Реквизиты
Категория economic_new Номер дела 4-1901-2503/10018 Дата решения 25.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Термезский межрайонный экономический суд Судья ABDULLAYEV BOTIRJON MUXIDDINOVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID 4d4742d2-5129-4c32-97f9-f97d4733ea1b Claim ID PDF Hash 232c776629e2b454... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 10
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
нинг 170-моддаси нинг 170 law
ФКнинг 333-моддаси ФКнинг 333 law
ФКнинг 535-моддаси ФКнинг 535 law
ФКнинг 544-моддаси ФКнинг 544 law
ФКнинг 554-моддаси ФКнинг 554 law
бандида ФКнинг 326-моддаси бандида ФК 326 law
ИПКнинг 66-моддаси ИПКнинг 66 law
ИПКнинг 68-моддаси ИПКнинг 68 law
ИПК 72-моддаси ИПК 72 law
ИПКнинг 118-моддаси ИПКнинг 118 law
Текст решения Оригинал (узб.)
4-1901-2503/10018-сонли ин YЗБEКИCTOH PECПУБЛИКACИ HOMИДAH A Л žИЛУB žAPOPИ Термиз ша·ри 2025 йил 25 ноябрь Термиз туманлараро иŸтисодий суди, судья Б.Абдуллаевнинг раислигида, З.Казиеванинг котиблигида, даъвогар вакили Ш.ЛуŸмонов (25.11.2025 йилдаги 02/1005-сонли ишончнома асосида) иштирокида даъвогар Сурхондарë вилояти ·окимлиги Кичик ва ëшлар саноат зоналарини бошŸариш буйича ягона дирекциясининг хавобгар АТБ “Mikr kr ditb nk” ва унинг Денов филиалига нисбатан ихара ·аŸини ундириш туfрисидаги даъво аризаси буйича Ÿузfатилган иŸтисодий ишни суд биносида, очиŸ суд махлисида куриб чиŸиб, Ÿуйидагиларни A H И ž Л A Д И: Даъвогар Сурхондарë вилояти ·окимлиги Кичик ва ëшлар саноат зоналарини бошŸариш буйича ягона дирекцияси (бундан буëн матнда даъвогар) Термиз туманлараро иŸтисодий судига даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар АТБ “Mikr kr ditb nk” ва унинг Денов филиали (бундан буëн матнда - хавобгар)дан 8 694 000 сум ихара ·аŸи ва унга ·исобланган 2 737 368 сум пеняни ундиришни сураган. Белгиланган тартибда олдиндан хабардор Ÿилинган булсада, хавобгар суд му·окамасида иштирок этмади ·амда вакили иштирокини таъминламади, судга бунинг сабабини маълум Ÿилмади. Суд Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодекси (кейинги уринларда - ИПК)нинг 170-моддасига асосан ишни келмаган тараф вакилининг иштирокисиз куриб чиŸишни лозим топади. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили уз тушунтиришида хавобгар ого·лантиришларга Ÿарамасдан шартнома шартини бахармаëтганлигини, ихара ·аŸини тулаб бермаëтганлигини билдириб, даъво талабини Ÿаноатлантиришни суради. Суд ишда иштирок этган тараф вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавхуд ·уххатларни даъво аризасида келтирилган вахлар билан бирга урганиб чиŸиб, уларга ·уŸуŸий ба·о бериб, Ÿуйидаги асосларга кура даъво талабини Ÿисман Ÿаноатлантиришни лозим топади. Иш ·уххатларидан куринишича, тарафлар уртасида 22.11.2023 йилда Кичик ва ëшлар саноат зонасида хойлашган очиŸ ер майдонини инвестиция махбуриятлари Ÿабул Ÿилиш шарти билан ихарага бериш туfрисидаги 443сонли шартнома тузилган булиб, унга кура даъвогар Денов туманидаги “Янгиобод” кичик саноат зонаси ·удудида хойлашган 0,23 га ер майдони (ЛОТ-1)ни янги мулкдорга утказилгунга Ÿадар ихарага