Решение #2841470 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** йил 26 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котибалигида, даъвогар ***” **** жавобгар “**** **** *******ҳисобидан****сўм асосий қарз, ****сўм пеня ва **** сўм тармоқдан узиш ва қайта ўлаш **** ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида,ўз биносида,очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ***” **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“**** **** ******* (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан****сўм асосий қарз, ****сўм пеня ва **** сўм тармоқдан узиш ва қайта ўлаш **** ундириб беришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили бугунги кун ҳолатига мавжуд қарздорлик тўғрисидаги **** далолатномасини **** қилиб, жавобгар бугунги кунга қарздорликни тўламаганлигини маълум қилди ва даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Бугунги суд **** жавобгар вакили иштирок этмади ҳамда даъво талаблари юзасидан ўз фикр мулоҳазаларини билдирмади.Жавобгарга суд **** **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** жавобгарнинг судгамаълум бўлганохирги почта манзили бўйича почта хизмати орқали етказилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар,ишда иштирок этувчи бошқашахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда суд ИПКнинг **** ва ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришлари ва **** эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъво талабларини қисман қаноатлантиришни ҳамда ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан, **** – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолда тарафлар ўртасидаги **** улгуржи истеъмолчиларга электр энергияси етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида **** йил 4 январда ****сонли электр энергияси етказиб бериш тўғрисида шартнома (кейинги ўринларда шартнома деб юритилади) тузилган бўлиб, шартномага кўра даъвогар жавобгарга электр энергияси етказиб бериш, жавобгар эса етказиб берилган электр энергияси учун ҳисоб-китобларни **** тариф бўйича амалга ошириш **** олган. Шартноманинг 3.6.бандига асосан, истеъмолчига электр энергияси етказиб бериш **** фоиз олдиндан тўланган тўлов доирасида амалга оширилади. Иш ҳужжатларидан кўришича, даъвогар жавобгарга **** йил 11 октябрь ҳолатига **** сўм қийматдаги электр энергиясини етказиб берган.Бироқ, жавобгар тўловни амалга оширмаган.Натижада даъвогар олдида **** сўм қарз бўлиб қолган. Даъвогар томонидан қарздорликни ундириш тўғрисида жавобгарга **** йил 15 октябрда юборилган талабнома жавобгар томонидан эътиборсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмайди. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнинг жавобгардан**** сўм асосий қарзундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблайди ва уни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар тўлов кечиктирилганлиги боис жавобгардан****сўм пеня ундиришни сўраган. Шартнома 3.12.бандининг учинчи хатбошисида “ҳисоб-китоб ойидан кейинги календарь ой тугагач, қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланади ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истеъмолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида, электр энергияси махсус етказиб бериладиган **** учун эса 0,2 фоиз миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилади.Бунда пенянинг умумий миқдори муддати ўтган тўловнинг 50 фоизидан ошмаслиги лозим”, деб белгиланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг****сўм пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида берилган тушунтиришларга таяниб, ҳамда даъвогар томонидан қарздорликни ўз **** ундириш чоралари кўрилмаганлиги сабабли, пенянинг миқдори ошиб кетганлигини инобатга олиб, суд пеня миқдорини камайтириб, **** сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. Бундан ташқари, даъвогар даъво аризасида **** сўм тармоқдан **** ва улаш хизматлари учун тўловни ундириб беришни сўраган. Шартноманинг 3.14.бандига кўра, ҳисоб-китоблар ўз **** амалга оширилмаганлиги оқибатида фойдаланилган электр энергияси учун қарздорлик мавжуд бўлганда, истеъмолчи электр тармоғидан узилади. Шартнома 3.16.бандининг учинчи хатбошисига кўра, қайта улашда истеъмолчидан тўлов куни амалда бўлган базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари миқдорида **** ундирилади. Даъвогар вакили томонидан **** қилинган далолатномаларга кўра, жавобгар электр тармоғидан 1 марта узилиб, қайта уланган.Қайта улаш **** бир қисми судга даъво киритилгунга қадар тўланган. Шунга кўра, суд даъво талабининг **** сўм тармоқдан узиш ва тармоққа қайта улаш учун **** ундириш қисмини асосли деб, ҳисоблайди ва уни ундиришни лозим топади. ИПКнинг ****-моддасига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Шунга асосан, суд ишни куриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни, жумладан, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм почта ****, Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Бинобарин, ФКнинг 14, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “**** **** *******ҳисобидан даъвогар ***”****фойдасига****сўм асосий қарз, **** сўм пеня, **** сўм тармоқдан узиш ва тармоққа қайта улаш учун **** ҳамда **** сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “**** **** *******ҳисобидан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бошлаб бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида ушбу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья ****