Решение #2841132 Экономические

****1-****/****-сонлииқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья**** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судьяС.Кушшаев БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил27 ноябрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар****ҳамда **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****котиблигида,Бухоро вилоят **** бўлим прокурори ****, “Q r j ri Qurilish S rvis” масъулияти чекланган жамияти вакиллари ****, **** (**** йил 6 августдаги 7-сонли ишончномага асосан), Бухоро шаҳар ҳокимлиги вакили **** (**** йил 13 июндаги ****-сонли ишончномага асосан),Бухоро вилоят ҳокимлиги вакили **** (**** йил 20 январдаги ****-сонли ишончномага асосан),Бухоро шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги уй-жойларни ҳисобга олиш ва нотурар жойлардан фойдаланиш давлат ****вакили О.Жўраев (ишончномага асосан), гувоҳ ****лар иштирокида, даъвогар “Q r j ri Qurilish S rvis” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгарлар Бухоро шаҳар ҳокимлиги, Бухоро вилоят ҳокимлигиганисбатан киритилгандаъво аризаси юзасиданқабул қилинганБухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 сентябрдаги ҳал қилув қарори устидан “Q r j ri Qurilish S rvis” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган апелляция шикоятинииқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “Q r j ri Qurilish S rvis” масъулияти чекланган жамияти (бундан буёнматнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгарлар Бухоро шаҳар ҳокимлиги, Бухоро вилоят ҳокимлиги (бундан буёнматнда жавобгарлар деб юритилади)дан ******** **** сўм миқдоридаги **** ишлар қийматини ундиришни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг**** йил 20 августдаги ҳамда **** йил 27 августдаги****ларибилан ишга Бухоро вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси, Бухоро вилоятҒазначилик хизматибошқармаси, “Бухара Архпроект” хусусий **** ва Бухоро вилоят ҳокимлиги ҳузуридаги “Ягона буюртмачи хизмати инжиниринг компанияси” ДУК ҳамда Бухоро шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги уй-жойларни ҳисобга олиш ва нотурар жойлардан фойдаланиш давлат **** низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахсларсифатида жалб қилинган. Суднинг **** йил 20 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризасини қаноатлантириш рад этилган. Мазкур ҳал қилув қарорига нисбатан даъвогар томонидан апелляция шикояти берилган.Шикоятдакапитал таъмирлаш ишлари бошланишидан олдин, Бухоро шаҳар ҳокимлиги буюрмаси асосида“Курилишлойиҳа” масъулияти чекланган жамиятиинститути томонидан ************ сўмлик ва ************ сўмлик лойиҳа-смета ҳужжжатлари тайёрланганлиги, “Асрор экспертиза”хусусий **** томонидан **** йил 17 мартда №****СД-сонли (************ сўмлик) ва **** йил 26 апрелда №****СД-сонли (************ сўмлик) экспертиза хулосалари берилганлиги,Ягона буюртмачи хизматиинжиниринг компанияси вакили томонидан **** йил 30 декабрда қурилиш назорат текшируви ўтказилиб, ************ сўмлик 5-шакл қурилиш-**** ишлари назорат ўлчовидан ўтказилганлиги, назорат текшируви якуни билан, Ф-3ҳисоб****-фактурасидан ортиқча ҳисобланган 4******** сўм чегирилиб, ************ сўмлик ишларни молиялаштириш мумкин деб хулоса қилиниб далолатнома тузилганлиги, қурилиш назорат текшируви далолатномасига асосан, Бухоро вилоят ҳокимининг **** йил 15 сентябрдаги ****-F/22-сонли фармойиши чиқарилиб, кредитор қарздорликларни бартараф этиш билан боғлиқ **** учун ****,0 млн.сўмБухоро шаҳар маҳаллий бюджети ҳисобидан молиялаштириш топширилганлиги, аммо ҳоким фармойишининг ушбу банди ижроси узоқ **** **** қолинган ва қурилиш **** зарар етгани оқибатида, тадбиркорлик субъекти судга даъво билан чиқишга **** бўлганлиги қайд қилиниб,ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво аризасини қаноатлантириш **** янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этгандаъвогар вакиллариапелляция шикоятини кувватлаб, тарафлар ўртасида**** йил 19 февралда Объектларни фойдаланишга тайёр ҳолда қуришга доир 2-сонли пудрат шартномаси имзоланганлигини, шартномага асосан даъвогар томонидан Бухоро шаҳар, Олмазор кўчаси **** биносида капитал таъмирлаш ишлари ****,қисман тўловлар амалга оширилганлигини, ишлар **** ўз исботини топганлигини, пул маблағларини тўлаб бериш юзасидан хат берилганлигини, уларнинг мурожаатлари оқибатсиз қолиб кетаётганлигини, **** ишлар учун тўловлар амалга оширилмасдан келинаётганлигинибилдиришиб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни, ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвони қаноатлантириш тўғрисида янги қарор қабул қилишни сўрашди. Суд **** иштирок этганжавобгарБухоро шаҳар ҳокимлигивакилиапелляция шикоятига эътирозлар борлигини,шартнома Бухоро