Решение #2840908 Экономические

****-****/****-сонли иш судья**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** **** йил27ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси ****ғунбоевнинг котиблигида, даъвогарШарофРашидов туманҳокимлигининг жавобгар “ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”****ҚКга нисбатан берган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогарШарофРашидов туманҳокимлиги вакилиЮ.Қудратов (ишончнома асосида),жавобгар “ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”****ҚК вакили иштирокисиз Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Шароф **** туман ҳокимлиги(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”**** ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)га нисбатан берган, жавобгардан Шароф **** туман ҳокимлигининг 17.01.**** йилдаги 66-сонли қарори билан “****” номли ФХХУ худудидаги 35қ-контурдаги “Ипак йўли экологик қурилиш материаллари” **** ҚК жами 4,0 га қурилиш ости ер майдонини 3.91 га ер майдонида темир бетон маҳсулотлари ва барча турдаги қурилиш материаллари ишлаб чиқариш заводи қуришга ҳамда 0,09 га ер майдонида ер ости қудуғи қазиш учун доимий фойдаланишга **** тўғрисидаги қарорни бекор қилиб, ер майдонини олиб қўйишни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасидаги **** қувватлаб, жавобгар томонидан ҳоким қарорида кўрсатилган талаблар **** **** келтириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда ҳабардорқилинмаган жавобгарвакиллари иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матндаИПК деб юритилади) ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра,агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг **** ва жойитўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар,ишда иштирок этувчи бошқашахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда,суд ИПКнинг **** ва ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Шароф **** туман ҳокимининг 17.01.****-йилдаги 66-сонли қарори билан“****”номлиФХҲУ ҳудудидаги 35қ-контурдан“ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”маъсулияти чекланган жамияти хорижий **** жами 4,0 га қурилиш ости ер майдонини 3,91 га ер майдонида темир бетон маҳсулотлари ва барча турдаги қурилиш материаллари ишлаб чиқариш заводи қуришга ҳамда 0,09 га ер майдонида ер ости қудуғи қазиш учун доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан **** берилган. Тумандаги“****”номлиФХҲУ ҳудудидаги 35қ-контурдан“ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”**** **** **** жами 4,0 га ер майдонида туман ҳокими қарори билан юклатилган **** ****, **** берилган ер майдонидан **** ва нооқилона фойдаланиб келаётганлиги сабабли, Кадастр агентлигининг Жиззах вилояти бошқармаси томонидан ****-йил 20-августда Ўзбекистон Республикаси Ер кодексининг 38-моддаси тартибида ер майдонини давлат мулки сифатида туман заҳира фондига қайтариш юзасидан судга даъво аризаси киритиш бўйича Ҳ-****-сонли **** киритилган. Суд ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра, даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда матнда ФК деб юритилади)8-моддасининг биринчи қисмига асосан,фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонунчиликда назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонунчиликда назарда тутилган бўлмаса-да, лекин фуқаролик қонунчилигининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ ҳамда бурчларни келтириб чиқарадиган ҳаракатларидан вужудга келади.Ушбу модда иккинчи қисмининг 2-бандига кўра қонунда фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари вужудга келишининг асоси сифатида назарда тутилган давлат органларининг ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ҳужжатларидан ҳам фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари вужудга келади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,Шароф **** туман ҳокимлиги 17.01.**** йилдаги 66-сонли қарори билан туманнинг "****" номли ФХҲУ ҳудудидаги 35қ-контурдан "ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ" **** **** **** жами 4,0 га ер майдонини, 39,91 гектар эр майдонида темир бетон маҳсулотлари ва барча турдаги қурилиш материаллари ишлаб чиқариш заводи қуришга ҳамда 0,09 гектар эр майдонида эр ости қулуғи қазиш учун доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан эр майдонинитўғридан-тўғри **** берган. Бироқ иш ҳужжатларидан ва ишда иштирок этувчи шахсларнинг кўрсатувларидан маълум бўлишича, **** номли ФХҲУ ҳудудидаги 35қконтурдан "Ипак йўли экологик қурилиш материаллари" маъсулияти чекланган жамияти хорижий **** **** жами 4,0 гектар ер майдонида туман ҳокими қарори билан юклатилган **** ****, **** берилган ер майдонидан **** ва нооқилона фойдаланиб келаётганлиги аниқланди. Кадастр агентлиги Шароф **** туман бўлим бош инспектори маълумотномасига кўраШароф **** туман ҳокимлиги юқоридаги қарор талабларига риоя этмаган ҳолда 17.01.**** йилдаги 66-сонли қарори билантуманнинг“****”номлиФХҲУ ҳудудидаги 35қ-контурдан“ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”**** **** **** жами 4,0 га ер майдонини, 3,91 гектар эрмайдонида темир бетон маҳсулотлари ва барча турдагиқурилиш материаллари ишлаб чиқариш заводи қуришга ҳамда 0,09 га ер майдонида ер ости қудуғи қазиш учун доимий фойдаланишгаэр майдонини **** берган.Бугунги кунда қурилиш ишлари бошланмаганлиги ҳолати аниқланган. Қонун ҳужжатларига мувофиқ“ИПАК ЙЎЛИЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”**** **** ушбу хатти-ҳаракатлари биланЎзбекистон РеспубликасиЕр клдексининг 36-моддаси талабларини бузган. Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси (кейинги ўринларда матнда Ер кодекси деб юритилади) 16-моддасига кўра, ер умуммиллий бойликдир, ундан оқилона фойдаланилиши лозим ва у давлат томонидан муҳофаза этилади. Ер кодексининг 31-моддасига кўра,юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкасига бўлган ҳуқуқи жойнинг ўзида чегаралар белгиланганидан, ер участкаларининг планлари (чизмалари) ва тавсифлари тузилиб, ер участкаларига бўлган ҳуқуқ давлат рўйхатига олинганидан кейин вужудга келади. Ер кодексининг7-моддасига кўра, ер муносабатларини тартибга солиш соҳасида қуйидагилар шаҳарлар давлат ҳокимияти органларининг ваколатларига киради: ерлардан оқилона ва самарали фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш тадбирларини ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш; ерлардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратини амалга ошириш; ушбу Кодекснинг24-моддасиданазарда тутилган ҳолларда жисмоний ва юридик шахслар биланеручасткаларини ижарага бериш шартномасини тузиш; ертузишни,ерларнинг мониторингини ва давлатеркадастри юритилишини ташкил этиш; еручасткаларига бўлган ҳуқуқларнинг ҳамда уларга оид битимларнинг давлат рўйхатига олинишини,давлат мулкида бўлган бўш турган ерларнинг ҳисобга олинишини ташкил этиш; ермуносабатларини тартибга солиш соҳасида шаҳарлар давлат ҳокимияти органларининг ваколатлари жумласига кирадиган бошқа масалаларни ҳал қилиш. Ер кодексининг 35-моддасига кўра,юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкаларига бўлган ҳуқуқлари давлат рўйхатига олиниши керак. Ер участкаларига бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатига олиш ер участкалари жойлашган ерда амалга оширилади.Кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестрига қуйидагилар киритилади: 1) ер участкасига бўлган ҳуқуқни олган шахс тўғрисидаги маълумотлар; 2) ер участкасининг тавсифи (ерларнинг тоифаси, фойдаланиш ****, майдонининг тури, сатҳи, биргаликда эгалик қилиш ёки фойдаланиш улуши, чегаралари, кадастр тартиб **** ва бошқа тавсифномалари); 3) ер участкаси бериш тўғрисидаги шартнома талабларига, ер участкасини **** вазифалари ва сервитутларга оид маълумотлар; 4) вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг ер участкасини жамоат эҳтиёжлари учун доимий фойдаланишга бериш **** қарорлари; 5) қонунчиликда белгиланган бошқа маълумотлар. ЖавобгарШароф **** туман ҳокимлиги юқоридаги қарор талабларига риоя этмаган ҳолда 17.01.**** йилдаги 66-сонли қарори билан туманнинг“****”номли ФХҲУ ҳудудидаги 35қ-контурдан“ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”**** **** **** жами 4,0 га ер майдонинидан **** ва нооқилоана фойдаланиб келмоқда. Ер кодекси 38-моддасининг биринчи қисмига кўра,ушбу Кодекс 36-моддаси биринчи қисмининг6 — 11-бандлариданазарда тутилган ҳолларда, шунингдек ер тўғрисидаги қонунчилик бузилган бошқа ҳолларда ерлардан фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратини амалга оширувчи орган ер эгасини ёки ердан фойдаланувчини олдиндан огоҳлантирганидан кейин туман, шаҳар ҳокимига ер участкасини олиб қўйиш **** **** киритади.Туман, шаҳар ҳокими **** асосида бир ойлик муддатда уни олиб қўйиш **** судга даъво аризаси киритади.Туман, шаҳар ҳокими, зарур ҳолларда, ер участкасининг ҳолатини ҳамда ер эгаси ёки ердан фойдаланувчи томонидан ерлардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш юзасидан амалга оширилаётган чоратадбирларнинг сифатини қўшимча равишда текширишни тайинлашга ****. Жавобгарга бир неча бор огоҳлантириш хати берилган бўлсада, даъвогарнинг ердан **** фойдаланиш талабини жавобгар ****. Ер кодекси 40-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига кўра, ер эгаси, ердан фойдаланувчи, ижарачи ва ер участкаси мулкдори ердан белгиланган **** мувофиқ оқилона фойдаланиши, тупроқ унумдорлигини ошириши, ишлаб чиқаришнинг табиатни муҳофаза қилувчи технологияларини қўллаши, ўз хўжалик фаолияти натижасида ҳудудда экологик вазиятнинг ёмонлашувига йўл қўймаслиги шарт. Ер кодекси 85-моддасининг биринчи қисмига кўра, ерлардан фойдаланиш ҳамда уларни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратини амалга оширувчи давлат органлари ўз ваколатлари доирасида ер тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун ер участкаларини олиб қўйиш, шу жумладан ерларни ижарага бериш шартномаларини муддатидан олдин бекор қилиш ****, шунингдек ерлардан фойдаланишни чеклаш ва тўхтатиб қўйишга доир материалларни Ўзбекистон ****ҳкамасига, маҳаллий давлат ҳокимияти органларига ва судга **** этиш ҳуқуқларга эга. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг“Судларда ерга оид низоларни кўришда қонунчилик ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”20.11.**** йилдаги 28-сонлиқарорининг 24-бандида қуйидагича тушунтириш берилган: “24.Судлар Ер кодекси 36-моддасининг6 — 11-бандлариданазарда тутилган ҳолларда ер участкасига бўлган ҳуқуқларнинг бекор қилиш масаласи Ер кодексининг38-моддасигамувофиқ, ерлардан фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратини амалга оширувчи органнинг ерэгасини ёки ердан фойдаланувчини олдиндан огоҳлантирганидан кейин туман (шаҳар) ҳокимига ер участкасини олиб қўйиш **** киритилган **** асосида туман (шаҳар) ҳокимининг ер участкасига бўлган ҳуқуқни бекор қилиш ва ер майдонини олиб қўйиш **** даъво аризасига биноан суд тартибида ҳал этилишини инобатга олишлари лозим. Агар судга ер участкасига бўлган ҳуқуқни бекор қилиш (ер ижара шартномасини бекор қилиш) талаби билан бирга ер участкасини олиб қўйиш талаби қўйилган бўлса, ҳар икки талаб алоҳида номулкий талаб ҳисобланиши лозим”. Суд, ерга нисбатан ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш ва ердан****фойдаланиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари нормалари жавобгар томонидан бузилганлиги ишдаги мавжуд ҳужжатлар ҳамда ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг кўрсатувлари билан ўз тасдиғини топди, деб ҳисоблайди ва даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни лозим деб топади. Шунингдек даъвогар даъво талабида Шароф **** туман ҳокимлигининг 17.01.**** йилдаги 66-сонли қарори билан “****” номли ФХХУ худудидаги 35қконтурдаги “Ипак йўли экологик қурилиш материаллари” **** ҚК жами 4,0 га қурилиш ости ер майдонини 3.91 га ер майдонида темир бетон маҳсулотлари ва барча турдаги қурилиш материаллари ишлаб чиқариш заводи қуришга ҳамда 0,09 га ер майдонида ер ости қудуғи қазиш учун доимий фойдаланишга **** тўғрисидаги қарорни бекор қилишни ҳам сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****моддаси, биринчи қисм, 1-бандидаиш иқтисодий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаса суд иш юритишни тугатиши белгиланган. Шу боис,даъвогарнинг Шароф **** туман ҳокимлигининг 17.01.**** йилдаги 66-сонли қарорни бекор қилиш талаби иқтисодий судда ҳал этилмаслигини инобатга олиб,мазкур талаб бўйичаиш юритиш тугатишни лозимдеб топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддасида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Шунга асосан, даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта **** жавобгардан даъвогарга ундириб беришни, жавобгардан Республика бюджетига4.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Қайд этилганларга кўра, ФКнинг 8, ****-моддаларини, Ер кодексининг 16, 31, 38, 40, 85-моддаларини, ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****моддаларини қўллаб, суд қарорқилади: Даъво аризасиқисманқаноатлантирилсин. ДаъвогарнингШароф **** туман ҳокимлигининг 17.01.**** йилдаги 66сонли қарорини бекор қилиш талаби бўйича иш юритиш тугатилсин. Даъвогарнинг “****” номли ФХХУ худудидаги 35қ-контурдаги “Ипак йўли экологик қурилиш материаллари” **** ҚКгажами 4,0 га қурилишости ер майдонини 3.91 га ер майдонида темир бетон маҳсулотлари ва барча турдаги қурилиш материаллари ишлаб чиқариш заводи қуришга ҳамда 0,09 га ер майдонида ер ости қудуғи қазиш учун доимий фойдаланишга **** ер майдонлариолибқўйилсин. Жавобгар“ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”**** ****дан даъвогарШароф **** туманҳокимлигифойдасига41.****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“ИПАК ЙЎЛИ ЭКОЛОГИК ҚУРИЛИШ МАТЕРИАЛЛАРИ”**** ****дан Республика бюджетига4.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья ****