Решение #2841417 Экономические

****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Касбитумани ****йил ноябрь Касбитуманлараро иқтисодий суди судьяси ****раислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,даъвогар “****”акциядорлик жамиятининг,жавобгар“****” фермер хўжалиги ҳисобидан ****сўм асосий қарз,****сўм пеня ундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни тарафлардан:даъвогар вакилиЭ.Қоржобов (12.03.**** йилдаги06/****-сонли ишончнома асосида), жавобгар****(фермер хўжалиги раҳбари)лариштирокида,“Ҳудудий электр тармоқлари” **** “Энергосавдо” филиали Қашқадарё бўлинмаси Касби туман бўлимибиносида, очиқсайёрсуд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар “****” акциядорлик жамияти (бундан кейин матнда –даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“****”фермер хўжалиги (бундан кейин матнда –жавобгардеб юритилади) ҳисобидан ****сўм асосий қарз,****сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризаси бўйича тушунтириш бериб,даъво талабларини қаноатлантиришни сўради. Суд ****иштирок этганжавобгар вакилисудга тўлов топшириқномаси **** этиб, унга кўра **** йилда **** сўм тўлов амалга оширилганлигини, қолган қарздорликнипахта хомашёсининг якуний ҳисоб-китобидан тўлиқ тўлаб беришини, даъвонинг пеня ундириш талабини фермер хўжалигининг моддий аҳволи оғирлиги, **** субсидия тўловлари **** тушмаганлиги, ҳозирги кунда қуёш панелларини ўрнатганлигини инобатга олиб пеня миқдорини камайтиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчитарафвакиллари тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвоталабларини қисман қаноатлантиришнива ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар ҳисобидан ундиришни лозим топади: Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** электр энергиясини етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Иш ҳужжатларига кўра, “Ҳудудий электр тармоқлари” ****“Энергосавдо” филиали Қашқадарё бўлинмасиКасби туманбўлимива“****” фермер хўжалигиўртасида“Улгуржи истеъмолчиларга электр энергияси етказиб бериш шартномаси”тузилган бўлиб, унинг 1-бандига кўра,“Таъминотчи****”(даъвогар)“Истеъмолчи”га (жавобгар) электр энергиясини улангантармоқ орқалиетказиб бериш ва “Истеъмолчи”(жавобгар) истеъмолқилинган энергия учун ўз **** **** тўлаш**** олади. Шартноманинг 3.6-бандига мувофиқЕНNA га уланганёки олдиндан **** тўлаш қурилмаси ва ҳисобга олиш приборига эга бўлган исътемолчиларгаэлектр энергиясини етказиб бериш,олдиндан тўланган тўлов доирасидаамалга оширилади. Шартноманинг 4.2-бандига кўра истеъмолчи энергия истеъмол қилишнинг белгиланган режимига риоя этиш ва фойдаланган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** олган. Тарафлар ўртасидаги тузилган электр таъминоти тўғрисидаги шартнома асосида, жавобгарнинг****йил ҳолатига фойдаланилган электр энергияси учун қарздорлиги****сўм асосий қарз ва****сўм пеняни ташкил этган. Мазкур қарздорликни тўлаш **** жавобгарга******* куниталабномаюборилган.****йил****ўчириш далолатномасига асосанжавобгаргаэлектр энергия бериш тўхтатилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси ****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФК ****-моддасига мувофиқ, агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ аниқланади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Электр энергиясидан фойдаланиш қоидалари” (бундан буён матнда Қоидалар деб юритилади)нинг 83-бандига кўра, Электр энергияси учун ҲЭТК ёки истеъмолчи томонидан ёзиладиган тўлов ҳужжатлари бўйича электр таъминоти шартномасига мувофиқ **** тўланади. Қоидаларнинг 84-бандида эса ЭҲНАТга уланган ҳисоблагичга эга бўлган истеъмолчиларга электр энергияси олдиндан тўланган тўлов доирасида етказиб берилади. Қоидаларнинг 88-бандида истеъмолчиларга (маиший истеъмолчилардан ташқари) электр энергияси **** фоиз олдиндан **** тўлаш асосида етказиб берилиши ҳамда истеъмол қилинган электр энергияси учун электр таъминоти шартномасида белгиланган муддатларда тўланмаган қарзи бўлган юридик шахсларга электр энергияси етказиб бериш тўхтатиб қўйилади (махсус тартибга кўра электр энергияси етказиб бериладиган истеъмолчилар бундан мустасно).Бунда тадбиркорлик рейтингида «юқори» ва «ўрта» тоифадаги **** олдиндан тўлов суммасининг 50 фоизини ҳисобот ойининг биринчи санасигача ва қолган қисмини ҳисобот ойининг ўн бешинчи санасигача бўлиб тўлашга рухсат берилади. “Электр энергетикаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 39-моддасида Электр энергияси истеъмолчисининг **** белгиланган бўлиб, унга кўра, истеъмол қилинган электр энергияси учун **** (шу жумладан олдиндан тўловни) намунавий шартномада белгиланган муддатларда тўлаши кўрсатилган. Даъвогар вакилининг суд **** берган тушунтиришлари ҳамда ишдаги мавжуд ҳужжатлардан аниқланишича, жавобгар томонидан даъвогар олдидаги****сўм асосий қарзи бўйича тўловлар амалга оширилмаганлиги ўз тасдиғини топди. Бироқ, даъвогар даъво аризаси билан мурожаат қилганидан кейин жавобгар томонидан **** йилдаги ***-сонли тўлов топшириқномаси билан **** сўм тўланган. Қайд этилганларга асосан суд даъвогарнинг жавобгар ҳисобидан****сўм асосий қарзни ундириш талабиниқисман яъни****(**** – ****)қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъво аризада жавобгар ҳисобидан****сўм пеня ундириш сўралган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил ****даги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “Электр энергияси истеъмолчилари ва ҳудудий электр тармоқлари **** ўртасидаги ўзаро ҳисоб-китоблар тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 11-банди ҳамда тарафлар ўртасидаги шартноманинг 3.12-бандига асосан ҳисоб-китоб ойидан кейинги календарь ой тугагач қарз тўлов муддати ўтган ҳисобланади ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истеъмолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида, электр энергияси махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун 0,2 фоизи миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилади. ФКнинг ****-моддасида қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланган. Жавобгар томонидан шартномавий **** ўз **** **** сабабли, суд даъвонинг пеня ундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Бу **** Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандидаги тушунтиришларни ҳамда тарафларнинг манфаатларини инобатга олиб, талаб қилинган пеня миқдорини камайтиришга **** эканлиги қайд этилган. Шу боис суд****сўм пеня миқдорини****сўмгача камайтиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Юқоридаги асосларга кўра суд,даъвогарнингдаъво аризасини қисманқаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд ****жавобгарзиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг **** ва ****моддалари ҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвоталаблари қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“****”фермер хўжалигиҳисобидан даъвогар“****” акциядорлик жамиятифойдасига ****сўм асосий қарз,****сўм пенява **** почта ****ундирилсин. Жавобгар “****”фермер хўжалигиҳисобиданреспублика бюджетига**** сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья *****