Решение #2842320 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Биринчи инстанция судида Ишни кўрган судья **** Апелляция инстанцияси маърузасисудья **** судида БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** **** йил25ноябрь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси ****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари судьяларХ.****ва ****лардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****внинг котиблигида, даъвогар ****хоро вилоят солиқ бошқармаси вакили **** ( **** йил 16 сентябрдаги ****–сонли ишочнома асосида) иштирокида, даъвогарБухоро вилоятсолиқ бошқармасинингжавобгар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан************сўм қўшилган қиймат солиғини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қабул қилинганРомитантуманлараро иқтисодий судининг **** йил13 октябрдаги****га нисбатандаъвогар **** вилоятсолиқ бошқармаси томониданберилган апелляция шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйид гил рни аниқлади: ДаъвогарБухоро вилоятсолиқ бошқармаси(бундан буёнматнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти (Бундан буёнматнда жавобгар****деб юритилади)дан************сўм қўшилган қиймат солиғини ундиришни сўраган. Ромитан туманлараро иқтисодий судининг **** йил 13 октябрдаги **** билан даъво аризаси кўрмасдан қолдирилган. Даъвогар мазкур****дан норози бўлиб, апелляция шикоятиберган.Апелляция шикоятида жавобгар контрагент билан битим тузаётганда лозим **** эҳтиёткорлик қилмаганлиги, жавобгарнинг ҳаракатларида ҳуқуқни суистеъмол қилиш ҳолатлари мавжудлиги, **** сўм қўшилган қиймат солиғи асоссиз ҳисобга олинганлиги, биринчи инстанция суди талабнома юбориш тартибига риоя қилинмаганлиги **** билан асоссиз равишда даъво аризасини кўрмасдан қолдирганлиги, Солиқ кодексида солиқ аудити натижасида солиқ ҳисоботига ўзгартириш қиритиш юзасидан талабнома расмийлаштириш кўрсатилмаганлиги баён қилиниб, биринчи инстанция судининг **** бекор қилиш, даъво аризасини биринчи инстанция судида кўриб чиқиш учун юбориш сўралган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили апелляция шикоятида келтирган **** таъкидлаб, биринчин инстанция суди томонидан даъво аризаси асоссиз равишда талабнома юбориш тартибига риоя қилинмаганлиги сабабли кўрмасдан қолдирилганлигини, солиқ аудити текшируви ўтказилганлиги натижасида қўшим қўшилган қиймат солиғи ҳисобланганлигини, бу **** далолатнома расмийлаштирилганлигини, қарор қабул қилинганлиги ва жавобгарга юборилганлигини, жавобгарнинг эътирози борлиги сабабли судга ундириш **** мурожаат қилинганлигини, солиқ қонунчилигида талабнома юборилиши назарда тутилмаганлигини билдириб, биринчи инстанция судининг **** бекор қилишни, даъво аризасини биринчи инстанция судида кўриб чиқиш учун юборишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд **** вакил иштирокини таъминламади. Судлов ҳайъати Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан ишни жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, даъвогар вакилининг тушунтиришини эшитиб, апелляция шикоятидаги **** ва иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйида келтирилган асосларга кўра даъвогарнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг **** ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, Бухоро вилоят солиқ бошқармасининг **** йил 23 январдаги ****-ХС-сонли буйруғига асосан жавобгар****да солиқ қонунчилигига риоя қилиниши юзасидан солиқ аудити ўтказилган(и.ҳ.-3 бет). Ўтказилган солиқ аудити якуни бўйича жавобгарнинг солиқ қонунчилиги бузилганлиги, жумладан, **** йил феврал-март ойларида жами ************ сўм қўшилган қиймат солиғини асоссиз равишда ҳисобга олганлиги аниқланган ва бу **** **** йил 7 февралда далолатнома расмийлаштирилган.Далолатнома жавобгар томонидан имзоланмаган.“Далолатномада имзо қўйилмаганлиги сабабли почта хизмати орқали юборилди” деб қайд қилинган.(и.ҳ.**** бетлар). Бухоро вилоят солиқ бошқармаси томонидан **** йил 18 июлда солиқ аудити натижаларини кўриб чиқиш натижалари бўйича ****.2-сонли қарор қабул қилиниб, жавобгарга нисбатан жами 7************ сўм қўшимча солиқлар, жумладан ************ сўм қўшилган қиймат солиғи ҳисобланган. Шундан сўнг,даъвогар томонидан**** йил 19 августда****-сон билан қайд қилингандаъво аризаси билан судга мурожаат қилган.Даъво аризаси **** йил 25 августда судга кирим қилинган. Судлов ҳайъати даъвогарнинг апелляция шикоятидава суд ****келтирганжавобгарга нисбатан солиқ аудити текшируви ўтказилганлиги натижасида аниқланган қўшилган қиймат солиғи асоссиз ҳисобга олинганлигидан келиб чиқиб, **** сўм қўшилган қиймат солиғиниундириш сўралганлиги, жавобгар эътироз билдирилганлиги сабабли судга ундириш **** мурожаат қилинганлиги, бунда талабнома юбориш талаб қилинмаслиги **** келтирган **** билан қуйидагиларга кўра келишмайди. Биринчидан,Ўзбекистон Республикаси солиқ кодекси(бундан буён матнда Солиқ кодекси деб юритилади)****- моддасининг биринчи, иккинчи, тўртинчи ва бешинчи қисмларига биноан, солиқ тўловчига унинг зиммасидаги солиқ қарзи суммаси тўғрисида, шунингдек шу қарз суммасини белгиланган муддатда тўлаш **** **** хабар юбориш солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабномадир. Солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома солиқ тўловчи бўлган юридик шахсга ёки якка тартибдаги тадбиркорга тадбиркорлик фаолияти бўйича унда ушбу Кодекснинг ****-моддасида назарда тутилган солиқ қарзи ёки фоизлар мавжуд бўлган **** юборилади. Солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома солиқ тўловчига солиқ **** қонунчиликни бузганлик учун жавобгарликка тортилишидан қатъи назар юборилади. Солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабномада солиқ бўйича қарз суммаси, талабнома юборилаётган пайтга ҳисобланган пенялар миқдори, жарималар суммаси, шунингдек солиқ тўловчи талабларни **** ****, солиқ қарзини ундириш ва солиқ **** **** таъминлаш бўйича кўриладиган чоралар **** маълумотлар кўрсатилиши керак. Ваҳоланки, даъвогар томонидан даъво аризасига солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабномава уни жавобгарга юборилганлиги тўғрисидаги далиллар **** қилинмаган. Иккинчидан, Солиқ кодекси ****-моддасининг биринчи, иккинчи қисмлаги кўра, солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома солиқ тўловчига у ҳисобда турган солиқ органи томонидан юборилади.Солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома солиқ тўловчига ушбу қарз аниқланган кундан эътиборан ёки солиқ текшируви натижалари бўйича аниқланган солиқ қарзини узиш тўғрисидаги қарор кучга кирган санадан эътиборан уч иш кунидан кечиктирмай юборилиши керак. Даъвогар томонидан солиқ аудити натижаларини кўриб чиқиш натижаси бўйича қарор **** йил 18 июлда қабул қилинган ва шу куни жавобгарнинг шахсий кабинетига юборилган. Солиқ кодекси ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра, солиқ аудити ва (ёки) сайёр солиқ текшируви натижалари бўйича ушбу Кодекснинг ****-моддасида назарда тутилган тартибда қабул қилинган қарор ўзига нисбатан ушбу қарор қабул қилинган шахсга (шахснинг вакилига) берилган кундан эътиборан бир ой ўтгач кучга киради. Солиқ кодекси164-моддасинингбиринчи ва иккинчи қисмларига кўра, солиқ текшируви натижалари бўйича қарор у кучга кирган кундан эътиборан ижро этилиши лозим.Тегишли қарорни ижрога қаратиш ушбу қарорни қабул қилган солиқ органининг зиммасига юклатилади. Демак, мазкур низо юзасидан қабул қилинган солиқ органининг қарори **** йил 19 августда кучга кирган.Бироқ, даъвогар томонидан Солиқ кодексининг ****-моддасида белгиланган тартибда жавобгарга талабнома юборилмаган. Қолаверса,Солиқ кодексининг ****-моддасида солиқ қарзини узиш тўғрисидаги талабнома юридик шахс, шунингдек тадбиркорлик фаолиятига доир қисми бўйича якка тартибдаги тадбиркор томонидан олинган кундан эътиборан олтмиш календарь кун ичида солиқ қарзи тўланмаган **** ва агар ушбу Кодекснинг **** — ****-моддаларида назарда тутилган чоралар қўлланиши натижасида солиқ қарзи узилмай қолаверса, солиқ органлари ундирувни ушбу Кодекснинг ****-моддаларида белгиланган тартибда солиқ тўловчининг мол-мулкига қаратиши белгиланган. Судлов ҳайъати даъвогар вакилининг суд **** амалдаги солиқ кодексининг 14-моддасида белгиланган тартибда жавобгар эътироз билдирганлиги сабабли қўшимча ҳисобланган қўшилган қиймат солиғини ундириш **** судга мурожаат қилганлиги, талабнома юбориш шарт эмаслиги **** келтирган **** билан келишмайди. Чунки,солиқ текшируви натижалари бўйича аниқланган солиқ қарзини узиш тўғрисидаги қарор кучга