Реквизиты
Категория economic_new Номер дела 4-1901-2503/8964 Дата решения 25.11.2025 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Термиз туманлараро иқтисодий суди Судья ABDULLAYEV BOTIRJON MUXIDDINOVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Туронбанк Ответчик / Подсудимый
Source ID c391ef62-ce07-46a6-8370-8e309bc6fcdd Claim ID PDF Hash c1ce289a1cf08cfa... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 10
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
ФКнинг 236-моддаси ФКнинг 236 law
ФКнинг 744-моддаси ФКнинг 744 law
ФКнинг 734-моддаси ФКнинг 734 law
ФКнинг 268-моддаси ФКнинг 268 law
ФКнинг 327-моддаси ФКнинг 327 law
ФКнинг 281-моддаси ФКнинг 281 law
ИПКнинг 66-моддаси ИПКнинг 66 law
ИПК 72-моддаси ИПК 72 law
ИПК 74-моддаси ИПК 74 law
ИПКнинг 118-моддаси ИПКнинг 118 law
Текст решения 13 230 символов
4-1901-2503/8964-сонли ин YЗБEКИСTOН РEСПУБЛИКАСИ НOМИДАН АЛ žИЛУВ žАРOРИ Tермиз на·ри 2025 йил 25 ноябрь Термиз туманлараро иŸтисодий суди, судья Б.Абдуллаев раислигида, судья ëрдамчиси З.Казиеванинг котиблигида, даъвогар вакили А.Фозилов (07.01.2025 йилдаги 07/02-45-сонли ишончнома асосида) иштирокида, Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарë вилоят ·удудий бошŸармасининг даъвогар “Туронбанк” АТБ манфаатида хавобгар - “K r v n w rk” масъулияти чекланган хамиятига нисбатан кредит ва фоиз Ÿарздорлигини ундириш, ундирувни гаров мулкига Ÿаратиш ·аŸида киритган даъво аризаси буйича тупланган иŸтисодий ишни уз биносида, очиŸ суд махлисида куриб чиŸиб, Ÿуйидагиларни а н и ц л а д и: Үзбекистон Савдо-саноат палатаси Сурхондарë вилоят ·удудий бошŸармасининг даъвогар “Туронбанк” АТБ (кейинги уринларда – даъвогар) нинг манфаатида судга даъво аризаси билан мурохаат Ÿилиб, хавобгар “K r v n w rk” МЧЖ (кейинги уринларда – хавобгар) ·исобидан кредит шартномаси буйича 300 000 000 сум асосий кредит Ÿарзи, 18 233 000 сум кредит фоизини ундиришни, ундирувни гаров мулкига Ÿаратишни ·амда гаров мулки ·исобланган Термиз ша·ар “Алпомиш” МФЙ., А.Навоий кучаси 41г-уй манзилида хойлашган “савдо ва маиший хизмат курсатиш дукони биноси”нинг бошланfич ба·осини белгилашни сураган. Палата ишни унинг вакили иштирокисиз куришни сураган. Жавобгар суд махлисининг ваŸти ва хойи ·аŸида белгиланган тартибда хабардор Ÿилинган булсада, суд махлисида уз вакили иштирокини таъминламади, судга бунинг сабабини маълум Ÿилмади. Суд, Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодексининг (бундан буëн матнда ИПК деб юритилади) 170-моддасига асосан ишни уларнинг иштирокисиз куришни лозим деб топди. Суд махлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони Ÿувватлаб, хавобгар кредит шартномаси буйича уз махбуриятларини лозим дарахада бахармаганлигини, 300 000 000 сум асосий кредит Ÿарзи, 18 233 000 сум кредит фоизидан Ÿарздорлиги мавхудлигини, кредит шартномаси буйича махбуриятларини мунтазам равишда бахармасдан келаëтганлигини, шу боис иŸтисодий судга мурохаат Ÿилишга махбур булганлигини билдириб, даъво аризасини тулиŸ Ÿаноатлантиришни суради. Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишда тупланган ·уххатларни атрофлича урганиб чиŸиб, уларга ·уŸуŸий ба·о бериб, Ÿуйидагиларга кура, даъво талабларини Ÿисман Ÿаноатлантиришни лозим деб ·исоблайди. Иш ·уххатларидан аниŸланишича, тарафлар уртасида 03.06.2025 йилда тузилган 3284001233-сонли ва 3284001234-сонли кредит шартномасига биноан, даъвогар хавобгарга хизмат курсатиш фаолиятини ташкил этиш маŸсадида савдо ва маиший хизмат курсатиш дукони сотиб олиш маŸсадида 76 ой муддатга, йиллик 22 фоиз устама тулаш шарти билан 300 000 000 сум кредит маблаfи ахратиш махбуриятини, хавобгар эса олинган кредит маблаfидан маŸсадли фойдаланган ·олда асосий Ÿарз ва унинг фоизларини тулов хадвалига мувофиŸ белгиланган муддатда Ÿайтариш махбуриятини олган. Кредит таъминоти учун хами 125 000 000 сумлик суfурта полиси ва хавобгарга тегишли Термиз ша·ар “Алпомиш” МФЙ., А.