бериш махбуриятини, хавобгар эса ихара ·аŸини ·ар ойнинг 10-санасигача 100 фоиз олдиндан тулов шаклида тулиŸ тулаб бериш махбуриятини олган. Ихара шартномасининг 2.3-бандига биноан уз ваŸтида туланмаган ихара тулови учун хавобгар ·ар бир кечиктирилган кун учун кечиктирилган сумманинг 0,4 фоизи миŸдорида, аммо муддати утган тулов суммасининг 50 фоизидан ошмаган миŸдорда пеня тулаши белгиланган. Тарафлар уртасида 22.11.2023 йилда ихара объектини топширишŸабул Ÿилиш далолатномасига асосан ихара шартномасида келтирилган ер майдони хавобгарга ихара асосида фойдаланиш учун топширилган. Ихара шартномасига 3-иловага биноан йиллик ихара тулови суммаси ·ар бир кв.м ер майдони учун 540 сумдан 32 400 000 сумни ташкил этган. Даъвогар ихара шартномасида узига юклатилган махбуриятларни тулиŸ бахарган булсада, хавобгар ихара ·аŸини белгиланган муддатда туламасдан келганлиги оŸибатида ихара туловидан 20 203 200 сум миŸдорида Ÿарздорликка йул Ÿуйган. Даъвогар томонидан хавобгарга юборилган 09.10.2025 йилдаги 02/851-сонли талабнома оŸибатсиз Ÿолдирилган. Натихада ушбу низо келиб чиŸиб, даъвогар иŸтисодий судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (бундан буëн матнда ФК)нинг 8, 234-моддаларига кура махбуриятлар шартномадан, зиëн етказиш натихасида ·амда ФКда курсатилган бошŸа асослардан келиб чиŸади. ФКнинг 236-238-моддаларида махбуриятларни бахаришдан бир томонлама бош тортишга йул Ÿуйилмаслиги курсатилган. Шунингдек, ФКнинг 333-моддасида Ÿарздор айби булган таŸдирда махбуриятни бахармаганлиги ëки лозим дарахада бахармаганлиги учун, агар Ÿонун ·уххатларида ëки шартномада бошŸача тартиб белгиланмаган булса, хавоб бериши белгиланган. ФКнинг 535-моддасига биноан, мулк ихараси шартномаси буйича ихарага берувчи ихарага олувчига ·аŸ эвазига мол-мулкни ваŸтинча эгалик Ÿилиш ва фойдаланиш ëки фойдаланиш учун топшириш махбуриятини олади. ФКнинг 544-моддасига кура, ихарага олувчи мол-мулкдан фойдаланганлик учун ·аŸни уз ваŸтида тулаб туриши шарт. Мол-мулкдан фойдаланганлик учун ·аŸ ихарага олинган барча мол-мулк учун яхлит ·олда ëки унинг ·ар бир таркибий Ÿисми учун ало·ида-ало·ида ·олда белгиланади. Агар шартномада бошŸача тартиб назарда тутилган булмаса, мол-мулкдан фойдаланганлик учун ихара ·аŸини тулаш муддатлари ихарага олувчи томонидан хиддий бузилган таŸдирда, ихарага берувчи ундан ихара ·аŸини муддатидан олдин, ихарага берувчи белгилаган муддатда тулашни талаб Ÿилишга ·аŸли. ФКнинг 554-моддасини иккинчи Ÿисмига асосан, агар ихарага олувчи ихарага олган мол-мулкни Ÿайтармаса ëки кечиктириб Ÿайтарса, ихарага берувчи кечиктирилган барча ваŸт давомида мол-мулкдан фойдаланганлик учун ·аŸ тулашни талаб Ÿилишга ·аŸли булади. Үзбекистон Республикасининг “Ихара туfрисида”ги žонунини 14моддаси биринчи Ÿисмига кура ихара шартномаси муддати тугаганидан кейин ·ам ихарачи ихарага олинган мулкдан амалда фойдаланишни давом эттираверса ·амда ихарага берувчи ихара шартномаси муддати тугагунига Ÿадар бунга ·еч Ÿандай эътироз билдирмаган ва шартномада узгача шартлар кузда тутилмаган булса, у ·олда шартнома худди шу муддатга давом эттирилган ·исобланади. Үзбекистон