шаҳар ҳокимлиги билан тузилмаганлигини, шартномада капитал таъмирлаш ишлари Алпомиш 5-“В” уйда **** белгиланганлигини, шартнома тарафи ҳисобланганБухоро шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги уй-жойларни ҳисобга олиш ва нотурар жойлардан фойдаланиш давлат ****юридик шахс ҳисобланишини 2 билдириб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгарБухоро вилоят ҳокимлиги вакили апелляция шикоятига эътирозлар борлигини,биринчи инстанция суди томонидан жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризаси асоссиз равишда рад қилинганлигини, Бухоро шаҳар, Олмазор кўчаси **** жойлашган 5 та бино ҳамБухоро шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги уй-жойларни ҳисобга олиш ва нотурар жойлардан фойдаланиш давлат ****балансида эканлигини билдириб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этганБухоро шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги уй-жойларни ҳисобга олиш ва нотурар жойлардан фойдаланиш давлат **** вакили Бухоро шаҳар, Олмазор кўчаси **** жойлашган **** ҳам уларнинг балансида эканлигини, бино оператив бошқарув ҳуқуқи асосида уларга тегишли эканлигини,**** юридик шахс ҳисобланишини билдириб, ишни қонуний ҳал қилишни сўради. Суд **** иштирок этган гувоҳ ****таъмирлаш ишлари **** **** ишларни бошқарувчи сифатида фаолият кўрсатганлигини, бинодаги капитал таъмирлаш ишлари “47-сон ****” масъулияти чекланган жамияти таъсисчиси ****ғов томонидан ****, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг вилоят ҳокимлигига алоқаси йўқлигини билдирди. Суд **** иштирок этган прокурордаъвогарнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этиш, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида фикр билдирди. Суд **** **** ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган Бухоро вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси, Бухоро вилоят Ғазначилик хизматибошқармаси, “Бухара Архпроект” хусусий **** ва Бухоро вилоят ҳокимлиги ҳузуридаги “Ягона буюртмачи хизмати инжиниринг компанияси” ДУК суд муҳокамасида вакили иштирокини таъминламади. Судлов ҳайъат мазкур ҳолатда Ўзбек стон Республ кас Иқт сод й процессуал кодекс (бундан буён матндаИПК деб юр т лад ) ****-моддас н нг тўрт нч қ см га асосан шн уларн нг вак л шт рок с з кўр б ч қ шн лоз м топд . Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб,ишда иштирок этувчи шахсларвакилларинингтушунтиришларива эътирозлариниҳамда прокурор фикрини эшитиб,даъвогарнинг апелляция шикоятидаги **** ва иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйида келтирилган асосларга кўра, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, суд ****даъвогарзиммасида қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,Бухоро вилоят ҳокимлигида **** йил апрель ойининг охирларида бўлиб ўтган умумий йиғилишида Бухоро шаҳар ҳокимлиги буюртмачи сифатида ҳокимият балансида **** ****даги Олмазор кўчаси **** жойлашган бинони капитал таъмирлаш топшириғи берилган. 3 Даъвогар ҳамда Бухоро шаҳар ҳокимлиги УЖХО ва НЖФДК ўртасида **** йил 19 февралда 2-сонли пудрат шартномаси имзоланган.Даъвогар томонидан судга қилинган ишларнинг бир қисми учун жавобгар томонидан жами ******** **** сўмлик тўлов амалга оширилганлигини тасдиқловчи **** айланма маълумотномаси ҳамда ****-фактураси **** қилинган. Жавобгар томонидан қарздорлик тўланмаганлиги сабаблидаъвогар даъво аризасидаги талабларбилан судга мурожааат қилган. ИПК****-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ суд ишни апелляция инстанциясида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлигини ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин.Апелляция инстанциясининг суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****-моддаси учинчи бандига кўра, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленуми (бундан буён матнда “Пленум қарори” деб юритилади)нинг “Иқтисодий судлар томонидан қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишда қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” **** йил 23 декабрдаги ****-сонли қарори 7-бандига кўра, агар қонун ҳужжатларида қурилиш пудрати шартномаси **** электрон дўкон, танлов, тендер, ягона етказиб берувчи билан амалга ошириладиган давлат харидлари натижалари асосида тузилиши назарда тутилган бўлиб, шартнома савдолар ўтказилмасдан тузилган бўлса, бундай битим ФКнинг ****-моддасига асосан ўз-ўзидан **** эмасдир. Бундан ташқари, Пленум қарорининг 2.3-бандида судларнинг эътибори, қурилиш пудрати шартномасида муҳим шартларнинг мавжуд бўлмаганлиги ва шунга кўра шартнома тузилмаган деб ҳисобланиши, агар бундай ишларнинг **** ҳолати **** этилган далиллар билан исботланса, **** ишлар қийматини ундириш тўғрисидаги талабни рад этишга асос бўлмаслигига қаратилсин.