан бошлаб 10 иш куни ичида ўтказади. Шартноманинг2.2-бандидаИжрочи тўлов амалга оширилганлиги тўғрисида ҲККПдан хабарнома олганидан бошлаб 3 иш куни ичида товарни етказиб бериши шарт. Шунингдек, шартноманинг 2.6-бандига кўра, Буюртмачи товарни қабул қилиб олганидан бошлаб 3 кун ичида бу **** бюджет ташкилотларининг автоматлаштирилган тизими (УзАСБО) орқали ДМБАТга хабарнома юбориши лозим. Шартноманинг 2.7-бандида УзАСБО Буюртмачининг товарни қабул қилганлиги тўғрисидагихабарини олгач, бир иш кунида Операторга маълумотлар базасининг ўзаро электрон алмашинуви орқали хабарнома юборади.Олинган хабарнома асосида Оператор 1 иш кунида электрон шаклда тўлов топшириқномасини шакллантириб ДМБАТга юборади.Тўловтопшириқномасини қабул қилганидан 1 иш кун ичида ДМБАТ тўлов маблағини Ижрочининг **** ўтказади. Бироқ,даъвогаржавобгарнинг маҳсулот транспорт воситасига юкланганлиги **** оғзаки кўрсатмасига ишонган ҳолда,ўзининг УзАСБО тизими орқали ДМБАТга хабарнома юборган ва **** йил ******-сонли ****фактура автоматик равишда даъвогарга маҳсулот жавобгар томонидан етказилган сифатида шаклланган. Лекин амалда жавобгар томонидан даъвогарга маҳсулот етказиб берилмаган. Шунга кўра, мазкур қарздорликнитўлаб бериши ёки маҳсулотни етказиб беришини сўраб, даъвогарнинг жавобгарга**** йил ******юборган ****-сонлиталабномасижавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. ФКнинг****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса–иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Бундай ҳолатда,суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб, уни қаноатлантиришни важавобгардан даъвогар фойдасига****.****.**** сўм асосий қарз суммасини ундиришнилозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан .****.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. ФКнинг ****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг4.1-бандида,Буюртмачи ва Ижрочи мазкур шартнома шартларини **** ва бузганлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади. “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 25-моддасига кўра,товарларни етказиб бериш муддатлари кечиктириб юборилган, тўлиқ етказиб берилмаган, ишлар **** ёки хизматлар кўрсатилмаган ҳолларда, товар етказиб берувчи (пудратчи) сотиб олувчига (буюртмачига) кечиктирилган ҳар бир кун учун **** **** қисмининг 0,5 фоизи миқдорида пеня тўлайди, бироқ бунда пенянинг умумий суммаси етказиб берилмаган товарлар, **** ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар баҳосининг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги лозим.Пеняни тўлаш шартнома **** бузган тарафни товарларни етказиб бериш муддатларини кечиктириб юбориш, тўлиқ етказиб бермаслик, ишларни **** ёки хизматларни кўрсатмаслик оқибатида етказилган зарарни қоплашдан озод этмайди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг“**** **** ёки лозим **** **** учунмулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. Шунга кўра, суд даъво талабидаги кечиктирилган тўловлар учун ҳисобланган пеня ундириш талабини кўриб чиқиб,ҳисобланган пеня суммасиниасосли деб ҳисоблаб,жавобгардан45.****.****сўм пеня ундиришни лозим деб топади. ИПКнинг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирокэтувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъвоталаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнингдаъвосинитўлиққаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.**** сўм асосий қарз,45.****.****сўм пеня ваолдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда республика бюджетига 5.****.**** сўм давлат божиундиришни лозимдеб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, **** ****нингИқтисодий процессуал кодекси 68,****,****,****,****,****,****,****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоситўлиққаноатлантирилсин. Жавобгарякка тартибдаги тадбиркор **** ******дандаъвогар******фойдасига****.****.****сўм асосий қарз,.****.****сўм пеняҳамда олдиндан тўланган.****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгарякка тартибдаги тадбиркор **** ******дан Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****си берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья :**** ****