Решение #2842237 economic_new

4-1904-2504/****1-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5йил25 ноябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди судьясиТ.****нинграислигида, судья ёрдамчисиИ.Поёновнингкотиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “O’ZAGROLIZING” акциядорлик жамияти манфаатида, жавобгар “NOZIM AXMAD”фермер хўжалиги, қўшимча жавобгар “**** **** ****”фермер хўжалигидансолидар тартибда****сўм асосий қарз ва****сўм пеняниундириб бериш **** даъво аризасини даъвогар вакилиЮ.Бобоярова (****5 йил 19 майдаги ****5/61-сонлиишончнома асосида) (палата, жавобгар ва қўшимча жавобгар вакиллари иштирокисиз) иштирокида суд биносидабўлиб ўтганочиқ суд ****, иш ҳужжатлари билан биргакўриб чиқиб, қуйидагиларни ан и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиСурхондарёвилоят ҳудудий бошқармаси(кейинги ўринларда матнда палата-деб юритилади)даъвогар “O’ZAGROLIZING” акциядорлик жамияти(кейинги ўринларда матнда даъвогар-деб юритилади)манфаатида судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар“NOZIM AXMAD” фермер хўжалиги (кейинги ўринларда матнда жавобгар-деб юритилади)ва қўшимчажавобгар “**** **** ****” фермер хўжалиги(кейинги ўринларда матнда қўшимча жавобгар-деб юритилади)дансолидар тартибда****сўм асосий қарз ва****сўм пеняниундириб беришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилисудгамаълумотнома **** этиб, унга кўра жавобгар томонидан **** йил 25 ноябр куни ҳолатига қарздорлик тўлаб берилмаганлигини маълум қилиб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Палата ўзинингдаъво аризасида ишни палата вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгарва қўшимча жавобгарларсуд **** вакил иштирокини таъминламади. Иш ҳужжатида жавобгарва қўшимча жавобгарлартегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи гибрид почта маълумотномаси мавжуд. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси иккинчи қисмида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар суд **** келмаса, даъвогарнинг ишни унинг йўқлигида кўриштўғрисидаги аризаси бўлган ****, низо унинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин, учинчи қисмида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу боисдан, суд ишни палата ва жавобгарларвакилининг иштирокисиз кўришни лозим деб топади. Суд даъвогар вакилининг тушунтиришларини, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб,далилларгаҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабларини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида**** йил 2февралда ****-28УФ-сонли,2024йил31 майда24/****-****-сонлилизингшартномалари имзоланган. Шартномалар шартларига кўра “Лизинг берувчи” “Лизинг объекти”ни “Лизинга олувчи”нинг буюртмаси асосида “Сотувчи”дан ўз маблағлари, кредит маблағлари ва қарз маблағлари ҳисобидан ўз мулки этиб сотиб олиш ва “Лизинг олувчи”га лизинга бериш, “Лизинг олувчи” эса “Лизинг объекти”дан фойдаланиш, эгалик қилиш, лизинг тўловларини ўз **** ва белгиланган миқдорларда тўлаш, лизинг тўловлари тўлиқ тўланганидан кейин техникага мулк ҳуқуқини ўзига қабул қилиш **** олган. Ушбу шартномаларвализинг объектини қабул қилиб олиш-топшириш далолатномаларига асосанлизинг объектларидаъвогар томонидан жавобгарга топширилган. Лизинг тўловларини ўз **** қайтарилишини таъминлаш ******** йил31майдаги****-****-сонли лизингшартномаси юзасидан лизинг берувчи“O’ZAGROLIZING” акциядорлик жамиятиСурхондарё вилоят филиали,лизинг олувчи“NOZIM AXMAD”фермер хўжалиги вакафил“**** **** ****” фермер хўжалигиўртасида****4йил 31майда****-сонликафиллик шартномаситузилиб, кафиллик суммаси ****сўмэтиб белгиланган. Кафиллик шартномаларининг 3.3-бандидакафилларлизинг шартномаси бўйича юзага келган қарздорликни, шунингдек суд қарорида белгиланган ёкилизинг олувчи томонидан тан олинган пеня (ва жарима)ни, суд **** тўлайди,лизинг берувчининг лизинг шартномаси бўйича бошқа зарарларини қоплайди деб келишилган. Жавобгар томонидан лизинг тўловлари қайтариш графиклари бўйича қайтарилмасдан****5йил 1октябрь куниҳолатига****сўм қарздорлик вужудга келган. Даъвогар томонидан жавобгарга қарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш бўйича юборган талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб, даъвогар қарздорликни ундириш **** судга мурожаат қилган. Даъвогарнинг даъвоси қуйидагиларга кўра қисман асослидир. 