Республикаси Олий хухалик суди Пленумининг 15.06.2017 йилдаги “Махбуриятларни бахармаганлик ëки лозим дарахада бахармаганлик учун мулкий хавобгарлик туfрисидаги фуŸаролик Ÿонун ·уххатларини Ÿуллашнинг айрим масалалари ·аŸида”ги 163-сонли Ÿарорининг 4-бандида ФКнинг 326-моддасига мувофиŸ, суд Ÿарздор томонидан махбуриятларнинг бахарилиш дарахасини, махбуриятда иштирок этувчи тарафларнинг мулкий а·волини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миŸдорини камайтиришга ·аŸлиэканлиги ·аŸида тушунтириш берилган. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш буйича далиллар ушбу Кодексда ва бошŸа Ÿонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар ·аŸидаги маълумотлар булиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ·олатлар, шунингдек низони туfри ·ал Ÿилиш учун а·амиятга эга булган бошŸа ·олатлар мавхудлигини ëки мавхуд эмаслигини аниŸлайди. Бундаймаълумотлар ëзма ва ашëвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг масла·атлари (тушунтиришлари), гуво·ларнинг курсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниŸланади. ИПКнинг 68-моддасига асосан ишда иштирок этувчи ·ар бир шахс уз талаб ва эътирозларига асос Ÿилиб келтираëтган ·олатларни исботлаши керак. Ишда иштирок этувчи ·ар бир шахс уз талаблари ва эътирозларига асос Ÿилиб келтираëтган далилларни ишда иштирок этувчи бошŸа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошŸача тартиб белгиланмаган булса,суд махлиси бошлангунига Ÿадар ëки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. ИПК 72-моддасига кура Ÿонунчиликка мувофиŸ муайян далиллар билан тасдиŸланиши керак булган иш ·олатлари бошŸа далиллар билан тасдиŸланиши мумкин эмас. ЮŸоридагиларга кура суд даъво талабини Ÿисман Ÿаноатлантирган ·олда, хавобгар ·исобидан даъвогар фойдасига 8 694 000 сум ихара ·аŸини, ихара ·аŸи тулови кечиктирилганлиги учун ·исобланган пеняни 1 000 000 сумга камайтирган ·олда ундиришни, ишни куриб чиŸиш билан боfлиŸ олдиндан туланган суд харахатларини хавобгар зиммасига юклашни лозим топди. ИПКнинг 118-моддасини биринчи Ÿисмида, суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юкланиши белгиланган. Бинобарин, ИПКнинг 118, 176-179, 186-188-моддаларини Ÿуллаб, суд žAPOP ž И Л A Д И: Даъвогарнинг даъво талаби Ÿисман Ÿаноатлантирилсин. Жавобгар АТБ “Mikr kr ditb nk” ·исобидан Сурхондарë вилояти ·окимлиги Кичик ва ëшлар саноат зоналарини бошŸариш буйича ягона дирекцияси фойдасига 8 694 000 сум ихара ·аŸи, ихара тулови кечиктирилганлиги учун 1 000 000 сум ·исобланган пеня, олдиндан туланган 412 000 сум давлат бохи ва 41 200 сум почта харахати ундирилсин. Даъво талабининг Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантириш рад этилсин. Мазкур ·ал Ÿилув Ÿарорининг белгиланган тартибда тасдиŸланган кучирма нусхалари ишда иштирок этувчи тарафларга юборилсин. ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга киргач даъвогарга ихро вараŸаси берилсин. Ушбу ·ал Ÿилув Ÿароридан норози тараф бир ой муддат ичида мазкур суд орŸали Сурхондарë вилоят судига апелляция шикояти билан мурохаат Ÿилишга (протест келтириш) ·аŸли. Cудья Б.Aбдуллаев