Решение #2841401 economic_new

4-2302-2501/***-сонли иқтисодий иш Беруний тумани Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ судья *** 26 ноябрь 2025 йил Беруний туманлараро иқтисодий суди судьяси ***нинг раислигида, судья ёрдамчиси ***нинг котиблигида, шу куни аризачи *** вазирлиги жавобгар «***» хусусий корхонанинг фаолиятини экологик экспертиза хулосасини олгунига қадар вақтинча тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суднинг ўз биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Аризачи *** вазирлиги (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) жавобгар «***» хусусий корхона (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)нинг фаолиятини экологик экспертиза хулосасини олгунига қадар вақтинча тўхтатиб туриш сўраган. Аризачи ва жавобгар вакили суд мажлисида иштирок қилмади. Суд ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128-170моддаларига мувофиқ жавобгар вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, иш ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қўйидаги асосларга кўра даъво аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланишича, аризачи томонидан ўтказилган таҳлиллар натижасида жавобгарнинг фаолияти давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси олинмасдан ноқонуний фаолият юритиб келаётганлиги аниқланган. Ўзбекистон Республикасининг 09 декабрь 1992 йилдаги “Табиатни муҳофаза қилиш тўғрисида” ги 754-XII-сон Қонунининг 11-моддасига асосан Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида махсус ваколатли орган ҳисобланади. Ушбу Қонуннинг 15-моддасига мувофик корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар атроф-мухитга таъсирнинг йул куйилиши мумкин булган энг юкори даражаларини тартибга солувчи экологик ва бошка мезонларни ишлаб чиқишлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 7 сентябрь 2020 йилдаги “Атроф муҳитни таъсирини баҳолаш механизмини янада такомиллаштириш тўғрисида”ги 541-сонли карори билан тасдиқланган “Давлат экологик экспертизаси тўғрисида”ги Низомга асосан экологик экспертиза хулосаси олиниши лозим бўлган фаолият турлари белгиланган. Ўзбекистон Республикасининг “Экологик экспертиза, атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш ва стратегик экологик баҳолаш тўғрисида” 24 февраль 2025 йилдаги ЎРҚ-1036-сон Қонуни (бундан буён матнда – Қонун деб юритилади) 8-моддасига мувофиқ, экологик экспертиза объектлари қуйидагилардан иборат: барча турдаги қурилишлар учун ер участкаларини танлаш ва (ёки) ажратиш материаллари; лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатлари; табиий ресурслардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган хўжалик фаолиятини ҳамда бошқа фаолиятни тартибга солувчи норматив-техник ва йўриқнома-услубий ҳужжатлар, шу жумладан техник регламентлар ва шартларнинг, стандартларнинг, қоидалар ҳамда йўриқномаларнинг лойиҳалари; чиқиндиларни зарарсизлантириш, қайта ишлаш ва утилизация қилиш учун янги турдаги технологияларни ҳамда техника воситаларини, материаллар, буюмларни, биологик, кимёвий моддаларни ва воситаларни яратиш бўйича ҳужжатлар; атроф-муҳитнинг ҳолатига ва инсон соғлиғига салбий таъсир кўрсатувчи ишлаб турган корхоналар ҳамда бошқа объектлар; махсус ҳуқуқий режимга эга бўлган объектлар. Экологик экспертиза объектлари атроф-муҳитга таъсири бўйича уч тоифага бўлинади ва уларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Қонуннинг 11-моддасига мувофиқ, ушбу Қонуннинг 8-моддасида назарда тутилган экологик экспертиза объектлари давлат экологик экспертизасидан ўтказилиши шарт. Лекин аризачининг судга тақдим қилинган 2025 йил 26 ноябрь кунги 02-01/18-4274-сонли хатида жавобгарнинг ўзига тегишли мол-мулкидан (канндан) фойдаланиш ҳуқуқини берувчи рухсатнома муддати тугаганлигидан ер участкаси (кан) Тоғ-кан саноати ва геология вазирлигига топширилганлигини. Ҳозирги кунда жавобгар томонидан давлат экологик экспертиза хулосасини олиш зарурияти йўқлиги кўрсатилган. Юқоридагиларга асосан суд аризани қаноатлантиришни рад қилишни лозим топди. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддаси биринчи қисмининг 19-бандига кўра аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тўлашдан озод қилинган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 2 июндаги “Иш ҳақи, пенсиялар, стипендиялар ва нафақалар миқдорини ошириш тўғрисида”ги ПФ-91-сонли Фармонига асосан 2025 йил 1 августдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори 412 000 сўм қилиб белгиланган. Шу боис суд аризачи томонидан олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажатини унинг зиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридагиларга ва Ўзбекистон Республикаси ИПКнинг 118, 176-179, 217, 221 ва 222-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: *** вазирлигининг аризаси қаноатлантириш рад этилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида шу суд орқали Қорақалпоғистон Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ***