Решение #2842345 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри **** йил 25 ноябрь Ғузор туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, **** котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар “YASEN SERVIS” масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгарлар “Ўзбекнефтгаз” **** Шўртан нефт ва газ қазиб чиқариш бошқармаси ва “Ўзбекнефтгаз” **** ****.****.****,**** қарз ва 26.****.****,**** пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар раҳбари **** ва унинг вакили ****ҳмонов (**** йил 30 октябрдаги ****-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (**** йил 23 октябрдаги А****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, суд биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар “YASEN SERVIS” масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгарлар “Ўзбекнефтгаз” **** Шўртан нефт ва газ қазиб чиқариш бошқармаси ва “Ўзбекнефтгаз” **** ****.****.****,**** қарз ва 26.****.****,**** пеня ундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган Палата суд **** келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосан суд ишни унинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасида келтирган ҳолатларни таъкидлаб,шартномага асосан жавобгарга кефир маҳсулотларини етказиб берганлигини,жавобгар **** йил 10 сентябрда талабнома юбориб, **** йил 26 июнда текшириш ўтказилганда кефир етказиб берилаётган идиш ****шартномада келтирилган**** граммда эмас**** гргаммда етказилганлиги аниқланганлигини билдирганлигини, **** йил **** июнь кунлари кефир идиши ишлаб чиқарадиган ускуна бузилганлиги сабабли идиш ишлаб чиқарувчи **** **** граммлик идишларни етказиб беришини айтганлигини, буни жавобгар ташкилотнинг маҳсулотни қаьул қилиб олувчиФеруза ва Людаисмли ходимлари маълум қилганлигини, уларагар кефир келмай қолса норозилик бўлишини, шу сабабли**** грамлик идишда бўлса ҳам етказиб беришларини айтганлигини, шу икки кунда **** граммлик идишдаетказиб берганлигини, қолган **** **** граммлик идишларда етказилганлигини, ушбу икки кунлик камомадни етказиб берганлигини, жавобгар томонидан умуман эътироз бўлмаганлигини билдириб, даъво талабларини қаноатлантириб беришнисўрашди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили ўз эътирозларини билдириб,**** йил 26 июнда ўрганиш ўтказилганда даъвогар томонидан шартномада келишилган **** граммлик идишларда эмас **** граммлик идишларда етказиб бераётганлиги аниқланганлигини, бу юзасидан далолатномарасмийлаштирилганлигини, даъвогар томонидан **** граммлик 2 идишда етказиб бераётганлиги бўйича ўзларига огоҳлантириш берилмаганлигини, бундан кўринадики даъвогар олдиндан **** граммлик идишда етказибберилганлигини, ушбу маҳсулотларни қабул қилиб олган ходимлардан тушунтириш хатлари олинганлигини, бу бўйича прокуратурага хабар беришларини билдириб, даъвогарнинг даъвосини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд, ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб, уларни баҳолаб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида **** йил 2 майда Ф04-сонли шартнома тузилган.Шартномага кўра даъвогар жавобгарга шартномада кўрсатилган миқдорда кефир маҳсулотини етказиб бериш ****, жавобгар эса маҳсулот **** тўлаш **** олган. Тарафлар ўртасида **** йил 22 сентябрда 36-сонли ****.****.**** сўмлик, 37-сонли ****.**** сўмлик, 38-сонли ****.****.****,****лик ва **** йил 23 сентябрдаги 40-сонли ****.****.****,****лик жами ****.****.****,****лик счёт-фактуралар тузилган. Жавобгар томонидан ****.****.****,**** тўловлар даъвогарга тўлаб берилмасдан келинган. Шу сасабли даъвогар жавобгарга қарзи тўлаб бериш **** **** йил 24 сентябрда талабнома юборган, аммо жавобгар талабномани оқибатсиз қолдирган. Натижада ушбу низо келиб чиқиб даъвогар палата орқали даъво аризаси билан иқтисодий судга мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Тарафлар ўртасида **** йил 22 сентябрда 36-сонли ****.****.**** сўмлик, 37-сонли ****.**** сўмлик, 38-сонли ****.****.****,****лик ва **** йил 23 сентябрдаги 40-сонли ****.****.****,****лик жами ****.****.****,****лик счёт-фактуралар тузилган бўлиб, бироқ жавобгар томонидан ушбу счётфактуралар рад этилган. Жавобгар вакили суд ****, даъвогар томонидан маҳсулотлар **** гр.идишда эмас балки **** гр.идишда топширилганлиги ҳолати **** йил 26 июнда ўрганилиб аниқланганлиги ва бу **** конплаенс инспекторлари томонидан маълумотнома расмийлаштирилганлигини ва жавобгар томонидан **** йил 1 июндан **** йил 26 июнга қадар етказиб берилган маҳсулотлардан жами ****.****.**** сўмлик маблағлар **** сарфланганлиги **** **** келтирган. 3 Шартноманинг 2.2-бандига кўра, харидор етказиб берилган маҳсулот (товар)ни олдиндан унинг сифати, бутлиги, яроқлилиги ва сонини текширган ҳолда қабул қилади. Шартноманинг 3.5 ва 4.4-бандларига асосан сотувчи етказиб бераётган товар маҳсулотларни ҳар иккала томон вакиллари иштирокида қабул қилиши ва маҳсулот қабул қилиш харидорнинг манзилида тегишли тартибда кирим назорат далолатномаларини расмийлаштириш орқали амалга оширилишига келишилган. Даъвогар томонидан судга **** этилган маҳсулотни топшириш ва қабул қилиш ҳужжатларига асосан **** йил июндан 23 сентябрга қадар маҳсулот (Кефир 2,5% **** гр.ПЕТ идишга)лар жавобгар вакиллари Тоирова Л.Е.ва Дўстов А.қабул қилинганлиги тасдиқланган. Бундан кўринадики, даъвогар топширган маҳсулотлар шартнома талабларига асосан жавобгар вакиллари иштирокида сони текширилиб, далолатномалар асосида қабул қилиб олинган. Даъвогар суд **** жавобгар вакилларини маҳсулот идиши **** ўзгарганлигини оғзаки айтишганлигини ва **** йил июнь ойидан сентябр ойига қадар топширилган маҳсулотлар учун **** йил 17 сентябрда **** дона қўшимча маҳсулотлар камомадни қоплаш учун етказиб берилганлигини таъкидлаб, маҳсулотларни топшириш далолатномасини судга **** этди. ФКнинг ****-моддаси иккинчи ва учинчи қисмларига кўра, сотиб олувчи (олувчи) ўзи қабул қилган товарни қонунчиликда, маҳсулот етказиб бериш шартномасида ёки иш муомаласи одатларида белгиланган муддатда кўздан кечириши лозим.Сотиб олувчи (олувчи) худди шу муддатда қабул қилинган товарларнинг миқдори ва сифатини қонунчиликда, маҳсулот етказиб бериш шартномасида ёки иш муомаласи одатларида белгиланган тартибда текшириши ва товарнинг аниқланган номувофиқликлари ва камчиликлари тўғрисида товар етказиб берувчини дарҳол ёзма равишда хабардор қилиши лозим. Жавобгар даъвогарга маҳсулот идиши шартномада кўрсатилган миқдордан кам эканлиги номувофиқликлари ва камчиликлари тўғрисида даъвогарни дарҳол ёзма равишда хабардор қилганлиги **** далилларни судга **** этилмади. Мазкур ҳолатда, жавобгар даъвогардан шартнома шартларига асосан маҳсулотни сонини текшириб, далолатнома асосида қабул қилиб олган ва жавобгар томонидан **** йил июн ойида маҳсулот миқдори камлиги аниқланган ҳолат бўйича даъвогарга хабар берилгандан, сўнг даъвогар томонидан **** йил 17 сентябрда қўшимча маҳсулотлар камомадни қоплаш учун етказиб берилганлиги ҳолатларини инобатга олиб суд жавобгарнинг суд **** келтирган **** билан келишмайди. Қайд этилганларга асосан суд, даъвогарнинг жавобгардан ****.****.****,**** қарз ундириш талабини қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогарнинг жавобгардан 26.****.****,**** пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг 4.5-бандига кўра, маҳсулот қиймати **** тўланмаган **** харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун кечиктирилган тўловнинг 0,4 фоизи миқдорида аммо жами кечиктирилган тўловнинг 5 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлайди. Даъвогар даъво аризасида пеня миқдорини ҳисоб-китобини келтирган. 4 ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Суд, пеня миқдори номутаносиблигидан келиб чиқиб, қисман 10.****.**** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини рад этишни лозим топади. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 24 майдаги “Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 13-сонли қарорининг 10-банди тўртинчи хатбошисига кўра, даъво юридик шахснинг ўзига эмас, балки унинг алоҳида бўлинмасига нисбатан **** этилган бўлса, ИПК ****-моддасининг1бандигаасосан даъво аризасини қабул қилиш рад этилади.Агар бу ҳолат даъво аризаси иш юритишга қабул қилинганидан кейин аниқланса, ИПКнинг45моддасигамувофиқ юридик шахснинг ўзини ишда иштирок этишга жалб қилиш масаласи ҳал этилиши лозим.Даъво қаноатлантирилган ****, ундириладиган сумма ишга тегишли жавобгар сифатида жалб қилинган юридик шахсдан ундирилади. “Ўзбекнефтгаз” **** Шўртан нефт ва газ қазиб чиқариш бошқармаси юридик шахс **** эга эмаслиги сабабли унга нисбатан иш юритишни тугатишни лозим бўлади. Қайд этилган асосларга кўра, суд даъво талабларини қисман қаноатлантиришни ва жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.****,**** қарз, 10.****.**** сўм пеня, тўланган 41.**** сўм почта **** ва республика бюджетига 11.****.****,**** давлат божи ундиришни, даъвони қолган қисмини рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“Ўзбекнефтгаз” акциядорлик жамиятидан:  даъвогар“YASEN SERVIS” масъулияти чекланган жамиятифойдасига****.****.****,**** қарз, 10.****.**** сўм пеня, тўланган 41.**** сўм почта ****;  республика бюджетига 11.****.****,**** давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми рад этилсин. “Ўзбекнефтгаз” **** Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармаси юридик шахс **** эга эмаслиги сабабли унга нисбатан иш юритиш тугатилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик 5 муддат ичида шу суд орқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибда кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****