2 Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги ушбу низо шартномавий ****ларни **** оқибатида келиб чиққан. Ваҳоланки, ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонунчиликталабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****, ****-моддасига кўра **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасига кўра қарздор кафиллик билан таъминланган **** **** ёки лозим **** **** **** кафил ва қарздор кредитор олдида солидар жавоб берадилар, башарти қонунда ёки кафиллик шартномасида кафилнинг субсидиар жавобгар бўлиши назарда тутилган бўлмаса.Башарти, кафиллик шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, кафил кредитор олдида қарздор билан баравар **** жавоб беради, шу жумладан фоизлар тўлайди, қарзни ундириб олиш бўйича суд чиқимларини ва қарздор **** **** ёки лозим **** **** туфайли кредитор кў ган бошқа зарарларни тўлайди. ФКнинг ****-моддасида лизинг шартномаси бўйича лизинг берувчи (ижарага берувчи) бир тараф лизинг олувчи (ижарага олувчи) иккинчи тарафнинг топшириғига биноан сотувчи учинчи тараф билан ундан лизинг олувчи учун мол-мулк сотиб олиш **** келишиш **** олади, лизинг олувчи эса бунинг учун лизинг берувчига лизинг тўловларини тўлаш **** олади. Бироқ,**** йил31майдаги ****-****-сонлилизингшартномаси юзасидан лизинг берувчи“O’ZAGROLIZING” акциядорлик жамиятиСурхондарё вилоят филиали,лизинг олувчи “NOZIM AXMAD”фермер хўжалигивакафил“**** **** ****” фермер хўжалигиўртасида **** йил31майда****-сонликафиллик шартномаситузилган бўлиб, асосий лизинг шартномаси бўйича жавобгарнинг **** йил1октябрь куни ҳолатига асосий қарздан****сўм ва унга ҳисобланган пенядан****сўм қарздорлиги мавжуд бўлган.Бундай ҳолатда кафилнинг солидар жавобгарлик миқдори у кафиллик берган шартномага мутаносиб равишда ****сўмни ташкил этади ва у бошқа шартномалар бўйича юзага келган қарздорлик учун жавобгар бўлмайди. Шу боис,суд даъвогарнингжавобгар “NOZIM AXMAD”фермер хўжалиги, қўшимча жавобгарлар“**** **** ****” фермер хўжалигидансолидар тартибда****сўм асосий қарзундиришталабиниқисман қаноатлантиришнияъни“**** **** ****” фермер хўжалигининг солидар жавобгарлик миқдорини****сўм этиббелгилашнилозим топади. Даъвогар даъво талабида жавобгар**** лозим **** **** учун жавобгарлардансолидар тартибда****сўм пеня ундиришни ҳам сўраган. 3 Тарафлар ўртасида тузилган шартномаларнинг 8.3-бандида лизинг тўлови ушбу шартноманинг 1-иловасида кўрсатилган миқдор ва муддатларда амалга оширилмаса, ЛИЗИНГ ОЛУВЧИ тўлов муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган умумий тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлайди деб келишилган. Даъвогар томонидан пенянинг миқдори тўғри ҳисобланган бўлиб, **** жавобгар томонидан **** иш ҳужжатлари билан ўз исботини топган бўлсада, суд пеня бўйича солидар жавобгарлик масаласида қўшимча жавобгарларнинг кафиллик шартномаларидан келиб чиқиб,жавобгар “NOZIM AXMAD”фермер хўжалиги, қўшимча жавобгарлар“**** **** ****” фермер хўжалигидансолидар тартибда****сўмпеня ундиришталабиниқисман қаноатлантиришнияъни“**** **** ****” фермер хўжалигининг солидар жавобгарлик миқдорини****сўм этиб белгилашнилозим топади. ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг ****-моддасибиринчи қисмигакўра суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Бироқ, Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи” тўғрисидаги Қонунига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши қайд этилган. Юқорида қайд этилганларгакўра, суд даъво талабларини қисман қаноатлантириб, жавобгар ва қўшимча жавобгардан солидар тартибда даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз,****сўм пеняундиришни, бунда“**** **** ****” фермер хўжалигининг солидар жавобгарлик миқдорини****сўм асосий қарз ва****сўм пеняэтиб белгилашни,жавобгардан даъвогар фойдасигаолдиндан тўланган41 20**** почта ****, республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни, даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг74,****,****,****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъво қисман қаноатлантирилсин. 4 Жавобгар“NOZIM AXMAD” фермер хўжалиги,қўшимча жавобгар “**** **** ****”фермер хўжалигидан солидар тартибда даъвогар “O’ZAGROLIZING” акциядорлик жамияти фойдасига****сўм асосий қарз,****сўм пеняундирилсин. Солидар жавобгарликнинг миқдори:“**** **** ****” фермер хўжалигининг солидар жавобгарлик миқдори****сўмасосий қарз ва****сўм пеня этиб белгилансин. Жавобгар “NOZIM AXMAD”фермер хўжалиги ҳисобидан даъвогар “O’ZAGROLIZING” акциядорлик жамияти фойдасига****сўм почта ****; Республика бюджетига****сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарорини ижро қилишдакафил жавобгарнинг солидар жавобгарлик миқдори инобатга олинсин. Даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 5