Бироқ, бундай қурилиш пудрати шартномаси шартлари ва (ёки) қонун ҳужжатларида назарда тутилган жавобгарлик чорасини (неустойка,фоизлар ундириш, зарарни 4 қоплаш) қўллаш тўғрисидаги талабни қаноатлантириш рад этилиши, ушбу қоида давлат хариди тартиб-таомилларига зид тузилган шартномаларга нисбатан татбиқ этилмаслиги тўғрисида тушунтириш берилган. ИПК 68-моддасининг биринчиқисмигакўра,ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Биринчи инстанция судимоддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаб,даъво аризасиниқаноатлантиришни рад этиш **** қонуний тўхтамга келган. Судлов ҳайъатидаъвогарнинг**** билан келиша олмайди. Биринчидан, даъвогар ******** **** сўмлик ****ишларини асоси сифатидабир томонлама тасдиқланган **** ишлар ****-фактураси ҳамда **** ишлар далолатномаси судга **** қилган.Мазкур****-фактура ва далолатномалар жавобгарларга юборилганлигини тасдиқловчи далиллар иш ҳужжатида мавжуд эмас.Ушбу ҳолат эса давобгарнинг қурилиш ишларини **** исботламайди. Иккинчидан, **** йил 19 февралдаги2-сонли пудрат шартномасидаъвогар ҳамдаучинчи шахсБухоро шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги уй-жойларни ҳисобга олиш ва нотурар жойлардан фойдаланиш давлат **** имзоланганбўлиб, шаҳар ва вилоят ҳокимлиги даъвогар олдида шартномавий **** олмган. Ўзбекистон Республикасининг“Давлат харидлари тўғрисида” **** йил 9 апрелдаги ЎРҚ-****-сон қонуни(**** йил 24 июлда ҳужжат кучини йўқотган, бироқ **** йил 19 февралда 2-сонли шартнома тузилган пайтда амалда бўлган)1моддасининг иккинчи хатбошига кўра, ушбу Қонуннинг амал қилиши: ривожлантириш давлат дастурларини, Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонлари, қарорлари ва фармойишлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати қарорларида назарда тутилган лойиҳаларни, шунингдек давлат буюртмачиларининг хўжалик фаолиятини рўёбга чиқаришда амалга ошириладиган давлат харидларига; Ўзбекистон Республикасининг бюджет тизими бюджетлари ва бошқа давлат **** жамғармалари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати томонидан донор мамлакатлар, халқаро, ҳукуматга қарашли бўлган ва ҳукуматга қарашли бўлмаган чет эл ташкилотлари билан тузилган шартномалар доирасида **** этиладиган чет эл грантлари ҳамда Ўзбекистон Республикасининг кафолати остида жалб этиладиган чет эл кредитлари ҳисобидан молиялаштириладиган давлат харидларига нисбатан татбиқ этиладидеб белгиланган. Учинчидан,шартнома тузишдашартнома тузган пайтда амалда бўлганҚонун нормаларига мувофиқ,даъвогархарид қилиш тартиб-таомилларига риоя қилган ҳолда, электрон дўкон, тендер, энг яхши таклифларни танлаш, бошланғич нархни пасайтириш учун ўтказиладиган аукцион каби харид қилиш тартиб-таомилларини амалга ошириш турларини ўтказилишини таъминламасдан,жавобгар билантўғридан-тўғри шартнома тузган. 5 Тўртинчидан, Бухоро вилоят ҳокимининг **** йил 15 сентябрдаги ****-F/22-сонли фармойиши билан тасдиқланган 1-илованинг 18-бандида ****даги ижтимоий-иқтисодий объектларда **** қурилиш-таъмирлаш ишларидан кредитор қарздорликларни бартраф этиш билан боғлиқ **** учун ****,0 млн.сўм Бухоро шаҳар маҳаллий бюджетидан маблағ **** белгиланган бўлсада, мазкур маблағ айнан даъвогар учун **** ишдаги ҳужжатлар билан исботланмаган. Даъвогарнингапелляция шикоятида келтирган **** суднинг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун асос бўла олмайди. Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун ИПКнинг ****-моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасибиринчи қисмининг 1-бандига мувофиқ, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Қайд этилганларга асосан судлов ҳайъати ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб, жавобгарнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассацияватафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб,даъвогарнинг апелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилганлиги боисдаъвогардан апелляция инстанцияси учун респубдлика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни,апелляция инстанцияси учун олдиндан тўланган ****00 сўм почта ****ниинобатга олиб, унингзиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Даъвогар“Q r j ri Qurilish S rvis” масъулияти чекланган жамиятинингапелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 сентябрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Даъвогар“Q r j ri Qurilish S rvis” масъулияти чекланган жамиятидан апелляция инстанцияси учун республика бюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. 6 ДаъвогарQ r j ri Qurilish S rvis” масъулияти чекланган жамияти томонидан олдиндан****00 сўм почта **** тўланганлиги инобатга олинсин ва унинг зиммасида қолдирилсин. Мазкур қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддатда биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** 7