Решение #2842025 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:***** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганчшаҳри **** Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили**** (**** йил 08 сентябрдаги ****-сонли ишончнома асосида)нингиштирокида,даъвогар«*****» акциядорлик жамиятининг жавобгар«**** **** ********фермер хўжалигидан.****.****сўм асосий қарзва .****.****сўм пеняундириштўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «*****»акциядорлик жамияти(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«**** **** ********фермер хўжалиги(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан48.****.****сўм асосий қарзва .****.****сўм пеняундиришнисўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишниЎзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги матнларда – ИПК деб юритилади)****, ****, ****-моддасига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогарнинг вакилидаъвониқўллаб-қувватлаб, судгадаъво ариза берилгандан кейин жавобгар томонидан .****.**** сўм тўлов амалга оширилганлиги тўғрисидамаълумотнома **** қилиб,суддандаъвониқолган қисмини тўлиққаноатлантиришнисўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогарвакилини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра,даъвониқисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг(кейинги матнларда –ФК деб юритилади) 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Мазкур холатда тарафларнинг **** энергия таъминоти шартномасидан келиб чиққан. ФК****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқалиабонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатларга кўра, тарафларўртасида *****электр таъминоти шартномаси тузилган. Ушбу шартноманинг 2.3-бандига асосан истеъмолчига шартноманинг 1-иловасига мувофиқ энергия етказиб берилган. Шартноманинг 3.6-бандида,истеъмолчига энергияни етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши белгиланган. ФК****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади. Бироқ, қабул қилиб олинган энергия **** шартномада белгиланган тартибда тўланмаганлигинатижасида жавобгарнинг ****5йил1ноябрь ҳолатига****.****сўмасосий қарз,.****.****сўм пеняданқарздорлиги вужудга келган. ФК****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Жавобгарнингэлектр энергиясидан муддати ўтган қарзи мавжудлиги иш ҳужжатлари ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди,бироқ жавобгар бугунги суд **** кунига қадар .****.**** сўм асосий қарздорликнитўлаганлиги, .****.**** сўм асосий қарз қолганлиги сабабли, даъвони асосий қарз ундириш қисмини қисманқаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига ****.**** сўм асосий қарз ундиришнилозим деб топади. Шунингдек, даъвогар даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун.****.****сўмпеня ундиришни сўраган. ФК****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг 3.11-бандида, тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун тўлов тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида пеня ҳисобланиши, пенянинг умумий суммаси муддати ўтган тўловнинг 50 фоизидан ошмаслиги кўрсатилган. Жавобгар шартнома бўйича зиммасига олган **** ****, фойдаланилган электр энергияси учун тўловларни ўз ****амалга оширмаганлиги ҳолати иш ҳужжатлари билан ўз исботини топганлиги сабабли, даъвогарнинг пеня ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб, даъвони.****.****сўм пеняундириш қисмини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносибравишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвониқисманқаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига.****.**** сўм асосий қарз,.****.**** сўм пеня ундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад этишни,суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвосиқисманқаноатлантирилсин. «**** **** ********фермер хўжалигидан «*****» акциядорлик жамиятифойдасига****.****сўм асосий қарз,****.****сўм пенява ****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабини қолган қисми рад этилсин. «**** **** ********фермер хўжалигидан Республика бюджетига****.ўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья *****