Решение #2841087 Экономические

****-2501/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5 йил 27 ноябрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****котиблигида,даъвогар“O`ZAGROSERVIS”акциядорлик жамияти манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармасининг жавобгар“KOGON AGROSERVIS MASHINA RAK OR PARKI”масъулияти чекланган жамияти ва қўшимча жавобгар“PL EXNIKA SERVIS MARKAZI”масъулияти чекланган жамиятидан солидар тартибда60.****.****сўм муддати ўтган асосий қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “O`ZAGROSERVIS”акциядорлик жамияти(бундан буён матнда даъвогар ёки****деб юритилади)манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармаси(бундан буён матндаПалатадеб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “**** AGROSERVIS MASHINA RAK OR PARKI”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар ёки жамият деб юритилади)ва“PL EXNIKA SERVIS MARKAZI”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда қўшимча жавобгар деб юритилади)дансолидар тартибда60.****.****сўм муддати ўтган асосий қарздорликни ундиришни сўраган. Ишда иштирок этувчи шахсларсуд**** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган бўлса-да,вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ, ****даъво аризасида ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосануларнинг иштирокисиз кўрибчиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъвониасоссизлиги сабабли рад қилишнилозим топади. Даъво аризасида баён этилишича, жамият(топширувчи),**** (қабул қилувчи)ҳамда “IN EGRAL AGRO MARKAZ” ****(қарз берувчи)ўртасида 30.04.**** йилда 70-сонли қарздорликни ўтказиш тўғрисида уч томонлама шартнома тузилган.Мазкур шартноманинг 1-бандига мувофиқ, жавобгарнинг ****.**** сўм миқдоридаги қарздорликни тўлаб беришни даъвогарга топшириш ва қабул қилувчи томонидан шартнома шартларига асосан қарздорликни қабул қилиб олиш ва қарз берувчига қарздорликни тўлаб бериш белгиланган.Ушбу қарздорлик даъвогар томонидан“IN EGRAL AGRO MARKAZ” ****га тўлаб берилган, натижада жавобгар даъвогардан ****.**** сўм қарздор бўлиб қолган.Жавобгар томонидан ****.**** сўм қарздорлик ҳозирги кунга қадар тўланмаган. 2 Шунингдек, жавобгар (топширувчи), **** (қабул қилувчи) ҳамда“UZ ASESERVIS”**** (қарз берувчи) ўртасида 19.04.**** йилда 2-сонли қарздорликни ўтказиш тўғрисида уч томонлама шартнома имзоланган.Мазкур шартноманинг 1-бандига мувофиқ,жавобгарнинг 60.****.**** сўм миқдоридаги қарздорликни тўлаб беришни **** топшириш ва қабул қилувчи томонидан шартнома шартларига асосан қарздорликни қабул қилиб олиш ва“UZ ASESERVIS”****га қарздорликни тўлаб бериш белгиланган.Ушбу қарздорлик даъвогар томонидан“UZ ASESERVIS”****га тўлаб берилган, натижада жамият даъвогардан 60.****.**** сўм қарздор бўлиб қолган.Жавобгар томонидан 60.****.**** сўм қарздорлик ҳозирги кунга қадар тўланмаган. Шу билан бирга,01.02.**** йилда “QORAQALPOG`IS ON AGROSERVIS M P” **** ҳамда “PL **** **** ****” **** ўртасида имзоланган улуш олдисотди шартномасига асосан, жавобгарнинг устав капиталидаги **** фоиз улуши“PL **** **** ****” ****томонидан сотиб олинган.Томонлар ўртасида имзоланган улуш олди-сотди шартномасининг 3.2.2-бандига асосан сотиб олувчи“PL **** **** ****” ****томонидан жамиятнинг кредитор ва дебитор қарздорлигини сўндириб бориш **** юклатилган.Жавобгар ва қўшимча жавобгарга ушбу қарздорликни 7 кунлик муддатда тўлаш бўйича 12.06.**** йилда ****, ****-сонлиталабномалар юборилган,лекин жавобгар ҳамда қўшимча жавобгар томонидан талабномалар жавобсиз қолдирилиб, томонлар ўртасида юзага келган қарздорликлар бугунги кунга қадар тўлаб берилмаган.