Реквизиты
Категория economic_new Номер дела 4-1901-2503/8928 Дата решения 25.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Термезский межрайонный экономический суд Судья ABDULLAYEV BOTIRJON MUXIDDINOVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID ab0039fc-be60-4673-8529-cd8fd6296b44 Claim ID PDF Hash d1920354f5475895... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 3
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
ИПК 68-моддаси ИПК 68 law
ИПКнинг 72-моддаси ИПКнинг 72 law
ИПКнинг 74-моддаси ИПК 74 law
Текст решения Оригинал (узб.)
****-сонли ин YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН АЛ ИЛУВ АРOРИ **** на·ри **** йил 25ноябрь Термиз туманлараро иŸтисодий суди, судья **** раислигида, судья ëрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили **** (20.05.**** йилдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарë вилоят ·удудий бошŸармасининг даъвогар “****” **** манфаатида хавобгар “**** ****” хусусий **** нисбатан кредит ва фоиз Ÿарздорлигини ундириш ·аŸида киритган даъво аризаси буйича тупланган иŸтисодий ишни уз биносида, очиŸ судмахлисида куриб чиŸиб, уйидагиларни а н и ц л а д и: Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарë вилоят ·удудий бошŸармаси даъвогар “****” **** манфаатида (кейинги уринларда – даъвогар) судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар “********” XК (кейинги уринларда – хавобгар) ·исобидан кредитшартномаси буйича **** сум муддати утган кредит фоизини ундиришни сураган. Палата ишни узининг вакили иштирокисиз куриб чиŸишни сураган. Жавобгар суд махлисининг ваŸти ва хойи ·аŸида белгиланган тартибда хабардор илинган булсада, суд махлисида уз вакили иштирокини таъминламади, судга бунинг сабабини маълум Ÿилмади. Суд, Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодексининг (бундан буëн матнда - ИПК) ****-моддасига асосан ишни уларнинг иштирокисиз куришни лозим деб топди. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони тули уллабувватлаб, хавобгар кредит шартномасида узига юелатилган махбуриятларни лозим дарахада бахармаëтганлигини, кредит шартномаси буйича муддати утган кредит фоизидан юзага келган Ÿарздорликни сундириш чоралариникурмаганлигини, шу боис иŸтисодий судга мурохаат илиб, ушбу арздорликни судтартибида ундириш ·аŸида даъво аризаси киритишга махбур булганлигинибилдириб, даъво аризасини тули аноатлантиришни суради. Суд, суд махлисида иштирок этган тарафнинг тушунтириш ва вахларини тинглаб, ишда мавхуд ·уххатларни урганиб чиŸиб, уларга ·уŸуŸий ба·о бериб, уйидаги асосларга кура даъво талабини тули аноатлантиришни лозим деб ·исоблайди. Ишда мавхуд ·уххатлардан куринишича, тарафлар уртасида 18.04.**** йилда тузилган ****-сонли кредит шартномасига асосан хавобгарга йиллик 20 фоиз устама тулаш шарти билан 60 ой муддатга, савдо дукони биноси сотиб олиш маŸсадида **** **** **** сум кредит маблаfи ахратилган. Кредит шартномасининг 3.3-бандига биноан, кредит таъминоти учун гаровга хавобгарга тегишли Термиз ша·ар “Алпомиш” МФЙ., **** кучаси ëŸасида хойлашган А-блок 29-сонли савдо дукони биноси **** сумга ба·оланган ·олда, фуŸаро ****г **** **** **** сумлик кафиллик махбурияти ·амда 82 **** **** сумлик “Үзбекинвест” суfурта компаниясининг суfурта полисии гаров таъминоти учун таŸдим этилган. Кредит шартномасининг 5.1-бандига биноан, хавобгар ахратилган кредит фоизларини ·ар фоизларни тулаш санасида тулаб бориши, молиялаштириш очилиш санасидан бошлаб, фоизлар ·исобланишининг тегишли муддати учун **** кредитидан фойдаланганлик натихасида юзага келадиган кредит буйича муддатли ссуда Ÿарздорлиги буйича кредит валютасида Ÿайд этилган йиллик 20 фоизданиборат. Кредит шартномасининг 6.1-бандида хавобгар имтиëзли давр тугагач, ·ар бир фоизларни тулаш санасида кредит асосий Ÿарзи ва фоизларини тулаш хадвалига биноан асосий Ÿарзни тулашнинг биринчи санасидан бошлаб Ÿайтаришибелгиланган. Кредит шартномасининг 8.1-бандида хавобгар кредит асосий Ÿарзи, унинг фоизлари, воситачилик ·аŸи ëки ушбу шартномада белгиланган ·ар Ÿандай туловнинг муддатини кечиктирган ·олларда муддати утган асосий Ÿарз буйича фоиз ставкасининг 1,5 баробарга ошган миŸдорда, йиллик 30 фоиз кредит валютасида, муддати утган туловнинг вухудга келган санасидан бошлаб, бундай тулов Ÿиймати ·исобланган фоизлар билан тулиŸ ·олда **** Ÿайтарилган санагача, ушбу муддати утган Ÿарздорликларнинг 50 фоизидан ортиŸ булмаган миŸдорида тулаши белгиланган. Кредит шартномасининг 16-булимида хавобгар шартномавий махбуриятларини бахармаган ëки лозим дарахада бахармаган ·олларда даъвогар уйидаги ·аракатлардан бирини амалга ошириши мумкинлиги белгиланган: - Жавобгарга махбуриятни бахармаслик ·олати ·аŸида тузатиш муддатини белгилаган ·олда хабар бериш; - Кредит маблаfидан маŸсадсиз фойдаланилганлиги ·олати аниŸланган ·олларда кредит шартномасини бекор Ÿилиш ва бутун кредит маблаfинимуддатидан олдин айтаришни талаб илиш; - Жавобгарнинг ·ар Ÿандай **** ·исобвараŸлардан кредит буйича барча муддати утган арзларни, шунингдек кредит буйича муддати утган барча арзларни, шу хумладан муддати утган фоизларни талаб Ÿилиш ва/ëки ·исобданчиŸариш; - Жавобгарнинг кредитдан фойдаланиш ·уŸуŸини тухтатиб Ÿуйиш ëкитугатиш; - Кредитнинг тулиŸ ëки Ÿисман, шу билан ·исобланган, лекин туланмаганфоизлар ва ушбук шартномада кузда тутилган бошŸа туловларни муддатидан олдинва дар·ол тулашни талаб Ÿилиш. Иш ·уххатларидан куринишича, даъвогар томонидан кредит шартномасида узига юклатилган махбуриятлар тули бахарилган булсада, хавобгар шартномавий махбуриятларини бахармасдан, кредит арздорлиги ва фоизларини тулашдан буйин товлаб келган. Шу боис, даъвогар судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар кредит шартномаси шартларини бахармаганлиги, кредит шартномаси буйича тулов хадвалига риоя Ÿилмасдан, туловларни уз ваŸтида мунтазам равишда амалга оширмаганлиги боис, асосий кредит арзи, унга ·исобланган фоиз арздорлигини ва тулов кечиктирилган кунлар учун неустойка ундиришни сураган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (кейинги уринларда - ФК) ****-моддасига мувофиŸ, махбуриятлар махбурият шартларига ва Ÿонунчилик талабларига мувофиŸ, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса — иш муомаласи одатларига ëки одатда уйиладиган бошŸа талабларга мувофи лозим дарахада бахарилиши керак. ФК ****-моддасига кура, онунчилик ëки шартнома билан белгиланган, арздор махбуриятни бахармаган ëки лозим дарахада бахармаган таŸди да кредиторга тулаши шарт булган пул суммаси неустойка ·исобланади. ФК ****-моддасига кура кредит шартномаси буйича бир тараф — **** ëки бошŸа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (Ÿарз олувчига) шартномада назарда тутилган миŸдорда ва шартлар асосида пул маблаfлари (кредит) бериш, арз олувчи эса олинган пул суммасини Ÿайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш махбуриятини олади. онунчиликка мувофиŸ кредит ташкилотлари булмаган тихорат ташкилотларининг кредитлашни амалга оширишига