Решение #2841804 Экономические

****502/****-сонли иқтисодий иш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ АЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил26 ноябрь Жиззах туманлараро иқтисодий судининг судьясиН.С.Джужарев, ушбу кун даъвогар «Ҳудудгазтаъминот» ****нингжавобгар"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DMдан 2.****.**** сўмасосийқарз,****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: «Ҳудудгазтаъминот» ****Жиззахтуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, даъво аризасидаҲудудгазтаъминот» ****томонидан"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DM га табиий газ етказиб берилган,"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DM томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли ****5йилноябрьойиҳолатига 2.****.**** сўмасосийқарзва ****.**** сўм пенявужудга келганлиги ва ушбу қарздорлик тўлаб берилмаганлиги, баён қилиниб,жавобгар"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DMдан даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****фойдасига2.****.**** сўмасосийқарз,****.**** сўм пеняни ундириш сўралган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****4моддаси иккинчи қисмига кўра, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.Ушбу модданинг учинчи қисмига кўра, даъво аризаси юзасидан ёзма фикр жавобгар ёки унинг вакили томонидан имзоланади.Вакил томонидан имзоланган ёзма фикрга ишончнома илова қилинади. Даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DMтомонидан даъво аризаси юзасидан17.11.**** йилдаги №****сонлимаьлумотномадаасосийқарздорлик тўлиқ тўланганлиги маьлум қилинган. Ушбу Кодекснинг ****4-моддаси тўртинчи қисмига кўра, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Ушбу холатда суд **** этилган ҳужжатлар ишни мазмунан кўриб чиқиш имкониятини беришини инобатга олиб, ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъвони қаноатлантиришнирад этишлозим деб ҳисоблайди. Иш ҳужжатларидан аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,«Ҳудудгазтаъминот» **** (Етказиб берувчи) ва"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DM (Истеъмолчи) ўртасида 08.02.**** йилдаги №****-сонли Бевосита хўжалик алоқалари асосида улгиржи истемолчиларга табиий газ етказиб бериш ва қабул қилиш юзасиданшартномаимзоланган. Шартноманинг 1.1-бандига кўра, Етказиб берувчи газ тармоқлари орқали Истеъмолчига келишилган буюртманома бўйича табиий газ етказиб бериш, Истеъмолчи эса истеъмол қилинган табиий газ **** ўз **** тўлаш **** олган. Шартноманинг 4.4-бандига мувофиқ, Истеъмолчи ҳисоб-китоб қилиш даври бошланишидан камида 5 кун олдин етказиб берувчи ҳисоб **** ушбу кўрсатилган ойлик газ **** қийматининг **** фоиз суммасини олдиндан тўлаш **** олган. Даъвогар «Ҳудудгазтаъминот» **** томонидан шартнома шартлари **** ҳолда жавобгарга табиий газ етказиб берилган бўлса-да, жавобгар"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DMтомонидан шартнома шартлари лозим **** **** тўловлар ўз **** амалга оширилмаган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим.Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг****-моддасигамувофиқ аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Аниқланишича, шартнома бўйича истеъмол қилинган электр энергияси ҳисоб-китоби қилинган ва ****5йил ноябрьойиҳолатида жавобгар"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DMнинг истеъмол қилган табиий газдан қарздорлиги2.****.**** сўмасосийқарз,****.**** сўм пеняташкил этган.Бироқ,"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DM«Ҳудудгазтаъминот» **** томонидан етказиб берилган табиий газ **** тўламасдан, ушбу қонун нормаси ва шартнома талабларини бузган. Даъвогар томонидан25.11.****йилдаги №****-сонли маълумотнома судга **** қилинган.Ундан кўринишича,жавобгар томониданасосийқарздорликтўлиқтўланган. Шу сабабли,суд даъвонинг2.****.****сўмасосийқарзтўлиқ тўланганлигини инобатга олиб, даъво аризасиниасосий қарз ундириш талабиниқаноатлантиришнирад қилишнилозим топди. Шунингдек, даъво талабида****.****сўм пеня ундириш ҳам сўралган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим **** **** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. Шартноманинг 8.5-бандига асосан етказиб берилган табиий газ **** ўз **** тўланмаганлиги учун ҳар бир кечиктирилган кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,1% миқдорида, лекин муддати ўтган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши назарда тутилган. Шунга кўра, даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****ушбу шартнома талабидан келиб чиқиб, жавобгардан тўланиши лозим бўлган қарздорликни тўлови кечиктирилганлиги учун****.****сўм пеня ундиришни сўраган.Пенянинг ҳисоб-китоби тўғрисидаги маълумот даъво аризада кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда карздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Юқоридагилардан келиб чиқиб, суд қарздор ва кредиторнинг манфаатларини, ҳисобга олиб, жавобгардан ундирилиши талаб қилинган пенянинг****.**** сўм қисминиқаноатлантиришни лозимдебтопди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг118-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига****.**** сўм пенява41.****сўм почта ****, Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундиришни лозим деб топди. Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****4, ****5- моддаларини қўллаб, суд-, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талаби қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар "JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DM ҳисобидан даъвогар «Ҳудудгазтаъминот» **** фойдасига****.**** сўм пенява41.****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар"JIZZAX VILOYAT QON QUYIS STANSIYASI" DMҳисобидан Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тараф ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бошлаб, ўн кун муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести)ёкиҳал қилув қарорикучга кирганидан кейин олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья ****