Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-1802-2501/7544 Дата решения 27.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Каршинский межрайонный экономический суд Судья ESHMIRZAYEV ZOXIDJON MUXAMMADIYEVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение I k Ответчик / Подсудимый Dj vli v In b t R vsh n vn
Source ID b861b9a4-b151-4f8b-9ca6-c559b98920ff Claim ID PDF Hash a823ca37c11f048f... Загружено 10.04.2026 17:06 PDF
Ссылки на нормативные акты 4
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
ФКнинг 735-моддаси ФКнинг 735 law
ИПК 157-моддаси ИПК 157 law
даъвогар ИПК 157-моддаси даъвогар ИПК 157 law
Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПКнинг 118-моддаси Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПК 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-1802-2501/7544-сонли иктисодий иш УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ 2025 йил 27 ноябрь Шахрисабз шахри Шахрисабз туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар вакили У.Мажидов (2025 йил 17 февралдаги 03/93-сонли итттончнома. асосида) иштирокида, даъвогар “I k ’li” АИТБнинг жавобгар “Dj vli v In b t R vsh n vn ” ЯТТдан 3 196,17 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз ва 7 056 357,01 сум муддати утган асосий карз, 1 308,84 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги ва 6 746 774,85 сум муддати утган фоиз карздорлиги ундириш тугрисидаги даъво аризаси юзасидан кузгатилган ишни суд биносида, очик суд мажлисида куриб чикиб, куйидагиларни а н и к л а д и: “I k ’li” АИТБ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат этиб, “Dj vli v In b t R vsh n vn ” ЯТТ (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) хисобидан 3 196,17 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз ва 7 056 357,01 сум муддати утган асосий карз, 1 308,84 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги ва 6 746 774,85 сум муддати утган фоиз карздорлиги ундиришни сураган. Суд мажлисида даъвогар вакили даъво талабларини куллаб-кувватлаб, даъво аризаси судга такдим этилганидан сунг жавобгар томонидан кисман тулов амалга оширилганлиги сабабли жавобгардан даъвогарга 2 369,17 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз ва 4 278 357,01 сум муддати утган асосий карз, 1 028,84 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги ва 4 149 774,85 сум муддати утган фоиз карздорлиги туланмасдан колганлигини маълум килиб, туланмасдан колган ушбу карздорликни ундириш хакида карор кабул килишни суради. Суд мухокамасининг вакти ва жойи хдкида тегишли тарзда хабардор килинган жавобгар суд мажлисида уз вакили иштирокини таъминламади. Шу сабабли суд Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128, 170моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз куриб чикишни лозим топди. Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришини тинглаб, ишдаги мавжуд хужжатларга хукукий бахо бериб, куйидаги асосларга кура даъвони кисман каноатлантиришни лозим топади. 2 Иш хужжатларидан куринишича, даъвогар ва жавобгар уртасида 2024 йил 30 майда тузилган _ DB2_US-ГЕН/01048/714562-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга айланма маблагларини купайтириш учун 2024 йил 15 июлдан 2027 йил 28 майгача булган муддатга, йиллик 16 фоиз (муддати утган кисми учун 20,8 фоиз) устама тулаш шарти асосида 40 000 000 сум микдорида кредит маблаги ажратилган. Даъвогар ва жавобгар уртасида 2024 йил31 майда тузилган М_АВВ2_Ш-ГЕНУ01048/715343-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга айланма маблагларини купайтириш учун 2024 йил 15 июлдан 2027 йил 28 майгача булган муддатга, йиллик 16 фоиз (муддати утган кисми учун 20,8 фоиз) устама тулаш шарти асосида 30 000 000 сум микдорида кредит маблаги ажратилган. Даъвогар ва жавобгар уртасида 2025 йил 9 январда тузилган F_R S _ГЕНУ01048/828666-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга айланма маблагларини купайтириш учун 2025 йил 10 февралдан 2028 йил 7 январгача булган муддатга, йиллик 28 фоиз (муддати утган кисми учун 36,4 фоиз) устама тулаш шарти асосида 86 000 000 сум микдорида кредит маблаги ажратилган. Даъвогар ва жавобгар уртасида 2025 йил 31 январда тузилган F_R S _ГЕНУ01048/834763-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга айланма маблагларини купайтириш учун 2025 йил 17 мартдан 2028 йил 28 январгача булган муддатга, йиллик 28 фоиз (муддати утган кисми учун 36,4 фоиз) устама тулаш шарти асосида 21 000 000 сум микдорида кредит маблаги ажратилган. Даъвогар ва жавобгар уртасида 2025 йил 10 апрелда тузилган F_R S _ГЕНУ01048/849049-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга айланма маблагларини купайтириш учун 2025 йил 12 майдан 2028 йил 7 апрелгача булган муддатга, йиллик 28 фоиз (муддати утган кисми учун 36,4 фоиз) устама тулаш шарти асосида 48 000 000 сум микдорида кредит маблаги ажратилган. Шартномаларнинг 5.1.4-бандига кура, карздор (жавобгар) шартнома буйича мажбуриятларини бажармаганда ёки лозим даражада бажармаганда, даъвогар асосий карз ва фоизларни уз вактида туламаганда, кредитни унга хисобланган фоизлари билан бирга муддатидан олдин ундириш хукукига эга. Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни кредит маблаглари уз вактида кайтарилмаслиги натижасида 2025 йил 5 ноябрь куни холатига даъвогар ва жавобгар уртасида 2024 йил 30 майда тузилган М_АОВ2_Ш-ГЕНУ01048/714562-сонли кредит шартномаси буйича 1 530,69 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 742,67 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2024 йил 31 майда тузилган М_АОВ2_Ш-ГЕНУ01048/715343-сонли кредит шартномаси буйича 1 665,48 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 566,17 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йил 9 январда тузилган F_R S _ГЕНУ01048/828666-сонли кредит шартномаси буйича 3 891 087,81 сум муддати утган асосий карз, 3 762 910,97 сум муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йил 31 январда 3 тузилган F_R S _r 01048/834763m кредит шартномаси буйича 844 647,75 сум муддати утган асосий карз, 874 416,58 сум муддати утган фоиз карздорлиги хамда 2025 йил 10 апрелда тузилган ММЕ_КЕ8Р_ГЕНУ01048/849049-сонли кредит шартномаси буйича 2 320 621,45 сум муддати утган асосий карз, 2 109 447,30 сум муддати утган фоиз карзи вужудга келган. Даъвогар жавобгарга бир неча бора огохлантириш хати ва талабномалар билан мурожаат килиб, кредит карздорлигини тулашни талаб килган. Жавобгар томонидан талабномалар ижро этилмаган, натижада тарафлар уртасида мазкур низо юзага келган. Узбекистон Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик, кредит шартномаси буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва шартлар асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади. ФК 734-моддасининг биринчи кисмида агар конунда ёки карз шартномасида бошкача тартиб назарда тутилган булмаса, карз берувчи (юридик шахс ёки фукаро) карз олувчидан карз суммасига шартномада белгиланган микдорда ва тартибда фоизлар олиш хукукига эга булиши, учинчи кисмида эса фоизлар тулаш тартиби ва муддатлари карз шартномаси билан белгиланиши назарда тутилган. Кредит шартномаларининг 5.4.2-бандига кура, жавобгар (карздор) кредитни шартномада белгиланган тартибда ва муддатда кайтариш, 5.4.4бандига кура жавобгар даъвогардан кредитни кайтариш ва кредитдан фойдаланганлик учун хисобланган фоизларни ва бошка банк туловларини муддатидан олдин тулаш тугрисидаги талабномани олган холда кредит ва унга хисобланган фоизларни шартнома шартларига мувофик тулаш мажбуриятини уз зиммасига олган. Жавобгар томонидан кредит шартномалари шартлари бузилиши, яъни кредит кайтариш жадвали асосида туловларни уз вактида амалга оширилмаслиги натижасида жавобгарни 2025 йил 5 ноябрь куни холатига даъвогар ва жавобгар уртасида 2024 йил 30 майда тузилган _ DB2_USГЕН/01048/714562-сонли кредит шартномаси буйича 1 530,69 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 742,67 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2024 йил 31 майда тузилган _ DB2_USГЕН/01048/715343-сонли кредит шартномаси буйича 1 665,48 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 566,17 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йил 9 январда тузилган F_R S _ГЕНУ01048/828666-сонли кредит шартномаси буйича 3 891 087,81 сум муддати утган асосий карз, 3 762 910,97 сум муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йил 31 январда тузилган F_R S _ГЕН 01048/834763-сонли кредит шартномаси буйича 844 647,75 сум муддати утган асосийкарз, 874 416,58 сум муддати утган фоиз карздорлиги хамда 2025 йил 10 апрелда тузилган F_R S _ГЕНУ01048/849049-сонли кредит шартномаси буйича 4 2 320 621,45 сум муддати утган асосий карз, 2 109 447,30 сум муддати утган фоиз карзи вужудга келганлиги аникданди. ФКнинг 735-моддаси биринчи кисмига мувофик карз одувчи одинган карз суммасини карз шартномасида назарда тутидган муддатда ва тартибда карз берувчига кайтариши шарт. ФК 736-моддасининг иккинчи ва учинчи кисмларига мувофик агар карз шартномасида карзни кисмдаб (будиб-булиб) кайтариш назарда тутидган булса, карз олувчи карзнинг навбатдаги кисмини кайтариш учун белгиланган муддатни бузган такдирда, карз берувчи карзнинг колган барча суммасини тегишли фоиздар бидан бирга муддатидан оддин кайтаришни тадаб кидишга хакди. Агар карз шартномасида карз буйича фоиздарни карзнинг узини кайтариш муддатидан оддин тулаш назарда тутидган булса, бу мажбурият бузидган такдирда, карз берувчи карз одувчидан карз суммасини тегишли фоиздари бидан бирга муддатидан оддин кайтаришни тадаб килишга хакди. Суднинг ажрими бидан ишга жалб кидинган мутахассиснинг судга такдим этидган ёзма тушунтиришда 2025 йид 5 ноябрь куни ходатига даъвогар ва жавобгар уртасида 2024 йид 30 майда тузилган _ DB2_USГЕН/01048/714562-сонли кредит шартномаси буйича 1530,69 АКШ доддари микдорида муддати утган асосий карз, 743,54 АКШ доддари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2024 йид 31 майда тузилган _ DB2_USГЕН/01048/715343-сонди кредит шартномаси буйича 1 665,48 АКШ доддари микдорида муддати утган асосий карз, 567,12 АКШ доддари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йид 9 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/828666-сонли кредит шартномаси буйича 3 891 087,81 сум муддати утган асосий карз, 3 766 845,30 сум муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йид 31 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/834763-сонли кредит шартномаси буйича 844 647,75 сум муддати утган асосийкарз, 875 270,62 сум муддати утган фоиз карздорлиги хамда 2025 йид 10 апредда тузилган F_R S _ГЕН/01048/849049-сонли кредит шартномаси буйича 2 320 621,45 сум муддати утган асосий карз, 2 111 793,71 сум муддати утган фоиз карзи мавжудлиги кайд этидган. Мутахассиснинг ёзма тушунтиришида юкорида кайд этидган барча кредит шартномалари буйича жавобгарнинг муддати утган фоиз карзи даъво аризасида курсатидганидек 1 308,84 АКШ доддари микдорида эмас, балки 1 310,66 АКШ доддари микдорида, 6 746 774,85 сум микдорида эмас, балки 6 753 909,63 сум микдорида экандиги кайд этидган. ИПК 157-моддасининг биринчи кисмига кура, даъвогар ишни биринчи инстанция судида куриш чогида ишнинг мазмунан курилиши