← Назад
Решение #2842108 economic_new
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
3
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| ИПК | 68 | — | law | |
| ИПКнинг | 72 | — | law | |
| ИПК | 74 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
****-сонли ин
YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН
АЛ ИЛУВ АРOРИ
**** на·ри
**** йил 25ноябрь
Термиз туманлараро итисодий суди, судья **** раислигида, судья ëрдамчиси
**** котиблигида, даъвогар вакили **** (20.05.**** йилдаги ****-сонли
ишончнома асосида) иштирокида, Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарë
вилоят ·удудий бошармасининг даъвогар “****” **** манфаатида хавобгар “****
****” хусусий **** нисбатан кредит ва фоиз арздорлигини ундириш ·аида
киритган даъво аризаси буйича тупланган итисодий ишни уз биносида, очи
судмахлисида куриб чииб, уйидагиларни
а н и ц л а д и:
Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарë вилоят ·удудий бошармаси
даъвогар “****” **** манфаатида (кейинги уринларда – даъвогар) судга даъво
аризаси билан мурохаат илиб, хавобгар “********” XК (кейинги уринларда –
хавобгар) ·исобидан кредитшартномаси буйича **** сум муддати утган кредит
фоизини ундиришни сураган.
Палата ишни узининг вакили иштирокисиз куриб чиишни сураган.
Жавобгар суд махлисининг вати ва хойи ·аида белгиланган тартибда
хабардор илинган булсада, суд махлисида уз вакили иштирокини таъминламади,
судга бунинг сабабини маълум илмади.
Суд, Үзбекистон Республикаси Итисодий процессуал кодексининг (бундан
буëн матнда - ИПК) ****-моддасига асосан ишни уларнинг иштирокисиз куришни
лозим деб топди.
Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони тули уллабувватлаб, хавобгар кредит шартномасида узига юелатилган махбуриятларни лозим
дарахада бахармаëтганлигини, кредит шартномаси буйича муддати утган кредит
фоизидан юзага келган арздорликни сундириш чоралариникурмаганлигини, шу
боис итисодий судга мурохаат илиб, ушбу арздорликни судтартибида
ундириш ·аида даъво аризаси киритишга махбур булганлигинибилдириб, даъво
аризасини тули аноатлантиришни суради.
Суд, суд махлисида иштирок этган тарафнинг тушунтириш ва вахларини
тинглаб, ишда мавхуд ·уххатларни урганиб чииб, уларга ·ууий ба·о бериб,
уйидаги асосларга кура даъво талабини тули аноатлантиришни лозим деб
·исоблайди.
Ишда
мавхуд
·уххатлардан
куринишича,
тарафлар
уртасида
18.04.**** йилда тузилган ****-сонли кредит шартномасига асосан хавобгарга
йиллик 20 фоиз устама тулаш шарти билан 60 ой муддатга, савдо дукони биноси
сотиб олиш масадида **** **** **** сум кредит маблаfи ахратилган.
Кредит шартномасининг 3.3-бандига биноан, кредит таъминоти учун гаровга
хавобгарга тегишли Термиз ша·ар “Алпомиш” МФЙ., **** кучаси ëасида
хойлашган А-блок 29-сонли савдо дукони биноси **** сумга ба·оланган
·олда, фуаро ****г **** **** **** сумлик кафиллик махбурияти ·амда 82 ****
**** сумлик “Үзбекинвест” суfурта компаниясининг суfурта полисии гаров
таъминоти учун тадим этилган.
Кредит шартномасининг 5.1-бандига биноан, хавобгар ахратилган кредит
фоизларини ·ар фоизларни тулаш санасида тулаб бориши, молиялаштириш
очилиш санасидан бошлаб, фоизлар ·исобланишининг тегишли муддати учун ****
кредитидан фойдаланганлик натихасида юзага келадиган кредит буйича муддатли
ссуда арздорлиги буйича кредит валютасида айд этилган йиллик 20
фоизданиборат.
Кредит шартномасининг 6.1-бандида хавобгар имтиëзли давр тугагач, ·ар бир
фоизларни тулаш санасида кредит асосий арзи ва фоизларини тулаш хадвалига
биноан
асосий
арзни
тулашнинг
биринчи
санасидан
бошлаб
айтаришибелгиланган.
Кредит шартномасининг 8.1-бандида хавобгар кредит асосий арзи, унинг
фоизлари, воситачилик ·аи ëки ушбу шартномада белгиланган ·ар андай
туловнинг муддатини кечиктирган ·олларда муддати утган асосий арз буйича
фоиз ставкасининг 1,5 баробарга ошган мидорда, йиллик 30 фоиз кредит
валютасида, муддати утган туловнинг вухудга келган санасидан бошлаб, бундай
тулов иймати ·исобланган фоизлар билан тули ·олда **** айтарилган санагача,
ушбу муддати утган арздорликларнинг 50 фоизидан орти булмаган мидорида
тулаши белгиланган.
Кредит
шартномасининг
16-булимида
хавобгар
шартномавий
махбуриятларини бахармаган ëки лозим дарахада бахармаган ·олларда даъвогар
уйидаги ·аракатлардан бирини амалга ошириши мумкинлиги белгиланган:
- Жавобгарга махбуриятни бахармаслик ·олати ·аида тузатиш муддатини
белгилаган ·олда хабар бериш;
- Кредит маблаfидан масадсиз фойдаланилганлиги ·олати аниланган
·олларда кредит шартномасини бекор илиш ва бутун кредит маблаfинимуддатидан
олдин айтаришни талаб илиш;
- Жавобгарнинг ·ар андай **** ·исобваралардан кредит буйича барча
муддати утган арзларни, шунингдек кредит буйича муддати утган барча
арзларни,
шу
хумладан
муддати
утган
фоизларни
талаб
илиш
ва/ëки ·исобданчиариш;
- Жавобгарнинг кредитдан фойдаланиш ·ууини тухтатиб уйиш ëкитугатиш;
- Кредитнинг тули ëки исман, шу билан ·исобланган, лекин
туланмаганфоизлар ва ушбук шартномада кузда тутилган боша туловларни
муддатидан олдинва дар·ол тулашни талаб илиш.
Иш ·уххатларидан куринишича, даъвогар томонидан кредит шартномасида
узига юклатилган махбуриятлар тули бахарилган булсада, хавобгар шартномавий
махбуриятларини бахармасдан, кредит арздорлиги ва фоизларини тулашдан
буйин товлаб келган.
Шу боис, даъвогар судга даъво аризаси билан мурохаат илиб, хавобгар
кредит шартномаси шартларини бахармаганлиги, кредит шартномаси буйича тулов
хадвалига риоя илмасдан, туловларни уз ватида мунтазам равишда амалга
оширмаганлиги боис, асосий кредит арзи, унга ·исобланган фоиз арздорлигини ва
тулов кечиктирилган кунлар учун неустойка ундиришни сураган.
Үзбекистон Республикаси Фуаролик кодекси (кейинги уринларда - ФК)
****-моддасига мувофи, махбуриятлар махбурият шартларига ва онунчилик
талабларига мувофи, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса — иш
муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган боша талабларга мувофи лозим
дарахада бахарилиши керак.
ФК ****-моддасига кура, онунчилик ëки шартнома билан белгиланган,
арздор махбуриятни бахармаган ëки лозим дарахада бахармаган тади да
кредиторга тулаши шарт булган пул суммаси неустойка ·исобланади.
ФК ****-моддасига кура кредит шартномаси буйича бир тараф — **** ëки
боша кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (арз олувчига) шартномада
назарда тутилган мидорда ва шартлар асосида пул маблаfлари (кредит) бериш,
арз олувчи эса олинган пул суммасини айтариш ва унинг учун фоизлар тулаш
махбуриятини олади.
онунчиликка
мувофи
кредит
ташкилотлари
булмаган
тихорат
ташкилотларининг кредитлашни амалга оширишига йул уйилган ·олларда кредит
шартномаси туfрисидаги оидалар бундай тихорат ташкилотлари амалга
оширадиган кредитлаш муносабатларига нисбатан улланади.