йул уйилган ·олларда кредит шартномаси туfрисидаги Ÿоидалар бундай тихорат ташкилотлари амалга оширадиган кредитлаш муносабатларига нисбатан улланади. Кредит буйича арздорликни ундириш туfрисида суднинг ·ал илув арори чиŸарилганда суд Ÿарорида курсатилган, кредит буйича ундириладиган суммага нисбатан ушбу Кодекснинг ****-моддасибиринчи ваиккинчи Ÿисмларида ·амда ****-моддаси биринчи исмида назарда тутилган фоизлар, шунингдек неустойка ·исобланиши тухтатилади. Үзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Үзбекистон Республикаси Олий хухалик суди Пленумининг 22.12.**** йилдаги “Кредит шартномаларидан келиб чиŸадиган махбуриятлар бахарилишини таъминлаш туfрисидаги фуŸаролик онун ·уххатларини уллашнинг айрим масалалари ·аŸида”ги ****-сонли Ÿарори 8-бандининг биринчи хатбошида кредит суммалари вафоизларни Ÿайтариш туfрисидаги даъво Ÿаноатлантирилганда, бир ваŸтнинг узидакредит шартномасида назарда тутилган ва Үзбекистон Республикасининг амалдаги онун ·уххатларига зид булмаган неустойка ·ам ундирилиши мумкинлиги (агар унu ундuрuш mалаб цuлuнган булса) ·аŸида тушунтириш берилган. ИПК 68-моддасининг бешинчи Ÿисмига биноан, агар тараф суд томонидан талаб этилаëтган далилни узида ушлаб турган ва суд сурови билан белгиланган муддатда уни таŸдим этмаëтган булса, ундаги маълумотлар шу тарафманфаатларигаарши Ÿаратилган деб тахмин Ÿилинади ва у томонидан тан олингандеб ·исобланади. ИПКнинг 72-моддасига кура, онунчиликка мувофи муайян далиллар билан тасдиŸланиши керак булган иш ·олатлари бошŸа далиллар билан тасдиŸланиши мумкин эмас. ИПКнинг 74-моддаси биринчи исмига асосан суд далилларга ишнинг барча ·олатларини хамлаб, уларни суд махлисида Ÿонунга амал Ÿилган ·олда ·ар томонлама, тули ва холис куриб чиŸишга асосланган уз ички ишончи буйича ба·оберади. ЮŸоридагиларга биноан, хавобгарнинг кредит шартномаси буйича уз махбуриятларини мунтазам равишда бахармасдан келганлигини, тулов хадвалига риоя Ÿилмаганлигини, юзага келган кредит фоизини туламасдан келганлигини инобатга олиб, суд даъвони исман аноатлантириб, хавобгар ·исобидан даъвогар фойдасига муддати утган 22 **** **** сум фоиз Ÿарздорлигини ундиришни лозимтопди. ИПК ****-моддасининг биринчи исмига кура, суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд, ИПКнинг ****-моддасига асосан иш буйича суд харахатларини му·окама илиб, Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда республика бюдхети ·амда суд ·окимияти органларини ривохлантириш хамfармасига хавобгар ·исобидан ****,64 сум давлат бохини, даъвогар фойдасига иш учун олдиндан туланган 41 **** сум почта харахатини ундириш ·аŸида тухтамга келди. ЮŸоридагиларга асосан, Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини уллаб, суд ц а р ор ц и л а д и: Даъво талаби тули аноатлантирилсин. Жавобгар “**** ****” хусусий ****·исобидан: - даъвогар “****” **** фойдасига муддати утган 22 **** **** сум фоиз арздорлиги ·амда иш учун олдиндан туланган 41 **** сум почта харахати; - Республика бюдхети ·амда суд ·окимияти органларини ривохлантириш хамfармасига **** ****,64 сум давлат бохи ундирилсин. Мазкур ·ал илув арори бир ой муддат утиб онуний кучга киради. ал илув арори онуний кучга киргач ихро вараŸаси берилсин. ал Ÿилув Ÿароридан норози тарафлар Ÿарор Ÿабул Ÿилинган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу суд орŸали апелляция тартибида шикоят (протест) беришлари ëки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти (протест) беришлари мумкин. Судья ****