Решение #2842252 Экономические

****2-****/****-сонли иқтисодий иш Биринчиинстанция судида ишни кўргансудья –**** Апелляцияинстанцияси судида маърузачисудья –**** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИСУДИНИНГ Қ АР О Р И Бухорошаҳри ноябрь ****5 йил 25 Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьясиМ.Кодированинграислигида, ҳайъат аъзолари судьялар****ва****лардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг котиблигида, видеоконференцалоқа оператори **** кўмагида, Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамиятивакили **** (**** йил 3 январдаги 74юр-сонли ишончномага асосан),“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятивакиллари ****ва ****(**** йил 3 январдаги ****сонлива **** йил 10 сентябрдаги 33.****-сонли ишончномаларга асосан)ларштирокида,“Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамияти манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармасининг жавобгар“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятидан 22******** сўм жаримани ундириш тўғрисидаги даъвоаризаси юзасидан қабул қилинганКогонтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил25 сентябрдагиҳал қилув қарорига нисбатанжавобгар“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятитомонидан берилган апелляция шикоятини иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида видеоконференцалоқа режимида ўтказилган очиқ суд ****кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогардебюритилади) манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “Навоий конметаллургия комбинати” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан ташиш режаси **** учун ҳисобланган 22**** **** сўм жарима ундиришни сўраган. Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 сентябрдаги **** билан ишга “Темирйўлинфратузилма” акциядорлик жамияти(бундан буён матнда учинчи шахс деб юритилади)низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суднинг **** йил 25 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаси қаноатлантирилган. Жавобгар ҳал қилув қароридан норози бўлиб, апелляция шикояти билан мурожаат қилган.Шикоятда ҳал қилув қарорини қабул қилишдаҳуқуқ нормаларибузилганлиги,**** йил май ойида ****-сонли юк ташиш транспорт режаси бўйича 73 вагон **** тонна қум юклаб жўнатиш учунасосий юклаш режасиолинганлиги, асосий режадан ташқари 58 вагон учун олинган қўшимча режага асосан қум юклаб жўнатилганлиги,асосий режа ҳисобидан жўнатилган юклар электрон тарзда рўйхатдан ўтказилмаслиги,қоғоз кўринишида расмийлаштириб жўнатилиши,қўшимча режа асосида юкланган юклар эса электрон тизими орқали расмийлаштирилиши, қўшимча режа асосида юклаб жўнатиладиган юкларга олдиндан электрон тизим орқали буюртма берилиши кераклиги ва темир йўл **** жўнатиш станциясида юк қабул қилувчи томонидан тўланганлиги учун электрон буюртма юк қабул қилувчи ва темир йўл станцияси бошлиғи томонидан электрон имзо орқали тасдиқланиши лозимлиги,электрон буюртма бериш ҳали тўлиқ йўлга қўйилмаганлиги,тизим билан ишлаш **** йилдан бошланганлиги,шу **** қўшимча юклаш режасига буюртмалар **** қолиш ҳолатлари олдин ҳам кузатилганлиги,шу **** бунинг учун жарималар қўлланилмаганлиги,даъвогаржарималар қўланилиши **** огоҳлантирилмаганлиги,юкланган вагонларни туриб қолишини олдини олиш **** **** йил 12 майдаги ****-сонли телеграммасига асосан ****-сонли юк ташиш транспорт режаси бўйича турли станцияларга қум юклаб жўнатиш учун асосий юклаш режаси 30 вагон-**** тоннага оширилганлиги, асосий юк ташиш режаси ошганлиги сабабли барча йўналишлардаги қум юкланган вагонлар асосий режа асосида қоғоз кўринишида расмийлаштирилиб жўнатилганлиги, асосий юк ташиш режаси тўлиқ ва ўз **** ****лиги, қўшимча режа учун **** вагонлар асосий режа сифатида юклаб жўнатилганлиги, кўшимча режа асосий режа билан қопланганлиги,**** йил май ойида умумий ҳисобда ****-та вагонларда қум юкланиб турли станцияларга асосий ва қўшимча режа асосида жўнатилганлиги,темир йўл томонидан ҳисобга олиш **** юритишда тегишли нормалар қўпол равишда бузилганлиги, “Қизилқудуқ”станцияси ходимлари томонидан қўшимча юкланган вагонлар учун ҳисобга олиш **** (GU-1шаклда) ўз **** ва тўғри **** қилинмаганлиги, ҳисобга олиш **** юк **** қилинмаган деб кўрсатилган кунлар Марказий кон бошқармаси ходимлари томонидан имзо орқали тсдиқланмаганлиги,ҳисобга олиш **** нотўғри расмийлаштирилганлиги, биринчи инстанция суди томонидан суд амалиёти ҳам ҳисобга олинмаганлиги,шу кабиишларсудларда кўрилгандаЎзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаси асосида жарима миқдори камайтирилибундириш белгиланганлиги,темир йўл зарар кўрмаганлиги,иқтисодий иш жавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқилганлиги, жавобгарвакили белгиланган **** Когон туманлараро иқтисодий судига келганда суд ходимлари унга иш кўриб бўлинганлиги ва қарор қабул қилинганлигибилдирилганлиги баён қинилиб,ҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъво талабларини қаноатлантиришни рад этиштўғрисидаянги қарор қабул қилиш сўралаган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари апелляция шикоятини қувватлаб,шикоятда келтирилган **** такрорлаб,биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатлари тўлиқ ўрганилмасдандаъвоаризаниқаноатлантириш тўғрисида****хулосага келганлигини,шу ****жарималар 2 қўлланилмаганлигини,даъвогаржарималар қўланилиши ****уларниогоҳлантирмаганлигини,юкланган вагонларни туриб қолишини олдини олиш ****барча зарур чораларини кўришганлигини, асосий режа ортиғи билан ****,темир йўл томонидан ҳисобга олиш **** юритишда тегишли нормалар қўпол равишдабузганлигини,ҳисобга олиш **** нотўғри расмийлаштирилганлиги, амалиётда жарима суммалари судлар томонидан камайтирилганлигини, даъвогар томон зарар кўрмаганлигини, биринчи инстанция суди ушбуни инобга олмаганлигини билдиришиб,апелляция шикоятини қаноатлантиришни васуднингҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвогарнинг даъво аризасини қаноатлантиришни рад қилиш тўғрисида янги қарор қабул қилишни сўрашди. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакили апелляция шикоятиганисбатанэътирозлари борлигини, жавобгар томон судни чалғитиб маълумотлар бераётганлигини, унинг **** даъво предмети доирасида эмаслигини, жавобгар қўшимча режани **** сабаблидаъво талаби биланжарима ундиришни сўраб мурожаат қилганлигини, **** жавобгар томонидан **** ишдаги ҳужжатлар билан тасдиқланишини, биринчи инстанция суди қонуний қарор қабул қилганлигини билдириб, жавобгарнингапелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган,палата ва учинчи шахсвакили иштирокини таъминламади. Судлов ҳайъати,палата ваучинчи шахссуд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганлигини, уларнинг суд **** иштирок этмаслиги ишни кўришга тўсқинлик қилмаслигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матндаИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан ишниуларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафлар вакилларинингтушунтиришларини эшитиб, қуйидагиларга асосанжавобгарнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни вабиринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,жавобгарҳамда “Темирйўлинфратузилма” акциядорлик жамияти Бухоро **** темир йўл узели филиали ўртасида**** йил 1 январда№****М-сонли қўшимча хизматлар кўрсатиш **** шартнома (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Шартноманинг 1.1-бандида ушбу шартнома Ўзбекистон Республикаси демонополизация ва **** ривожлантириш давлат қўмитаси раиси томонидан**** йил 25 ноябрдакелишилган ва “Ўзбекистон темир йўллари”акциядорлик жамиятининг **** йил 29 ноябрдаги****-Н-сонли буйруғи билан тасдиқланган “Ўзбекистон темир йўллари” **** томонидан шартномавий (эркин) тарифлар бўйича **** ишлар ва хизматлар рўйхатини амалда жорий этиш тўғрисида”ги буйруғига асосан темир йўл 3 транспортидаташиш жараёнида юзага келадиган қўшимча хизматлар кўрсатиш тартибини белгилаши кўрсатилган. Шартноманинг 2.1-бандида мижоз кутилаётган қўшимча темир йўл хизматлари учун ****% олдиндан тўловни амалга ошириши, 2.4-бандида олдиндан тўловлар мижоз томонидан “Ўзтемирйўлҳисоб” маркази технологик марказлари (ТехПД) ҳисоб **** пул ўтказиш йўли билан, мижоз ва ТехПД ўртасида алоҳида тузилган “Темир йўл транспортида ташишлар ва кўрсатилган хизматлар учун ҳисоб-китоб қилишнинг тартиби ва алоҳида хусусиятлари тўғрисидаги Келишув”га асосан амалга оширилиши белгиланган. Аниқланишича, жавобгарга қарашли Марказий кон бошқармаси томонидан **** йилнинг май ойида қўшимча юкларни ташиш учун жами 58 та вагонга:****-сонли буюртма бўйича 15 та вагонга;****-сонли буюртма бўйича 3 та вагонга;****-сонли буюртма бўйича 10 та вагонга;****-сонли буюртма бўйича 10 та вагонга;****-сонли буюртма бўйича 20 та вагонга рухсат сўралган. Даъвогарга қарашли“Қизилқудуқ”темир йўл бекати томониданжавобгаргаунинг буюртмасига асосан **** йилнинг май ойида қўшимча равишда 58 та вагон ****. **** йил май ойида Қизилқудуқ темир йўл бекати томонидан ГУ-1 шаклдаги ҳисобга олиш карточкаси расмийлаштирилган, унга кўра, жавобгарга тегишли марказий кон бошқармаси томонидан қўшимча равишда **** 46 та вагонда юклаш-ташиш режаси ****иб,12 та вагонда юклаш-ташиш режаси ****,жавобгарга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Темир йўл уставининг ****-бандига асосан 22**** **** сўм миқдорида жарима ҳисобланган. **** йилнинг июнь ойида қўшимча йиғимларни йиғиш тўғрисида ФДУ-92 шаклдаги №****-сонли **** расмийлаштирилиб,“Қизилқудуқ”темир йўл бекти бошлиғи ва хазина ҳисобчиси томонидан электрон кўринишда имзоланиб,жавобгаргакўриб чиқиб, имзоланиши учун юборилган.Бироқ, Марказий кон бошқармаси ушбу **** имзо қўйишдан бош тортганлиги сабабли **** йил 27 июнь куни умумий шаклдаги №****-сонли далолатнома тузилган. Бундан ташқариБухоро юк ҳужжатларини қайта ишлаш технологик маркази ҳамда жавобгар ўртасида темир йўлда юкларни ташиш ва хизмат кўрсатиш бўйича тўловларни амалга ошириш тўғрисида №****-сонли икки томонлама келишув тузилган. Келишув битимининг 2.3-бандигакўра,жавобгар кўрсатиладиган темир йўл хизмати ва юк ташиш **** олдиндан **** фоиз тўлаш, ўтказиб берилган сумма кўрсатилган хизматлар учун етарли бўлмаган **** ушбу суммани уч кун муддат ичида ҳисоб-китоб қилиш **** олган. ТехПД томонидан жавобгарга ҳисобланган жаримани ихтиёрий равишда тўлаб бериш тўғрисида**** йил 5 августда60-сонли талабнома юборилган.Аммо, мазкур талабнома жамият томонидан оқибатсиз қолдирилган. 4 Шу сабабли даъвогар манфаатида Палата судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8-моддасига кўра, фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонунчиликда назарда тутилган асослардан, шунингдек,фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонунчиликда назарда тутилган бўлмаса-да, лекин фуқаролик қонунчилигининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ ҳамда бурчларни келтириб чиқарадиган ҳаракатларидан вужудга келади. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 23 октябрдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Темир йўл устави(бундан буён матнда Темир йўл устави деб юритилади)нинг ****-бандига кўра, ташиши режасини амалга ошириш учун вагонлар ва контейнерларни етказиб бермаганлиги учун темир йўл ҳамда етказиб берилган вагонлар ва контейнерлардан фойдаланилмаганлиги учун ёки режада кўзда тутилган вагонлар ва контейнерлардан воз кечганлиги учун юк жўнатувчи **** вагонларда ташилиши режалаштирилган юклар бўйича ҳар бир ортилмаган вагон учун энг кам иш **** 5 баравари миқдорида жарима тўлайди. “Темирйўинфратузилма” акциядорлик жамиятининг ёзма хулосасигакўра, жавобгарга қарашлиМарказий кон бошқармаси **** ярим очиқ вагонларига кварц қуми юк ортиш операцияси ****,**** йилнинг май ойида мижоз томонидан қўшимча режа асосида кварц қуми юки ярим очиқ вагонларида ортиш учун ой давомида 58 вагон **** тонна қўшимча юк ортиши тўғрисидабуюртмадаъвогарга **** қилганлиги, май ойининг биринчи ўн кунлигида қўшимча режа асосида 21таярим очиқ вагонлар қўйиб берилган бўлса, мижоз томонидан 21 та ярим очиқ вагонларга юк ортилганлиги, режа тўлиқ ****, май ойининг иккинчи ўн кунлигида 33 та ярим очиқ вагонлар қўйиб берилган бўлса, мижоз томонидан 25 та ярим очиқ вагонларига юк ортилганлиги, режадан 8 та вагонга юк кам ортилганлиги,май ойининг учинчи ўн кунлигида қўшимча режа асосида 4 та ярим очиқ вагонлар қўйиб берилган бўлса, мижоз томонидан юк ортилмаганлиги, режадан 4 та вагонга юк кам ортилган бўлиб, Ўзбекистон темир йўллари низомининг ****-банди қўлланилганлиги, жарима суммаси тўғри ҳисобланганлиги, мижоз **** ишончли вакили томонидан ГУ-1 шаклдаги ҳисоб **** юк ортиш суткасида имзо қўйилганлиги ва ушбу жаримадан хабар топганлиги маълум қилинган. Биттавагон учун ҳисобланган жарима суммасиэнг кам ойлик иш **** **** **** сўм * 5 = 1********сўм ,12 та вагон *1**** **** сўм = 22**** **** сўмжариматўғри ҳисобланган. ИПКнинг 72-моддасига асосан, қонун ҳужжатларига мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. 