Решение #2842181 Экономические

****3-****1/****-сонлииқтисодий иш судья:******* ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил25 ноябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судья*******раислигида,судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,даъвогар вакили **** иштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар«**** ********» масъулияти чекланган жамиятиманфаатидажавобгар « **** **** ****» масъулияти чекланган жамиятидан 12 720 **** сўм асосий қарз ва 1 **** **** сўмпеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда –палатадеб юритилади) «**** ********»масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)манфаатида Боғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, « **** **** ****»масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан 12 **** **** сўм асосий қарзва 1 **** ****сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз сузида ва ёзма равишда ёзиб берган маълумотномасига кўра, жавобгар даъводаги асосий қарздорликни тўлаб берганлиги сабабли рад этишни, пеня ундириш талабини қаноатлантиришни сўради. Палата ишни вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, уларнинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосанпалата ва жавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд ишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Иш ҳужжатларидан аниқланган ҳолатларга кўра, тарафлар ўртасида ****5йил29 июлда№****-сонли шартномаимзоланган. Мазкур шартнома шартларига кўра, даъвогар жавобгарга жами **** сўмлик асфальт махсулотлари етказиб бериш, жавобгар эса ушбу махсалотларни қабул қилиб олиш вамахсулот учун тўловни 10 (ун) кун ичида тўловни амалгаошириш **** олган. Бироқ, етказиб берилган маҳсулотлар учун жавобгар томониданқисмантўлов амалгаоширилиб, қолган **** сўм тўлов **** йил 12 сентябрь ҳолатига кўра амалгаоширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида 12 **** ****сўм қарздорлиги вужудга келган. Даъвогар томонидан жавобгарга қарз суммасини тўлаши юзасидан юборилган талабнома натижасиз қолдирилган. Шундан кейин, даъвогар судга юқоридаги талаблар билан мурожаат қилган. Ваҳоланки, ФКнинг ****-моддасида, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги, ****-моддасида эса қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланган. Мазкур қарздорлик суммаси электрон **** фактуралар,маҳсулотни қабул қилиш ишончномаларива ишдаги ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топди. Лекин, суд **** иштирок этган даъвогар вакилини **** этган маълумотномасига кўра иш бўйичажавобгар даъводагиасосий қарздорликнисуд **** ўтказилган кунга қадар тўлиқ тўлаб берганлигини маълум қилган. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабиниқаноатлантиришнирад этишнилозим топди. Даъвогар асосий қарздан ташқари тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учун тарафлар ўртасидаги шартномаларга асосан**** сўмпеняундириш талабини ҳам қўйган. ФКнинг ****, ****-моддаларига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига1 **** ****сўмпеня ва41 2**** почта **** ундиришни,жавобгардан Республика бюджетига412****сўм давлат божи ундиришни, даъвони қолган қисмини рад этишнилозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар« **** **** ****»масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар«**** ********»масъулияти чекланган жамиятининг фойдасига 1********сўм пеня ва41 2**** почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар« **** **** ****»масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан Республика бюджетига****,1сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиши (прокурор протест келтириши) мумкин. Судья *******