Шу сабабли даъвогар манфаатида Палата судга жавобгар ва қўшимча жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси234-моддасининг иккинчи қисмига биноан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ушбу Кодекснинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ИПКнинг 68-моддасига биноанишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Юридик шахслар ва фуқароларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш учун асос бўлган ҳолатларни исботлаш **** назорат қилувчиорганзиммасига юклатилади. Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агарушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд**** бошлангунига қадар ёкисудбелгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. Ишда иштирок этувчи шахслар **** ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдиндан таништирилган далилларга асосланишга ****. Агар тараф судтомонидан талаб этилаётган далилни ўзида ушлаб турган васудсўрови билан белгиланган муддатда уни **** этмаётган 3 бўлса,ундаги маълумотларшу тарафманфаатларига қарши қаратилган деб тахмин қилинади ваутомонидан тан олинган деб ҳисобланади. ИПКнинг 72-моддасида қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмаслиги белгиланган. ИПК 74-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. Суднинг **** йил 29 октябрдаги даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва ишни суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисидаги,**** йил 13 ноябрдаги ва **** йил 20 ноябрдаги суд муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисидаги ****даъвогар зиммасигадаъвогар,жавобгар ҳамда“IN EGRAL AGRO MARKAZ” ****ўртасида тузилган30.04.****йилдаги70-сонлиқарздорликни ўтказиш тўғрисидаги шартномага асосан даъвогар томонидан жавобгарнинг****.****сўмлик қарздорлигини“IN EGRAL AGRO MARKAZ”**** тўлаб берилганлигини тасдиқловчи тўлов ҳужжатини;даъвогар,жавобгар ҳамда“UZ ASESERVIS” ****ўртасида тузилган19.04.****йилдаги2-сонлиқарздорликни ўтказиш тўғрисидаги шартномага асосан даъвогар томонидан жавобгарнинг60.****.****сўмлик қарздорлигини“UZ ASESERVIS”**** тўлаб берилганлигини тасдиқловчи тўлов ҳужжатини,шунингдек“QORAQALPOG`IS ON AGROSERVIS M P” ****ҳамда қўшимча жавобгар ўртасида имзоланган01.02.****йилдаги улуш олди-сотди шартномасини судга **** этиш вазифаси юклатилган бўлса-да, бироқ **** томонидан бундай далиллар судга **** этилмади, шунингдек суд **** вакил иштироки таъминланмади. Қайд этилганларга асосансуд,даъвони қаноатлантириш учунҳеч қандайасосмавжуд эмасдеб ҳисоблайди ва уни рад қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасинингбиринчива еттинчиқисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, давлат божи тўлашдан озод қилинган давлат органлари ҳамда бошқа шахслар томонидан юридик шахслар ва фуқароларнинг манфаатларини кўзлаб **** этилган даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган ёки улар қисман қаноатлантирилган ****, давлат божи манфаатлари кўзланиб даъво **** этилган шахслардан даъво талабларининг қаноатлантирилиши рад этилган қисмига мутаносиб равишда ундирилишибелгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъворадқилинганлиги сабабли суд ****даъвогарнинг зиммасига юклашни ҳамда ундан Республика бюджетига 1.****.****,84сўм 4 (60.****.*****2%)давлат божиундиришни, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****эсазиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб ҳамда ИПКнинг68,72,74,****,****, ****,**** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвогар“O`ZAGROSERVIS”акциядорлик жамияти манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармасининг даъвосини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар“O`ZAGROSERVIS”акциядорлик жамиятиданРеспублика бюджетига 1.****.****,84сўмдавлат божи ундирилсин. Олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** даъвогар“O`ZAGROSERVIS”акциядорлик жамияти зиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамдадавлат божини ундириш ****ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****