кирган санадан эътиборан уч иш кунидан кечиктирмай юборилиши кераклиги солиқ қодексининг ****-моддасида қатъий белгиланган. ИПК****-моддасининг5-бандига кўра,даъвогар низони судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартибига риоя этмаган бўлса, башарти бу шу тоифадаги низолар учун қонунда ёки тарафлар шартномасида назарда тутилган бўлса, суд даъво аризасини кўрмасдан қолдиради. Биринчи инстанция суди ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабларидан келиб чиқиб,моддий ва процессуал ҳуқуқ нормасини тўғри қўллаб,даъвогар солиқ аудити натижасида қўшимча ҳисобланган солиқларни солиқ қарзини ундиришнинг талабнома тартибига риоя қилмаганлиги сабабли даъвоаризасиникўрмасдан қолдириш**** тўғри хулосага келган. Даъвогарнинг апелляция шикоятида келтирган **** суд ҳужжатини бекор қилиш учун асос бўла олмайди. ИПК ****-модданинг биринчи, иккинчи қисмларига кўра, биринчи инстанция судининг **** устидан ушбу Кодексда назарда тутилган ҳолларда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.Биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади. ИПК ****-моддаси учинчи қисмининг 1-бандига кўра, апелляция инстанцяси суди биринчи инстанция судининг қарори, **** устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича қарорни, **** ўзгаришсиз қолдиришга ****. Апелляция инстанцияси суди ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб,даъвогарнинг апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг **** ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Судлов ҳайъати суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунининг 9-моддаси биринчи қисми 12-бандига кўра, давлат солиқ хизмати органлари, молия ва божхона органлари — барча ишлар ҳамда ҳужжатлар бўйича, шунингдек алоҳида юритиладиган ишлар бўйича судга аризалар берганлик учун иқтисодий судларда давлат божидан озод қилинганлиги боис**** устидан шикоят беришда давлат божи ундирилмаслигини инобатга олишни,даъвогар томонидан апелляция инстанцияси суди учун тўланган****сўм почта **** инобатга олиб унинг зиммасида қолдиришни лозим топади. Қайд этилганларга кўра,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Даъвогар Бухоро вилоятсолиқ бошқармаси томонидан берилган апелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Ромитантуманлараро иқтисодий судининг **** йил13 октябрдаги **** ўзгаришсиз қолдирилсин. Бухоро вилоятсолиқ бошқармаси томонидан апелляция инстанцияси суди учун олдиндантўланган****сўм почта **** унинг зиммасида қолдирилсин. Апелляция инстанцияси судининг қарори қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан бир йиллик муддат ичида биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича тафтиш инстанциясига тафтиш шикоят қилиниши (протест киритилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** Ҳайъат аъзолари**** **** ****-сонлииқтисодий иш маърузасисудья **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ (хулоса қисми) **** **** йил 25 ноябрь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси ****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар **** вилоят солиқ бошқармаси вакили **** ( **** йил 16 сентябрдаги ****–сонли ишочнома асосида) иштирокида, даъвогарБухоро вилоятсолиқ бошқармасинингжавобгар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан************сўм қўшилган қиймат солиғини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қабул қилинганРомитантуманлараро иқтисодий судининг **** йил13 октябрдаги****га нисбатандаъвогар **** вилоятсолиқ бошқармаси томониданберилган апелляция шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Даъвогар Бухоро вилоятсолиқ бошқармаси томонидан берилган апелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Ромитантуманлараро иқтисодий судининг **** йил13 октябрдаги **** ўзгаришсиз қолдирилсин. Бухоро вилоятсолиқ бошқармаситомонидан апелляция инстанцияси суди учун олдиндантўланган****сўм почта **** унинг зиммасида қолдирилсин. Апелляция инстанцияси судининг қарори қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан бир йиллик муддат ичида биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича тафтиш инстанциясига тафтиш шикоят қилиниши (протест киритилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** Ҳайъат аъзолари**** ****