якуни буйича чикариладиган суд хужжати кабул килингунига кадар даъвонинг асосини ёки предметини узгартиришга, даъво талабларининг микдорини купайтиришга ёки камайтиришга хакди. Узбекистан Респубдикаси Одий суди Пленумининг 2019 йид 24 майдаги “Биринчи инстанция суди томонидан иктисодий процессуал конун нормадарини куллашнинг айрим масалалари тугрисида ги 13-сон 5 карорининг 13-бандига кура, даъвогар ИПК 157-моддасининг биринчи кисмида назарда тутилган даъво асосини ёки предметини узгартириш, даъво талаблари микдорини купайтириш ёки камайтириш хукукидан биринчи инстанция судида хал килув карори кабул килингунга кадар фойдаланиши мумкин. Даъвонинг предмети ёки асосини узгартириш, даъво талаблари микдорини купайтириш ёки камайтириш хакидаги ёхуд даъводан воз кечиттт хакидаги ариза судга ёзма равишда такдим этилиши лозим. Бирок, даъвогар томонидан судга даъво талаблари микдорини купайтириш хакидаги ёзма равишда ариза такдим килинмади. Шу сабабли суд ишни даъво аризасида билдирилган талаб доирасида куриб чикишни лозим топди. Ишдаги мавжуд хужжатлар билан жавобгарни кредитни кайтариш жадвалига риоя килмаганлиги ва кредитни кайтариш жадвалини мунтазам бузганлиги уз исботини топиб, 2025 йил 5 ноябрь холатига кура 3 196,17 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз ва 7 056 357,01 сум муддати утган асосий карзи вужудга келганлиги аникланган булсада, бирок даъво аризаси судга такдим этилганидан сунг жавобгар томонидан 2024 йил 31 майда тузилган _ DB2_US-r /01048/715343сонли кредит шартномаси буйича муддати утган асосий карз учун 827 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 2025 йил 31 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/834763-сонли кредит шартномаси буйича 457 000 сум муддати утган асосий карз ва 2025 йил 10 апрелда тузилган F_R S _ГЕН/01048/849049-сонли кредит шартномаси буйича 2 321 000 сум муддати утган асосий карз тулаб берилганлиги аникданди. Мазкур холатда 2024 йил 30 майда тузилган _ DB2_USГЕН/01048/714562-сонли кредит шартномаси буйича 1 530,69 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 2024 йил 31 майда тузилган М_АВВ2_Ш-ГЕН/01048/715343-сонли кредит шартномаси буйича 838,48 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз, 2025 йил 9 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/828666-сонли кредит шартномаси буйича 3 891 087,81 сум муддати утган асосий карз, 2025 йил 31 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/834763-сонли кредит шартномаси буйича 387 647,75 сум муддати утган асосий карз туланмасдан колганлиги хамда 2025 йил 10 апрелда тузилган F_R S _ГЕН/01048/849049-сонли кредит шартномаси буйича муддати утган асосий карз мавжуд эмаслиги маълум булди. Жами булиб барча кредит шартномалари буйича 827 АКШ доллари ва 2 778 000 сум микдорида муддати утган асосий карз тулаб берилганлиги, 2 369,17 АКШ доллари ва 4 278 357,01 сум микдоридаги муддати утган асосий карз туланмасдан колганлиги аникланди. Шу сабабли суд даъвогарнинг жавобгардан 3 196,17 АКШ доллари микдорида муддати утган асосий карз ва 7 056 357,01 сум муддати утган асосий карз ундириш хакидаги талабини кисман каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга 2 369,17 АКШ доллари ва 4 278 357,01 сум микдоридаги муддати утган асосий карз ундиришни лозим топди. 6 Шунингдек, даъво аризаси судга такдим этилганидан сунг жавобгар томонидан 2024 йил 31 майда тузилган _ DB2_US-r /01048/715343сонли кредит шартномаси буйича муддати утган асосий карз учун 280 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карзи, 2025 йил 31 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/834763-сонли кредит шартномаси буйича 518 000 сум муддати утган фоиз карзи ва 2025 йил 10 апрелда тузилган F_R S _ГЕН/01048/849049-сонли кредит шартномаси буйича 2 079 000 сум муддати утган фоиз карзи тулаб берилганлиги аникланди. Мазкур холатда 2024 йил 30 майда тузилган _ DB2_USГЕН/01048/714562-сонли кредит шартномаси буйича 742,67 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2024 йил 31 майда тузилган М_АОВ2_Ш-ГЕН/01048/715343-сонли кредит шартномаси буйича 286,17 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йил 9 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/828666-сонли кредит шартномаси буйича 3 762 910,97 сум муддати утган фоиз карздорлиги, 2025 йил 31 январда тузилган F_R S _ГЕН/01048/834763-сонли кредит шартномаси буйича 356 416,58 сум муддати утган фоиз карздорлиги хамда 2025 йил 10 апрелда тузилган F_R S _ГЕН/01048/849049-сонли кредит шартномаси буйича муддати утган фоиз карздорлиги 30 447,30 сум муддати утган фоиз карзи мавжудлиги маълум булди. Жами булиб барча кредит шартномалари буйича 280 АКШ доллари ва 2 597 000 сум микдорида муддати утган фоиз карзи тулаб берилганлиги, 1 028,84 АКШ доллари ва 4 149 774,85 сум микдоридаги муддати утган фоиз карзи туланмасдан колганлиги аникланди. Шу сабабли суд даъвогарнинг жавобгардан 1 308,84 АКШ доллари микдорида муддати утган фоиз карздорлиги ва 6 746 774,85 сум муддати утган фоиз карздорлиги ундириш хакидаги талабини кисман каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга 1 028,84 АКШ доллари ва 4 149 774,85 сум микдоридаги муддати утган фоиз карздорлигини ундиришни лозим топди. Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПКнинг 118-моддасига асосан барча суд харажатлари жавобгарнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тугрисида”ги Узбекистан Республикаси Конунининг 17моддаси саккизинчи кисмига кура, мулкий низо буйича судга даъво аризаси берилганда, шунингдек мол-мулкнинг олди-сотди, хадя, айирбошлаш шартномасини нотариал тартибда тасдикдашда, меросга булган хукукни расмийлаштиришда, агар даъво киймати, шартнома суммаси ёки мерос микдори чет эл валютасида белгиланса, давлат божининг микдори харакатлар амалга оширилган санада Узбекистан Республикасининг Марказий банки томонидан белгиланган курс буйича миллий валютада белгиланади ва ундирилади. Узбекистон Республикасининг Марказий банки томонидан 2025 йил 12 ноябрь холатига белгилаган курс буйича 1 АКШ долларининг сумга нисбатан киймати 11990,0 сумни ташкил этади. Суд кайд этилганларга асосан ва даъво асосли эканлиги сабабли суд харажатларини жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. 7 Бинобарин, Узбекистан Республикаси Идтисодий процессуал кодексининг 118-, 128-, 170-, 176-179-, 186- дамда 192-моддаларини дуллаб, суд К а р о р к и л д и: Даъво дисман даноатлантирилсин. “Dj vli v In b t R vsh n vn ” ЯТТ дисобидан “I k ’li” АИТБ фойдасига 2 369,17 АКШ доллари миддорида муддати утган асосий дарз ва 4 278 357,01 сум муддати утган асосий дарз, 1 028,84 АКШ доллари миддорида муддати утган фоиз дарздорлиги ва 4 149 774,85 сум муддати утган фоиз дарздорлиги ундирилсин. “Dj vli v In b t R vsh n vn ” ЯТТ дисобидан “I k ’li” АИТБ фойдасига 41 200 сум почта харажатлари ундирилсин. “Dj vli v In b t R vsh n vn ” ЯТТ дисобидан республика бюджетига 1 492 301,40 сум давлат божи ундирилсин. ^ал дилув дарори донуний кучга киргач ижро варадалари берилсин. Мазкур дал дилув дароридан норози булган томонлар у дабул дилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд ордали Кдшдадарё вилоят судининг идтисодий ишлар буйича судлов дайъатига апелляция тартибида ёки донуний кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган дал дилув дарори устидан у донуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят дилиши (протест келтириши) мумкин. Раислик килувчи, судья З.Эшмирзаев