Решение #2841089 Экономические

****-****-сонли иш судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ ******** йил 27 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “Бизнесни ривожлантириш ****” АТБ манфаатида жавобгар ****га нисбатан бергандаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишнидаъвогар вакили****(ишончнома асосида) иштирокида, ўз биносида,очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матндапалатадеб юритилади)“Бизнесни ривожлантириш ****” АТБ(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидаЖиззах туманлараро иқтисодийсудига даъво аризаси билан мурожаат қилиб **** (бундан буён матндажавобгардеб юритилади)дан **** сўм муддатли кредит асосий қарзи, **** сўм муддати ўтган кредит асосий қарзи, ****,**** муддати ўтган кредит фоиз қарзи, ****,**** муддатли (жорий) кредит фоизи, ****,**** оширилган фоиз, **** сўм пеня ундиришни сўраган. Палата даъво аризасида ишни ўзининг вакиллари иштирокисиз кўришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилижавобгар беш ойдан бери кредит тўловларини тўлашдан бош тортиб келаётганлигини маълум қилиб,даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Бугунги суд ****жавобгарвакили иштирок этмади ҳамда даъво талаблари юзасидан ўзэътирозларини билдирмади.Суд **** **** ва жойи тўғрисидаолдинги суд **** иштирок этганжавобгар вакили Ҳ.Алижонов (раҳбар) тилхатга имзо қўйдириб, хабардор қилинган. Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар,ишда иштирок этувчи бошқашахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда,суд ИПКнинг **** ва ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суддаъвогарвакилининг тушунтиришларива ****ни эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, даъво талабларинитўлиққаноатлантиришни ҳамдаишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан, **** – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолда тарафлар ўртасидаги **** кредит шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан,кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан кўринишича,тарафларўртасида****5йил25 февралда58сонли микрокредит шартномаси (кейинги ўринларда шартнома деб юритилади)тузилганбўлиб, унгаасосандаъвогар нон ва қандолатчилик маҳсулотлари ишлаб чиқаришни ташкил этиш учун асосий воситалар сотиб олиш **** 36 ой муддатга, асосий қарзни қайтаришда 6 ой имтиёзли давр ва 25 % устама тўлаш шарти билан, **** сўм миқдорида кредит маблағи ****.Жавобгар эса шартноманинг 1иловасида келтирилган графикка асосан кредит ва унга ҳисобланган фоизларни қайтариш **** олган. Жавобгар кредитни қайтариш графигига асосанқарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган, яъни охирги 4 ойдан буён ҳисобланган ****,**** фоиз тўловларини тўламаган.Натижада муддати ўтган кредит қарздорлиги вужудга келган.**** йил сентябрь ойи ҳолатига асосий қарздан **** сўм, фоиз тўловларидан ****,**** муддати ўтган қарздорлик вужудга келган. Қарздорликни тўлашни талаб қилиб,даъвогар томонидан жавобгарга юборилган талабномаларэътиборсиз қолдирилган. Даъвогар вакили томонидан судга **** қилинган маълумотномага кўра, кредит қарздорлиги бугунги кунга қадар ҳам бартараф этилмаган.**** йил 27 ноябрь ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдида **** сўм кредит асосий қарзи (**** сўм муддати ўтган, **** сўм муддатли асосий қарз), ****,**** фоиз қарздорлиги (****,**** муддати ўтган, ****,**** жорий фоиз), асосий қарз кечиктирилганлиги сабабли ҳисобланган ****,**** оширилган фоиз қарздорлиги мавжуд.Фоиз тўловлари кечиктирилганлиги сабабли ****,**** пеня ҳисобланган. ФК****-моддасигакўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддаситўртинчи қисмининг мазмунига кўра, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қўлланилиши мумкин. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт. ФК ****-моддасинингиккинчи қисмига кўра,агар қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнингнавбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****.Ушбу модданинг учинчи қисмига кўра эса,агар қарз шартномасида қарз бўйича фоизларни қарзнинг ўзини қайтариш муддатидан олдин тўлаш назарда тутилган бўлса, бу **** бузилган ****, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасини тегишли фоизлари билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. ФКнинг****1-моддасига кўра, кредитни муддатидан олдин суд тартибида ундиришда, агар шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, кредитор дастлаб қарзнинг белгиланган муддатда қайтарилмаган қисмини ундириш учун судга мурожаат қилади.Бунда агар қарз олувчи муддати ўтган қарзни тўлиқ тўламаган ****, кредитор кредитнинг қолган барча суммасини муддатидан олдин қайтариш **** талаб билан судга мурожаат қилишга ****. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Шартноманинг 5.1.3-бандига кўра, қарз олувчи томонидан мазкур кредит шартномасида белгиланган ҳар қандай тўлов **** **** ҳолларда **** кредитларни тўхтатиш ва фоизларни ҳамда кредит бўйича асосий қарзни муддатидан олдин ундиришга ****. Шартноманинг9.1-бандига кўра, асосий қарзни қайтариш муддати кечиктиилганда қарз олувчи **** бутун кечиктирилган давр учун шартномада белгиланган фоиз ставкасининг 1,5 баравар оширилган миқдорида юқори фоиз тўлайди. Шартноманинг9.3-бандига кўра, фоизларни белгиланган муддатда тўламаганлиги ва улар бўйича муддати ўтган суммалар вужудга келгани учун қарздор **** кечиктирилган тўловнинг ҳар бир куни учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,1 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлайди. Мазкур ҳолда, суддаъвогарнинг жавобгардан**** сўм кредит асосий қарзи, **** сўм ҳисобланган фоизлар, фоизлар ўз **** тўланмаганлиги учун ҳисобланган **** сўм пеня ундиришталабларини асосли деб ҳисоблайдивауларни тўлиққаноатлантиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмидасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Қайд этилганларга кўра,суд ишни кўриш билан боғлиқсуд **** жавобгар зиммасигаюклашни, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм почта **** ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига ****,**** давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****,****,****, ****, ****, ****, ****1-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвоаризаси тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар ****ҳисобидандаъвогар“Бизнесни ривожлантириш ****” АТБфойдасига **** сўм кредит асосий қарзи,**** сўм ҳисобланган фоизлар, **** сўм пеня ва **** сўмпочта **** ундирилсин. Жавобгар****ҳисобиданРеспублика бюджетига****,82сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тараф бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****