Кредит буйича арздорликни ундириш туfрисида суднинг ·ал илув арори
чиарилганда суд арорида курсатилган, кредит буйича ундириладиган суммага
нисбатан ушбу Кодекснинг ****-моддасибиринчи ваиккинчи исмларида ·амда
****-моддаси биринчи исмида назарда тутилган фоизлар, шунингдек неустойка
·исобланиши тухтатилади.
Үзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Үзбекистон Республикаси
Олий хухалик суди Пленумининг 22.12.**** йилдаги “Кредит шартномаларидан
келиб чиадиган махбуриятлар бахарилишини таъминлаш туfрисидаги фуаролик
онун ·уххатларини уллашнинг айрим масалалари ·аида”ги ****-сонли
арори 8-бандининг биринчи хатбошида кредит суммалари вафоизларни айтариш
туfрисидаги даъво аноатлантирилганда, бир ватнинг узидакредит шартномасида
назарда тутилган ва Үзбекистон Республикасининг амалдаги
онун ·уххатларига зид булмаган неустойка ·ам ундирилиши мумкинлиги (агар унu
ундuрuш mалаб цuлuнган булса) ·аида тушунтириш берилган.
ИПК 68-моддасининг бешинчи исмига биноан, агар тараф суд томонидан
талаб этилаëтган далилни узида ушлаб турган ва суд сурови билан белгиланган
муддатда
уни
тадим
этмаëтган
булса,
ундаги
маълумотлар
шу
тарафманфаатларигаарши аратилган деб тахмин илинади ва у томонидан тан
олингандеб ·исобланади.
ИПКнинг 72-моддасига кура, онунчиликка мувофи муайян далиллар билан
тасдиланиши керак булган иш ·олатлари боша далиллар билан тасдиланиши
мумкин эмас.
ИПКнинг 74-моддаси биринчи исмига асосан суд далилларга ишнинг барча
·олатларини хамлаб, уларни суд махлисида онунга амал илган ·олда ·ар
томонлама, тули ва холис куриб чиишга асосланган уз ички ишончи буйича
ба·оберади.
Юоридагиларга биноан, хавобгарнинг кредит шартномаси буйича уз
махбуриятларини мунтазам равишда бахармасдан келганлигини, тулов хадвалига
риоя илмаганлигини, юзага келган кредит фоизини туламасдан келганлигини
инобатга олиб, суд даъвони исман аноатлантириб, хавобгар ·исобидан даъвогар
фойдасига муддати утган 22 **** **** сум фоиз арздорлигини ундиришни
лозимтопди.
ИПК ****-моддасининг биринчи исмига кура, суд харахатлари ишда иштирок
этувчи шахсларнинг аноатлантирилган даъво талаблари мидорига мутаносиб
равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Суд, ИПКнинг ****-моддасига асосан иш буйича суд харахатларини му·окама
илиб, аноатлантирилган даъво талаблари мидорига мутаносиб равишда
республика бюдхети ·амда суд ·окимияти органларини ривохлантириш
хамfармасига хавобгар ·исобидан ****,64 сум давлат бохини, даъвогар фойдасига
иш учун олдиндан туланган 41 **** сум почта харахатини ундириш
·аида тухтамга келди.
Юоридагиларга асосан, Үзбекистон Республикаси Итисодий процессуал
кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини уллаб, суд
ц а р ор
ц и л а д и:
Даъво талаби тули аноатлантирилсин.
Жавобгар “**** ****” хусусий ****·исобидан:
- даъвогар “****” **** фойдасига муддати утган 22 **** **** сум фоиз
арздорлиги ·амда иш учун олдиндан туланган 41 **** сум почта харахати;
- Республика бюдхети ·амда суд ·окимияти органларини ривохлантириш
хамfармасига **** ****,64 сум давлат бохи ундирилсин.
Мазкур ·ал илув арори бир ой муддат утиб онуний кучга киради.
ал илув арори онуний кучга киргач ихро варааси берилсин.
ал илув ароридан норози тарафлар арор абул илинган кундан
эътиборан бир ой ичида ушбу суд орали апелляция тартибида шикоят (протест)
беришлари ëки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти
ойлик муддатда кассация шикояти (протест) беришлари мумкин.
Судья
****