5 Биринчи инстанция суди ишда аниқланган ҳолатлар важавобгар томониданТемир йўл уставиталабива шартлари бузилганлигисабабли моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаган ҳолда даъвоаризасиниқаноатлантиришва жавобгардан **** сўм жарима ундириштўғрисидақонуний тўхтамгакелган. Даъвогардаъво талабигажавобгарнинг қўшимча режани ****ни асос қилиб, жаримасуммасини ундиришни сўраган.Асосий режажавобгар томониданортиғи билан ****,унингқўшимча режани**** озодқилишга ёки унга нисбатан қўшимча режани **** учун жарима қўллашни рад қилишга асос бўла олмайди.Ҳолбуки, жавобгартомонидан ушбу **** тегишли ҳужжатлар билан исботланмаган. Даъвогарнинг даъво талабиишдаги ҳужжатлар,умумий шаклда расмийлаштирилган далолатнома, буюртманома, ҳисобга олиш карточкасиҳамдамутахассис хулосаси билан тасдиқланади. Жавобгарнингбиринчи инстанция суди томонидан суд амалиёти ҳисобга олинмаганлиги,шу кабиишларсудларда кўрилгандаЎзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаси асосида жарима миқдори камайтирилибундириш белгиланганлиги****, шикоятда ушбу каби жарималар умуман қўлланилмаганлиги тўғрисидаги ****ниинкор қилади.Ваҳоланки, жарима суммасини камайтириш бу суднинг **** эмас балки ҳуқуқи бўлиб, биринчи инстанция судитомониданжаримасуммасиникамайтирмаганлиги унинг процессуал ёки моддий ҳуқуқ нормаларини бузганлигини англатмайди. Ташиш режасини амалга ошириш учун етказиб берилган вагонлар ва контейнерлардан фойдаланилмаганлиги учунюк жўнатувчи**** вагонларда ташилиши режалаштирилган юклар бўйича ҳар бир ортилмаган вагон учун энг кам иш **** 5 баравари миқдорида жариматўлаш Темир йўл уставининг ****-бандида белгиланган бўлиб,даъвогарнингзарар кўрган ёки кўрмаганлигижарима суммасини тўлашдан озод қилмайди. Зеро,ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Шу сабабли судлов ҳайъати жавобгарнинг апелляция шикоятида келтирган ****ва эътирозларибилан келиша олмайди. ИПКнинг ****-моддасида ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш асослари кўрсатилган. Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун Кодекснинг ушбу моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПКнинг ****-моддасига кўра,апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни ва ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. 6 ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра,ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция,кассацияватафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Шу сабабли судлов ҳайъати апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни,жавобгар томонидан апелляция инстанция суди учун олдиндантўланган**** сўм давлат божи ва ****сўм почта ****зиммасида қолдиришни, жавобгар хисобидан Ўзбекистон РеспубликасиОлий суд депозит ҳисоб-**** суд **** видеоконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ****сўм **** ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга кўра,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятинингапелляция шикоятиниқаноатлантириш рад этилсин. Когонтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил25 сентябрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамияти томонидан апелляция инстанцияси суди учун**** сўм давлат божи ва ****сўм почта **** тўланганлиги инобатгаолинсин ваунинг зиммасида қолдирилсин. Жавобгар“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятиданЎзбекистон Республикаси Олий суд депозит ҳисоб-********сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддатдаКогонтуманлараро иқтисодий суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** 7