Решение #2842210 Экономические

****6-2501/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қўрғонтепатумани ноябрь ****5 йил25 Қўрғонтепа туманлараро иқтисодий суди,судья **** раислигида,судья ёрдамчиси**** суд **** котиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар- “O’z gr lizing” акциядорлик жамияти манфаатидажавобгар- “Nurm t” фермер хўжалигидан **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, жами **** сўм қарздорликни ундириштўғрисидагидаъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили-Б.Тешабоев(ишончнома асосида) иштирокида, Қўрғонтепа туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буёнматнда “палата” деб юритилади) “O’z gr lizing” акциядорлик жамияти (бундан буёнматнда “даъвогар” деб юритилади) манфаатида иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “Nurm t” фермер хўжалиги (бундан буёнматнда “жавобгар” деб юритилади) ҳисобидан **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, жами **** сўм қарздорликни ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қўллаб қувватлаб, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаганлигини, қонуний қарор қабул қилган ҳолдадаъвони қаноатлантирибберишни сўради. Жавобгар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлса-да, бугунги суд **** иштирок этмади, ўзининг фикр ва эътирозларини билдирмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги матнларда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Ушбу қонун нормасига асосланиб, суд низони жавобгар иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, ишда иштирок этгандаъвогарвакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан танишиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, суд **** эса жавобгар зиммасига юклашни лозим топади: Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда“ФК”деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан, **** – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши назарда тутилган. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** лизинг шартномаси шартларидан юзага келган. ФКнинг ****-моддасига кўра, лизинг шартномаси бўйича лизинг берувчи лизинг олувчининг топшириғига биноан сотувчи учинчи тараф билан ундан лизинг олувчи учун мол-мулк сотиб олиш **** келишиш **** олади, лизинг олувчи эса бунинг учун лизинг берувчига лизинг тўловларини тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига асосан, лизинг тўлови лизинг берувчига лизинг объектиқийматининг лизинг олувчи томонидан қопланишидан, шунингдек лизинг берувчининг фоизли даромадидан иборат бўлади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, даъвогар ва “ t b d gr s rvis ”масъулияти чекланган жамиятиўртасида 2019йил19 апрельсанасида№19/02-208-сонли лизинг шартномаси тузилган.Мазкур шартномага асосан даъвогар“ t b d gr s rvis ”масъулияти чекланган жамиятига 1 дона “Доминатор-****” русумлиғалла ўриш комбайни лизинг асосида етказиб берган. ****0йил 1май санасида 2019йил19 апрелькунги№19/02-2-08-сонлилизинг шартномаси бўйича барча ҳуқуқ ва **** бошқа шахс фойдасига тўлиқ воз кечиш тўғрисидаги уч томонлама,“ t b d gr s rvis ”масъулияти чекланган жамияти,“****n” фермер хўжалигива “O’z gr lizing” **** Андижон вилоят филиали ўртасида тузилган№17-сонлишартномага асосан лизинг объекти ҳисобланган1 дона “Доминатор-****” русумлиғалла ўриш комбайни****0йил3 майкунги техникани топшириш-қабул қилиш далолатномагаасосан бут ҳолатда“****n” фермер хўжалигига қайта расмийлаштирилган. Шунингдек, навбатдаги****3йил 1июнь санасида2019йил19 апрелькунги№19/022-08-сонли лизинг шартномаси бўйича барча ҳуқуқ ва **** бошқа шахс фойдасига тўлиқ воз кечиш тўғрисидаги уч томонлама, “****” фермер хўжалиги, “****n” фермер хўжалиги ва “O’z gr lizing” **** Андижон вилоят филиали ўртасида тузилган шартномага асосан лизинг объекти ҳисобланган 1 дона “Доминатор-****” русумлиғалла ўриш комбайни****3йил1 июнькунги техникани топшириш-қабул қилиш далолатномасигаасосан бут ҳолатда “****” фермер хўжалигига қайта расмийлаштирилган. Суд, ишни кўришда иш натижаси бўйича қабул қилинадиган суд ҳужжати битим тарафи бўлган“ t b d gr s rvis ”масъулияти чекланган жамияти, “****n” фермер хўжалиги манфаатига дахл қилмаслигини инобатга олиб, ушбу“ t b d gr s rvis ”масъулияти чекланган жамияти ва“****n” фермер хўжалигини ишга учинчи шахс сифатида жалб қилишни лозим топмади. Лизинг шартномаси бўйича барча ҳуқуқ ва **** бошқа шахс фойдасига тўлиқ воз кечиш тўғрисидаги уч томонлама шартноманинг 4-бандида қабул қилиб олувчи яъни“****” фермер хўжалигилизинг шартномасининг лизинг тўлов графигига мувофиқ мазкур шартнома имзоланган санадан кейинги лизинг муддати даврида бўлган қолдиқ лизинг даврида тўланиши лозим бўлган лизинг тўлов суммасини лизинг шартномасида белгиланган муддатларда ва миқдорларда тўлаш **** ўз зиммасига олган. Жавобгар белгиланган муддатларда тўловларни амалга оширмасдан, шартнома **** ****. Жавобгарнинг даъвогар олдидаги лизинг шартномаси бўйича жами қарздорлиги****5 йил27 сентябрьҳолатига ****сўмни ташкил этган. Даъвогар томонидан жавобгарга мавжуд қарздорлигини тўлаб бериш тўғрисида талабнома юборилган лекин мазкур талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддаси биринчи хатбошисида агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасида агар лизинг шартномасида бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, лизинг олувчи лизинг тўловларини ўз **** тўлаши, мол-мулкдан уни етказиб бериш шартларига мувофиқ фойдаланиши, уни соз ҳолда ****, ўз ҳисобидан жорий таъмирлаш ишларини ****, **** бўйича бошқа **** амалга ошириши шартлиги белгилаб қўйилган. Шу сабабли, даъвогар жавобгардан лизинг бўйича қарздорликларни ундиришни сўраган. Мазкур ҳолатда даъвогарнинг асосий қарздорликни ундириш **** талаби асослибўлиб иш ҳужжатида мавжуд шартнома, далолатнома, қарздорлик ҳисоб-китоби вадаъвогар вакилининг суддаги кўрсатувлари билан исботини топганлиги боисдаъвони асосий қарз ундириш талабини қаноатлантиршни лозим топади. Шунингдек, даъвогар жавобгардан****сўм пеня ундиришни сўраган. Лизинг шартномасининг 8.3-бандида лизинг тўлови ушбу шартноманинг 1-иловасида кўрсатилган миқдор ва муддатларда амалга оширилмаса, лизинг олувчи тўлов муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгилаб қўйилган. Мазкур ҳолатдан келиб чиқиб даъвогарнинг пеня ундириш талаби асосли. Бироқ, ФКнинг ****-моддасига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарори 4бандида, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойкани камайтиришга **** эканлиги белгиланган. Суд ушбу ҳолатларни инобатга олиб, талаб қилинган****сўм пеня миқдорини****сўмга қадар камайтиришни, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига асосан суд **** даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Мазкур модданинг олтинчи қисмига асосан агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Юқорида қайд этилганларга кўра, суд, даъвони қисман қаноатлантиришнижавобгардан даъвогарфойдасига412**** почта ****, республика бюджетига4********сўм давлат божиундиришни лозим топади. Баён этилганларга ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, суд қ а р о р қ и л а д и: Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар- “O’z gr lizing” акциядорлик жамияти манфаатида киритган даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Даъвогар- “O’z gr lizing” акциядорлик жамияти фойдасига жавобгар“****”фермер хўжалиги ҳисобидан****сўм асосий қарз,****сўм пеняҳамда 412**** почта **** ундирилсин. Жавобгар-“****”фермер хўжалигиҳисобидан республика бюджетига4********сўм давлат божи ундирилсин. Даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Андижон вилоят судига апелляция, қонуний кучга киргач кассация тартибида шикоят(протест) берилиши мумкин. Раислик этувчи, судья ****