Навоий кучаси 41гуй манзилида хойлашган умумий майдони 16.28 кв.м дан иборат “савдо ва маиший хизмат курсатиш дукони биноси” 09.06.2025 йилда нотариал тасдиŸланган гаров (ипотека) шартномасига биноан тарафлар уртасидаги ба·олаш далолатномаси асосида гаровга таŸдим этилган. Суд му·окамаси давомида даъвогар вакили хавобгарнинг 17.11.2025 йил ·олатига 200 000 000 сум муддати утган кредит Ÿарзи, 17 499 123,29 сум кредит фоизидан Ÿарздорлиги сундирилмаганлигини билдириб, ушбу ·аŸда судга маълумотнома таŸдим этган. Банк кредит шартномасида назарда тутилган уз махбуриятларини тулиŸ бахарган булсада, хавобгар кредит шартномасида курсатилган кредитни Ÿайтариш хадвалига амал Ÿилмасдан, уз махбуриятларини лозим дарахада бахармаганлиги боис, даъвогар олдида юŸорида Ÿайд этилган Ÿарздорлик юзага келган булиб, бартараф этилмасдан Ÿолган. Жавобгар кредит шартномаси буйича зиммасидаги махбуриятларни лозим дарахада бахармаганлиги ишдаги ·уххатлар, хусусан банк маълумотномаси ва суд му·fокамаси давомидаги ·исоб-китоблар билан уз исботини тулиŸ топди. Даъвогарнинг муддати утган асосий кредит Ÿарзи ва унинг фоизларини тулаб бериш туfрисида хавобгарга юборган 17.09.2025 йилдаги 12/03-2238-сонли талабнома оŸибатсиз Ÿолдирилган. Шартноманинг 4.2.11-бандида хавобгар кредит ва унга ·исобланган фоиз туловларини мазкур шартномага ва мазкур шартноманинг ахралмас Ÿисми ·исобланган кредитни Ÿайтариш хадвалига асосан белгиланган тартибда ва муддатда тулиŸ Ÿайтарилишини таъминлаш ·амда шартнома буйича уз махбуриятларини лозим дарахада бахариш махбуриятини олган. Шартноманинг 4.2.26-бандига мувофиŸ, хавобгар даъвогарга мазкур шартнома буйича узига юклатилган махбуриятлар бахарилмаган ·олларда етказилган моддий зарар ва ·арахатларни тулиŸ Ÿоплаб бериш махбурияти белгиланган. Шартноманинг 7.2-бандига кура, асосий Ÿарзни Ÿайтариш муддати кечиктирилганда, хавобгар шартноманинг 2.3-бандида белгиланган фоиз ставкасига Ÿушимча равишда йиллик кредит фоиз ставкасининг 1,5 баравари миŸдорида фоиз тулаши назарда тутилган. Шартноманинг 6.9-бандида махбуриятлар бахарилмаганда ундирув таъминот турларининг Ÿайси бирига Ÿаратилиши даъвогарнинг танловига кура белгиланиши, бунда ундирув таъминотнинг бир турига ëки барчасига Ÿаратилиши мумкинлиги белгиланган. Үзбекистон Республикаси ФуŸаролик кодекси (бундан буëн матнда – ФК)нинг 8, 234-моддаларига кура махбуриятлар шартномадан, зиëн етказиш натихасида ·амда ушбу Кодексда курсатилган бошŸа асослардан келиб чиŸади. ФКнинг 236-моддасида махбуриятлар махбурият шартларига ва Ÿонун ·уххатлари талабларига мувофиŸ, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса иш муомаласи одатларига ëки одатда Ÿуйиладиган бошŸа талабларга мувофиŸ лозим дарахада бахарилиши, 237-моддасига кура махбуриятларни бахаришдан бир томонлама бош тортишга йул Ÿуйилмайди. ФКнинг 744-моддасига мувофиŸ, кредит шартномаси буйича бир тараф – банк ëки бошŸа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (Ÿарз олувчига) шартномада назарда тутилган миŸдорда ва шартлар асосида пул маблаfлари (кредит) бериш, Ÿарз олувчи эса олинган пул суммасини Ÿайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш махбуриятини олади. Агар ушбу параграфнинг Ÿоидаларида бошŸача тартиб назарда тутилган булмаса ва у кредит шартномасининг мо·иятидан келиб чиŸмаса, кредит шартномаси муносабатларига нисбатан Ÿарзнинг Ÿоидалари Ÿулланади. ФКнинг 734-моддасига асосан, агар Ÿонунда ëки Ÿарз шартномасида бошŸача тартиб назарда тутилган булмаса, Ÿарз берувчи (юридик шахс ëки фуŸаро) Ÿарз олувчидан Ÿарз суммасига шартномада белгиланган миŸдорда ва тартибда фоизлар олиш ·уŸуŸига эга булади. Фоизлар тулаш тартиби ва муддатлари Ÿарз шартномаси билан белгиланади. ФКнинг 268-моддасига кура, агар шартномада бошŸача тартиб назарда тутилган булмаса, гаров талабнинг уни Ÿондириш пайтидаги ·ахмини таъминлайди, хусусан фоизлар, неустойка, ихрони кечиктириб юбориш натихасида етказилган зарар туланишини, шунингдек гаровга олувчининг гаровга Ÿуйилган ашëни саŸлашга Ÿилган зарур харахатлари ва ундирув харахатлари туланишини таъминлайди. ФКнинг 327-моддасига биноан, бошŸа шахсларнинг пул маблаfларини fайриŸонуний ушлаб Ÿолиш, уларни Ÿайтариб беришдан бош тортиш, уларни тулашни бошŸача тарзда кечиктириш ëхуд бошŸа шахс ·исобидан асоссиз олиш ëки хамfариш натихасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблаfлар суммасига фоиз туланиши керак. Үзбекистон Республикаси Олий хухалик суди Пленумининг 22.12.2006 йилдаги “Кредит шартномаларидан келиб чиŸадиган махбуриятлар бахарилишини таъминлаш туfрисидаги фуŸаролик Ÿонун ·уххатларини Ÿуллашнинг айрим масалалари ·аŸида”ги Ÿарорининг 5бандида Ÿарз олувчилар (Ÿарздорлар)нинг кредитларни Ÿайтармаганлик учун кредит ташкилотлари олдидаги хавобгарлиги доирасини аниŸлашда судлар Ÿарз таркибига кредитнинг ëки унинг бир Ÿисмининг суммаси, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит шартномасида белгиланган ·ахмда бошŸа туловлар (комиссиялар) киришидан келиб чиŸишлари зарурлиги, кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар, кредит ташкилоти томонидан Ÿарз олувчи (Ÿарздор) банкнинг пул маблаfларидан амалда фойдаланган бутун даври учун, ·атто актив (кредит/Ÿарз) устирмаслик маŸомига утказилган таŸдирда ·ам, пул махбуриятларини кечиктириш даврини Ÿушган ·олда ·исобланиши мумкинлиги ·аŸида тушунтириш берилган. Шунингдек, даъвогар даъво талабида кредит таъминоти учун ипотека шартномасига биноан гаровга олинган хавобгарга тегишли Термиз ша·ар “Алпомиш” МФЙ., А.Навоий кучаси 41г-уй манзилида хойлашган умумий майдони 16.28 кв.м дан иборат “савдо ва маиший хизмат курсатиш дукони биноси”нинг бозор ба·осини белгилашни сураган. ФКнинг 281-моддасининг учинчи Ÿисмига биноан, гаровга Ÿуйилган мол-мулкнинг кимошди савдосидаги бошланfич сотиш нархи гаровга Ÿуювчи ва гаровга олувчи уртасидаги келишувга асосан белгиланади. Гаровга Ÿуювчи ва гаровга олувчи уртасида мол-мулк нархи буйича келишмовчиликлар мавхуд булган таŸдирда, мустаŸил ба·оловчи ташкилот халб этилади ва гаровнинг дастлабки Ÿиймати бозор Ÿийматидан келиб чиŸиб белгиланади. Бунда ба·олаш билан боfлиŸ барча харахатлар мустаŸил ба·оловчи ташкилотни халб Ÿилган тараф томонидан Ÿопланади. БироŸ, суд тарафлар уртасида гаров мулкининг ба·оси буйича келишмовчиликлари мавхудлигини аниŸламаганлиги, иш ·уххатларида гаровга Ÿуювчининг гаров мулкининг нархи буйича эътирозини акс эттирувчи далиллар йуŸлиги сабабли даъвогарнинг ушбу талабини Ÿаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Боиси, 29.05.2025 йилдаги далолатномага мувофиŸ гаров мулки ·исобланган савдо ва маиший хизмат курсатиш биноси 250 000 000 сумга тарафлар келишувига биноан ба·оланган булиб, ипотека шартномаси 09.06.2025 йилда нотариал тасдиŸланган. Шунингдек, хавобгарга даъво аризасининг нусхаси юборилган булиб, суд махлисининг ваŸти ва хойи ·аŸида белгиланган тартибда хабардор Ÿилинган булсада, суд махлисида иштирок этмади, даъво талабларига нисбатан уз эътирозларини билдирмади. ИПКнинг 66-моддасига асосан иш буйича далиллар ушбу Кодексда ва бошŸа Ÿонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар ·аŸидаги маълумотлар булиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ·олатлар, шунингдек низони туfри ·ал Ÿилиш учун а·амиятга эга булган бошŸа ·олатлар мавхудлигини ëки мавхуд эмаслигини аниŸлайди. Бундай маълумотлар ëзма ва ашëвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг масла·атлари (тушунтиришлари), гуво·ларнинг курсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниŸланади. ИПК 72-моддасига кура Ÿонунчиликка мувофиŸ муайян далиллар билан тасдиŸланиши керак булган иш ·олатлари бошŸа далиллар билан тасдиŸланиши мумкин эмас. ИПК 74-моддасига кура агар текшириш натихасида далилнинг ·аŸиŸатга туfри келиши аниŸланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг 118-моддасига мувофиŸ суд харахатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг Ÿаноатлантирилган даъво талаблари миŸдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Үзбекистон Республикасининг “Давлат бохи туfрисида”ги žонунига мувофиŸ тасдиŸланган давлат бохи ставкаларига кура иŸтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво ба·осининг 2 фоизи миŸдорида, бироŸ базавий ·исоблаш миŸдорининг 1 бараваридан кам булмаган миŸдорда давлат бохи туланиши керак. Суд, юŸоридагиларни инобатга олиб, даъвогарнинг даъво талабини Ÿисман Ÿаноатлантириб, хавобгардан даъвогар фойдасига 300 000 000 сум асосий кредит Ÿарзи, 18 233 000 сум кредит фоизини ундиришни, ундирувни гаров таъминоти ·исобланган ·амда хавобгарга тегишли Термиз ша·ар “Алпомиш” МФЙ., А.Навоий кучаси 41г-уй манзилида хойлашган умумий майдони 16.28 кв.м дан иборат “савдо ва маиший хизмат курсатиш дукони биноси”га Ÿаратишни, даъво талабининг Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Суд, ИПКнинг 118-моддасига асосан иш буйича суд ·арахатларини му·окама Ÿилиб, хавобгардан республика бюдхети ·амда суд ·окимияти органларини ривохлантириш хамfармасига 6 364 660 сум давлат бохини, даъвогар фойдасига иш учун олдиндан туланган 41 200 сум почта харахатини ундириш ·аŸида тухтамга келди. Суд, Үзбекистон Республикаси ИŸтисодий процессуал кодексининг 118, 176-180, 186-моддаларини Ÿуллаб, царор ц и л д и: Даъво талаби Ÿисман Ÿаноатлантирилсин. Даъвогар “Туронбанк” АТБ фойдасига хавобгар “K r v n w rk” масъулияти чекланган хамияти ·исобидан: - 300 000 000 сум асосий кредит Ÿарзи, 18 233 000 сум кредит фоизи ·амда иш учун олдиндан туланган 41 200 сум почта харахати; - республика бюдхети ·амда суд ·окимияти органларини ривохлантириш хамfармасига 6 364 660 сум давлат бохи ундирилсин. Ундирув гаров мулки ·исобланган ·амда хавобгар “K r v n w rk” масъулияти чекланган хамиятига тегишли Термиз ша·ар “Алпомиш” МФЙ., А.Навоий кучаси 41г-уй манзилида хойлашган умумий майдони 16.28 кв.м дан иборат “савдо ва маиший хизмат курсатиш дукони биноси”га Ÿаратилсин. Даъво талабининг Ÿолган Ÿисмини Ÿаноатлантириш рад этилсин. Мазкур ·ал Ÿилув Ÿарори бир ой муддат утиб Ÿонуний кучга киради. ал Ÿилув Ÿарори Ÿонуний кучга киргач ихро вараŸалари берилсин. ал Ÿилув Ÿароридан норози тарафлар Ÿарор Ÿабул Ÿилинган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу суд орŸали апелляция тартибида шикоят (протест) беришлари ëки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест берилмаса), олти ойлик муддатда касация шикояти (протест) беришлари мумкин. Судья Б.Абдуллаев